Seminarie (2 maart 2018)

Van verzamelaars naar vorsers: collectiebeheer en onderzoek van erfgoedobjecten. Seminarie ter gelegenheid van de ontsluiting van de Collectie Thijs

Datum: 2 maart 2018

Tijdstip: 13u-16u

Locatie: Frederik De Tassiszaal - Hof van Liere, Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen

Sprekers: Trudi Noordermeer (UAntwerpen), Tom Deneire (UAntwerpen), Karen Bowen (UAntwerpen), Jeroen Salman (Universiteit Utrecht), Jan Corthouts (Anet), Els Veraverbeke (Huis van Alijn), Veerle Fraeters (Ruusbroecgenootschap)

Inhoud: seminarie, boekaankondiging en gelegenheidstentoonstelling met receptie

Deelname gratis, maar registratie is verplicht.

Contact: Karen.Bowen@uantwerpen.be of Tom.Deneire@uantwerpen.be

Programma

Van verzamelaars naar vorsers: collectiebeheer en onderzoek van erfgoedobjecten. Seminarie ter gelegenheid van de ontsluiting van de Collectie Thijs

  • 13.00-13.05: Welkom (Trudi Noordermeer)
  • 13.05-13.15: Inleiding deel 1 (Tom Deneire)
  • 13.15-13.45: Ontdek de Collectie Thijs en de opportuniteiten en troeven van het zoeken via de elektronische catalogus (Karen Bowen)
  • 13.45-14.15: Erfgoedobjecten beschrijven in Brocade (Jan Corthouts)
  • 14.15-14.45: Koffiepauze
  • 14.45-14.50: Inleiding deel 2 (Tom Deneire)
  • 14.50-15.20: Relevantie van een veelzijdige blik (Els Veraverbeke)
  • 15.20-15.50: Tools voor onderzoek naar de Europese dimensies van populair drukwerk (Jeroen Salman)
  • 15.50-16.00: Slotwoord en boekaankondiging (Veerle Fraeters)
  • 16.00-18.00: Vrij bezoek tentoonstelling en receptie (Inkomhal Bibliotheek Stadscampus)

 

Abstracts

Ontdek de Collectie Thijs en de opportuniteiten en troeven van het zoeken via de elektronische catalogus (Karen L. Bowen, Universiteit Antwerpen)

Voor wijlen prof. dr. Alfons Thijs was het verzamelen van devotionalia in allerlei aspecten - van  volksboekjes en ander klein drukwerk tot prenten en bedevaartvaantjes - niet zo maar een hobby of werkinstrument, maar een zoektocht naar tekens en begrip van het devotionele leven van gewone mensen in het verleden.

De Universiteit Antwerpen is de trotse eigenaar van één deel van zijn verzameling. In mijn presentatie zal ik tonen hoe de online catalogus hiervan zowel een geschikte presentatie van deze verscheidene objecten mogelijk maakt als nieuw onderzoek bevordert.

In het bijzonder zal ik demonstreren hoe de opstelling van de basisregistratie van de objecten het mogelijk maakt allerlei combinaties van tekst en beeld op een gelijke manier te bespreken en te tonen. De catalogus streeft naar een evenwicht tussen de registratie van kenmerkende eigenschappen, terugkomende elementen en de uitzonderlijk, individuele details van het leven achter het object.

Hierna zal ik de verschillende troeven van de zoekomgeving bespreken. Het voornaamste doel was de zoekopties en invalshoeken te maximaliseren om de collectie bruikbaar te maken voor een zo breed mogelijk publiek. Men kan bv. alle stukken één per één doorbladeren, filteren op basis van bepaalde kenmerken zoals onderwerp, druktechniek, of persoonlijke annotaties, of op zoek gaan naar zeer specifieke termen. Daarenboven zijn er ook verschillende links naar bv. verwante objecten (binnen en buiten deze collectie), plaatsnamen en eigennamen waarmee geïnteresseerden een bredere context voor bepaalde objecten direct kunnen verkennen.

