Side header image

Situering

Kwaliteit en impact van het wetenschappelijk onderzoek

De kwaliteit en de impact van het wetenschappelijk onderzoek zijn van zeer groot belang voor universiteiten in het Europa van de kennis. Het streven naar onderzoeksexcellentie en het realiseren van innovaties zijn topprioriteiten van de Europese universiteiten. Vele beleidsmaatregelen zijn erop gericht meer financiering van prestigieuze instanties te verwerven en de potentiële economische en maatschappelijke impact ten volle tot z’n recht te laten komen. Tegelijk wordt er een steeds dominantere rol toegekend aan de resultaten van kwaliteitsmeting en/of de bijdrage aan onderzoeksparameters (publicaties, doctoraten, verworven financiering) voor het verdelen van de onderzoeksfinanciering, zowel op intra-universitair, als op interuniversitair vlak.

Externe kwaliteitsbeoordeling

Sinds 1991 zijn de Vlaamse universiteiten bij decreet verplicht om de acht jaar een externe kwaliteitsbeoordeling van het onderzoek door te voeren, maar ze zijn vrij in de wijze waarop dat gebeurt. Aanvankelijk leidde dit aan de UAntwerpen tot enkele bibliometrische analyses en in 2000 ook tot kwaliteitsbeoordelingen met afstandelijke peer review. Het structuurdecreet van 2003 hernam in artikel 92 de verplichting om regelmatig, en zoveel mogelijk in samenwerking met andere instellingen, een externe beoordeling van de kwaliteit van het onderzoek op te zetten, gevolg te geven aan de uitkomsten ervan en hierover publiekelijk te rapporteren. Gegeven deze context, besliste de Onderzoeksraad UAntwerpen op 27/02/2007 om te starten met een systematische externe kwaliteitsbeoordeling van het geheel van het onderzoek, op basis van een aanpak per discipline. Op deze manier vond er een eerste cyclus van visitaties plaats van het academiejaar 2007-2008 tot en met het academiejaar 2014-2015. In het voorjaar van 2015 besliste de Onderzoeksraad om deze werkwijze verder te zetten voor een tweede ronde van onderzoeksvisitaties met een start in het academiejaar 2015-2016. Ook het Besluit van de Vlaamse Regering tot codificatie van de decretale bepalingen betreffende het hoger onderwijs van 2014 herneemt in artikel II.121 dezelfde bepaling als degene opgenomen in het oude structuurdecreet.

Sinds de beslissing van de Onderzoeksraad in 2007 worden de opeenvolgende visitaties gepland in een rollend schema, waarbij modaal twee plaatsbezoeken per jaar plaatsvinden om de kwaliteit van de onderzoeksgroepen behorende tot twee disciplines te beoordelen. Als zodanig zullen alle onderzoeksgroepen van elke discipline om de acht jaar geëvalueerd worden, de minimaal bij decreet verplichte frequentie. De beoordeling gebeurt door een internationaal vakgenotenpanel door middel van een plaatsbezoek, hetwelke als voordeel heeft dat interviews met de beleidsverantwoordelijken en de woordvoerders van de onderzoeksgroepen mogelijk zijn en eveneens resulteert in een maximale betrokkenheid van de experts. Mede dankzij het plaatsbezoek kan het vakgenotenpanel ook tot een interactieve besluitvorming komen en aldus een goed onderbouwd evaluatierapport schrijven.

  •  Spruyt E. & Engels T. (2010). Onderzoeksvisitaties als beleidsinstrument aan de Universiteit Antwerpen: basis voor een toekomstig interuniversitair Vlaams model? TH&MA, 3, 31-37.
  •  Engels T., Dexters N. & Houben B. (2012). Correlations of assessments of research group quality and productivity with group size, output numbers, and normalized impact. Proceedings of the 17th Int. Conference on Science and Technology Indicators, 247-257
  •  Engels T., Goos P., Dexters N. & Spruyt E. (2013). Group size, h-index, and efficiency in publishing in top journals explain expert panel assessments of research group quality and productivity. Research Evaluation, 22:4, 224-236