Lezing door prof. Johan Braeckman over kritisch denken

Maandag 25 september 2017 - 11:00 u. - Universiteit Antwerpen Stadscampus, Aula Rector Dhanis

fotograaf Gwenny Cooman


Misschien staan we er te weinig bij stil maar wie studeert aan de universiteit leert naast specifieke vakkennis vooral om kritisch te denken.

Wanneer mensen beweren dat iets 'waar' is, waarom hechten we dan geloof aan wat ze zeggen? Zijn hun argumenten overtuigend? Of hechten we geloof aan hun uitspraken omdat deze mensen bijvoorbeeld experten zijn?

Professor Johan Braeckman (foto Gwenny Cooman) maakt in zijn lezing aan de hand van concrete voorbeelden duidelijk dat kritisch denken minder evident is dan we vaak denken en dat we soms ook experten moeten wantrouwen.

Een verantwoordelijke van Decca Recording zei begin jaren zestig over de toen nog onbekende groep The Beatles: “We don’t like their sound. Groups of guitars are on the way out.” Decca heeft het zich achteraf wellicht enigszins beklaagd. Abraham Bredius, groot kenner van het werk van Johannes Vermeer, zei over een pas ontdekt, tot dan toe onbekend werk: “Dit is hét meesterwerk van Vermeer, zeer verschillend van zijn andere werken, maar niettemin op en top een echte Vermeer”. Later bleek het om een vervalsing te gaan. Nog een voorbeeld: Thomas J. Watson, hoofd van de raad van bestuur van IBM, zei in 1943: “Ik denk dat er een wereldmarkt bestaat voor ongeveer vijf persoonlijke computers”.

Ook experts kunnen zich vergissen, zoveel is duidelijk. Dat hebben ze gemeen met iedereen die geen expert is, en dat zijn we natuurlijk allemaal op een ontelbaar aantal domeinen. We lopen allemaal het risico om denkbeelden te ontwikkelen of over te nemen die kant nog wal raken, maar die we, vaak volkomen tegen beter weten in, blijven volhouden en verdedigen. Hoe verstandiger iemand is, hoe meer hij het risico loopt om foute ideeën op een slimme manier te rationaliseren. Zo graven we onszelf steeds dieper de mentale valkuil, of denkput, in.

De centrale vraag die in de lezing wordt behandeld is: hoe kunnen we dit begrijpen? Hoe komt het dat ook mensen met oprechte, authentieke kennis van zaken, toch ook geregeld de bal mis slaan? Zijn er bepaalde psychologische wetmatigheden die verklaren waarom mensen in het algemeen, en paradoxaal genoeg experts in het bijzonder, zo vaak en zo ogenschijnlijk snel en gemakkelijk op dwaalsporen terechtkomen?

De lezing wordt ingeleid door Jurgen Slembrouck, medewerker van de Vrijzinnige Dienst.

Wanneer? 25 september 2017 11.00 uur

Waar? Universiteit Antwerpen, Stadscampus, Aula Rector Dhanis, Kleine Kauwenberg 14, 2000 Antwerpen

Met de steun van de Humanistische Vrijzinnige Vereniging