Side header image

Onderzoeksgroepen Wijsbegeerte

Centrum voor Filosofische Psychologie

Filosofische psychologie is een poging de conceptuele en metafysische vooronderstellingen te definiëren en onderzoeken waarop ons denken en theoriseren over de menselijke geest berust en die dat - soms impiciet - leiden. Een dergelijke onderneming is niet enkel gelimiteerd door conceptuele, maar ook door empirische factoren. Daarom kan de filosofische psychologie vaak voordeel halen uit een gevoeligheid voor wat er gebeurt in de empirische takken van onderzoek naar geest en brein.

Centrum voor Cultuurfilosofie

Het zwaartepunt van het onderzoek in het centrum ligt in de filosofische reflectie op de relatie tussen rede en cultuur in de moderne en hedendaagse samenleving. De onderzoeksinteresse van het Centrum bestaat enerzijds in de reflectie op de filosofische achtergrond van de moderne cultuur en haar metamorfoses, en anderzijds in het verhelderen van de rol en de relevantie van de moderne cultuur voor de veranderingen die de filosofie zelf heeft doorgemaakt. Vanuit deze gedeelde achtergrond hoopt het onderzoek van het Centrum bij te dragen aan het veld van de cultuurfilosofie, een domein dat sedert het einde van de 19de eeuw als autonome filosofische discipline wordt onderkend.

In overeenstemming met de wortels van het Centrum wordt het onderzoek vanuit een drievoudig perspectief ontwikkeld. Een eerste perspectief concentreert zich op de metafysicakritiek en het post-metafysische denken, en richt zich op het lot van de metafysica in de westerse cultuur. Daarbij staat de relatie centraal tussen de opkomst en het specifieke karakter van de moderne cultuur enerzijds, en de vele veranderingen en de geleidelijke teloorgang of 'einde' van het metafysische denken anderzijds. Een tweede rode draad is de interesse in religie, religiekritiek en secularisering. Die interesse richt zich met name op de (slinkende) rol van het Christendom in de westerse cultuur, en in het bijzonder op de relatie tussen de ontplooiing en de specificiteit van de moderne cultuur enerzijds en het proces van secularisering anderzijds. Een derde invalshoek, ten slotte, is gelegen in de filosofie van de kunst en de literatuur. De aandacht gaat er naar de kritiek van de representatie, met name in het licht van de crisis van de klassieke representatie die een gevolg was van de opkomst van de moderne cultuur en het modernisme. De kunst is paradigmatisch voor deze crisis, aangezien de ondergang van het esthetische ideaal van de mimesis tegelijk de grenzen van de filosofische rationaliteit blootlegt. Deze spanning tussen rede en (modernistische) kunst wordt onderzocht in de literatuur en de beeldende kunsten.

Centrum voor Ethiek

Het Centrum voor Ethiek verzorgt binnen het Departement Wijsbegeerte de coördinatie en invulling van onderzoek, onderwijs en dienstverlening voor het brede domein van de ethiek. Het onderzoek van het centrum valt onder het zwaartepunt 'Rede en Moderniteit' van het Departement Wijsbegeerte. De activiteiten van de leden van het Centrum voor ethiek situeren zich op 2 onderzoekslijnen, die respectievelijk tot de fundamentele en de toegepaste ethiek behoren.

  • 'Fenomenologie en hermeneutiek van de morele ervaring in de Moderniteit'.
  • 'Economie en ethiek'.

De leden van het Centrum voor ethiek  participeren vanuit hun specialisme of interesses aan de  maatschappelijke discussies die vandaag gangbaar zijn over ethische kwesties op diverse domeinen. Zij participeren, zoveel als de beperkte omkadering hen toelaat, aan publieke debatten en netwerken op het domein van media-ethiek , bio-ethiek, zaken-ethiek, zingeving en economie, feminisme en vrouwenstudies.

Het Centrum voor ethiek staat tenslotte in voor de omkadering en invulling van het onderwijs rond praktische filosofie (ethiek en sociale en politieke filosofie) aan de opleiding Wijsbegeerte van de Universiteit Antwerpen. Aan de faculteiten PSW, Rechten, Letteren en Wijsbegeerte, TEW, Wetenschappen en Toegepaste Wetenschappen verzorgen de leden van het Centrum tevens onderwijs in inleidende vakken toegepaste ethiek.