Een duurzame transformatie van de stad

De onderzoeksgroep voor stadsontwikkeling heeft als missie bij te dragen tot kennisontwikkeling over stadsontwikkeling, gericht op een duurzame transformatie van de stad.

Die kennisontwikkeling betreft zowel de ruimtelijke als procesmatige aspecten van stadsontwikkeling. Het dubbele perspectief van de opleiding stedenbouw en ruimtelijke planning, waarbij zowel aandacht wordt gegeven aan het ontwerpen van innovatieve oplossingen als het strategisch kunnen implementeren van projecten in een reële beleidsmatige context, wordt weerspiegeld in de onderzoeksagenda van de onderzoeksgroep voor Stadsontwikkeling. Het onderzoek opereert daarmee op een snijvlak tussen de sociale wetenschappen, de humane wetenschappen en plannings- en ontwerpwetenschap.
 

De onderzoeksgroep richt zich zowel op fundamenteel als toegepast onderzoek. Ook dienstverlening voor (in hoofdzaak) overheden krijgt een centrale rol toebedeeld. Het fundamenteel onderzoek analyseert de wederzijdse relatie tussen fysieke (stads)ontwikkelingen en maatschappelijke ontwikkelingen, en de beleidsprocessen van stadsontwikkeling. Beleidsgericht of toegepast onderzoek is gericht op het ontwerpen van innovatieve ruimtelijke projecten, of het evalueren van bestaande stadsontwikkelingsprojecten. Dienstverlening naar kleine en grote steden inzake stadsontwikkeling vormt een belangrijk aandachtspunt. Deze praktijk wordt als vliegwiel gebruikt voor dataverzameling in functie van meer beleidsgericht of fundamenteel onderzoek. De onderzoeksgroep heeft daarbij de ambitie om via een op te richten spin-off structurele partner te kunnen worden van een aantal Europese en niet-Europese steden in functie van de capaciteitsopbouw voor stadsontwikkeling.
 

Focus van het onderzoek

De onderzoeksgroep wil zich rond 4 hoofdlijnen concentreren:

  • Stedenbouwkundige planning en maatschappij (governance)
  • Stedenbouw en geïntegreerde (mobiliteits)infrastructuur
  • Stedenbouw, klimaat en landschap
  • Stedenbouw en recht (Metropolitan Legal Lab)

Vanuit deze focus ambieert de onderzoeksgroep onder meer volgende onderzoeksopdrachten:

  • Conceptontwikkeling en ruimtelijke strategieën voor een duurzame stadsontwikkeling
  • Adviesverlening en kwaliteitsbewaking stedenbouwkundig ontwerp
  • Evaluatie en impact van stadsontwikkelingsprojecten
  • Proces- en project, en stakeholdermanagement bij complexe projecten
  • Spatial governance: analyse van ruimtelijke beleidsprocessen en institutionele analyse
  • Stedelijke mobiliteitsconcepten
  • Stadsecologische ontwikkeling

Deze onderzoeksagenda stelt de onderzoeksgroep in staat om, vanuit de Faculteit Ontwerpwetenschappen, sterke interfacultaire samenwerkingen aan te gaan binnen de Universiteit Antwerpen. Binnen elk van de vier thema’s werd sinds de recente oprichting van de onderzoeksgroep reeds succesvol samengewerkt over de faculteitsgrenzen heen, met bijvoorbeeld het Urban Studies Institute, het Instituut voor Milieu en Duurzame Ontwikkeling, de onderzoeksgroep Overheid en Recht,… Ook over de universiteitsgrenzen heen, werden er succesvolle samenwerkingen opgericht met de KULeuven, UGent, VUB en UHasselt. Een van de belangrijkste ambities van de onderzoeksgroep is om deze banden in de toekomst nog te versterken. De onderzoeksgroep is bijvoorbeeld goed uitgerust om andere onderzoeksgroepen te ondersteunen in het ruimtelijk testen van fundamentele vraagstukken, het visualiseren van ruimtelijke impact van voorgestelde oplossingen en het bedenken van innovatieve ruimtelijke oplossingen en strategieën.

Deze onderzoekshoofdlijnen spelen ook in op de belangrijkste actuele internationale onderzoeksfoci. Zo heeft de scoping paper van Horizon 2020 als belangrijkste doelstelling het ontwerpen, implementeren en opschalen  van transitietrajecten naar meer veerkrachtige, duurzame en energiezuinige steden. De onderzoeksgroep is dan ook in staat om antwoorden te bieden op enkele van de meest prangende vraagstukken waarmee onze steden zullen geconfronteerd worden, volgens het internationale discours: smart cities, nature based solutions, co-creatie, transit oriented development en walkable cities, kringloopdenken en metabolisme. Door het verrichten van state of the art onderzoek in deze domeinen, is het dan ook de ambitie van de onderzoeksgroep om, vanuit een sterke regionale positionering en interdisciplinaire samenwerking, zich in de toekomst ook sterker internationaal te positioneren.