Op deze manier hopen wij een aantrekkelijke, maar ook nuttige omgeving aan te bieden waarin iedereen zijn eigen zoektocht naar het verleden kan maken.

 

Erfgoedobjecten beschrijven in Brocade (Jan Corthouts, Anet)

In deze presentatie gaan we dieper in op de Brocade toepassingen die de motor vormen achter de ontsluiting van de Collectie Thijs en gelijkaardige collecties binnen het Anet bibliotheeknetwerk. Meer in het bijzonder zullen we volgende componenten behandelen:

  • Registratie van actoren (auteurs, kunstenaars, ateliers, opdrachtgevers, …) volgens de ISAAR (CPF) normen
  • Registratie van de stukbeschrijvingen volgens beschrijvingsschema’s die in Brocade geparametriseerd kunnen worden
  • Afzonderlijke zoekomgeving gebaseerd op Lucene (open source)
  • Export van metadata in Dublin Core

Verwacht u dus aan een blik onder de motorkap, maar wees gerust: het wordt geen louter technisch verhaal.

 

Relevantie van veelzijdig collectieonderzoek (Els Veraverbeke, Huis van Alijn)

Het Huis van Alijn beheert als museum van het dagelijks leven een omvangrijke en gevarieerde collectie. Deze collectie maximaal delen en (her)gebruik stimuleren en faciliteren is een leitmotiv in de werking. Digitalisering en collectieregistratie zijn hierbij belangrijke instrumenten. De collectie voor onderzoekers vanuit verschillende disciplines en voor een breed publiek raadpleegbaar maken, is een uitdaging. Verschillende begrippenkaders en tools zijn hierbij van belang. Een veelzijdig collectie-onderzoek is van groot belang voor een kwaliteitsvolle registratie en om een hoge raadpleegbaarheid mogelijk te maken. Aan de hand van praktijkvoorbeelden worden de visie en aanpak in het Huis van Alijn toegelicht.

 

Tools voor onderzoek naar de Europese dimensies van populair drukwerk (Jeroen Salman, Universiteit Utrecht)

In 2016 is het internationaliseringsproject The European Dimensions of Popular Print Culture (1450-1900), onder leiding van Jeroen Salman (Universiteit Utrecht) en gefinancierd door NWO, van start gegaan. Dit project omvat een breed netwerk van vijftien gespecialiseerde onderzoekers op het terrein van populair drukwerk afkomstig uit tien Europese steden (Berlijn, London, Manchester, Newcastle, Oxford, Reims, Trente, Turku, Utrecht, Valencia).  Het netwerk heeft zich ten doel gesteld om populair drukwerk in al zijn verscheidenheid (almanakken, kranten, pamfletten, prozaromans, liedjes, centsprenten etc.) niet slechts vanuit nationaal, maar vooral Europees perspectief te bestuderen. Veel verhalen en liederen reisden, via vertalingen en bewerkingen, door heel Europa over vaak lange perioden. Met een Europese blik krijgen we beter zicht op de herkomst, context en populariseringstrategieën rond dit materiaal (tekst en beeld). Daarnaast weten we nog te weinig van grensoverschrijdende netwerken van auteurs, vertalers, uitgevers, boekverkopers en ambulante handelaren die betrokken waren bij dit populair drukwerk. Door middel van workshops, congressen en gezamenlijke publicaties probeert dit netwerk comparatief onderzoek op te zetten en uit te voeren. Er wordt verder door de netwerkleden gewerkt aan een Europees glossarium en een taxonomie van genres en categorieën drukwerk. Ten slotte wordt er door het Digital Humanities Lab in Utrecht een Virtual Research Environment (VRE) ontwikkeld (in samenwerking met de UB Utrecht  en het Consortium of European Research Libraries) dat de vele Europese biografische en bibliografische databases op dit terrein in een geavanceerd systeem bijeenbrengt en doorzoekbaar maakt. Met dit systeem kunnen we op nog grotere schaal comparatieve projecten opzetten en de Europese dimensies van populair drukwerk in kaart brengen.