Farmaceutische, Biomedische en Dier­geneeskundige Wetenschappen

Facultaire onderzoeksspeerpunten

In 2010 legde de Universiteit Antwerpen negen speerpunten voor onderzoek vast. Ze bundelen de domeinen van fundamenteel en toegepast onderzoek waarin de Universiteit Antwerpen duurzame expertise heeft verworven en waarmee ze zich internationaal profileert.  Ze dienen als focus voor onderzoeksfinanciering en samenwerking met de industrie. Naast de negen speerpunten zijn er drie groeipolen; dit zijn potentiële toekomstige speerpuntdomeinen.
 
De Faculteit FBD doet onderzoek in vijf van de negen speerpuntdomeinen en in twee van de drie groeipolen.

Speerpunt Geneesmiddelenonderzoek

Het geneesmiddelenonderzoek is een aaneenschakeling van innovatieve processen. Het omvat in de preklinische fase het onderzoek naar doelwitten en actieve stoffen, gevolgd door preklinische geneesmiddelenontwikkeling. Geneesmiddelenonderzoek eindigt met het klinisch onderzoek op patiënten.  Het onderzoek aan de Faculteit FBD spitst zich toe op de preklinische fase van de geneesmiddelenontwikkeling.
 
Een groot deel van het onderzoek op deze gebieden is gegroepeerd in het Antwerp Drug Discovery Network (ADDN). Dit netwerk is door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkend als Reference Center.
 
Betrokken onderzoeksgroepen FBD

Speerpunt Neurosciences

De Universiteit Antwerpen heeft een lange traditie in de neurowetenschappen. In 1933 al werd aan de universiteit het Instituut Born-Bunge opgericht door toenmalig professor Ludo van Bogaert, pionier op het vlak van de klinische neurowetenschappen.

Samen met het Departement Moleculaire Genetica van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) vormt het Instituut Born-Bonge sinds 2006 het Centre of Excellence in moleculaire en klinische neurowetenschappen (NEURO) dat onder leiding staat van Christine van Broeckhoven, pionier in het Alzheimeronderzoek. NEURO doet onderzoek naar de pathofysiologische processen die aan de basis liggen van neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer, Parkinson, frontaalkwabdementie, multiple sclerose en aanverwante ziekten.
 
Het onderzoek binnen dit speerpunt gaat verder dan het onderzoek binnen NEURO. Verschillende uitstekend uitgeruste laboratoria doen fundamenteel en toegepast onderzoek naar complementaire of aanverwante onderzoeksgebieden zoals neuroplasticiteit, neurale regeneratie, en cognitieve en gedragsneurowetenschappen.
 
De uitgebreide expertise op het vlak van neurowetenschappen aan de Universiteit Antwerpen wordt ook vertaald naar het onderwijs. De faculteit FBD biedt binnen de opleiding biomedische wetenschappen de afstudeerrichting Neurosciences aan.
 
Betrokken onderzoeksgroepen en research clusters FBD

Betrokken core facilities FBD

Speerpunt Beeldvorming

De Faculteit FBD heeft ook een lange traditie in verschillende vormen van biomedische beeldvorming. Biomedische beeldvorming heeft als grote voordeel dat het toelaat zowel de structuur als de functie van cellen, weefsels en organismen te onderzoeken op een niet-invasieve manier.
 
De expertise op dit vlak is verzameld in de Expert Group Antwerp Molecular Imaging (EGAMI). Bij deze interfacultaire groep zijn de core facility Biomedical Microscopic Imaging van de groep Celbiologie en Histologie, het Bio-Imaging Lab, het Molecular Imaging Center Antwerp (MICA), en het Vision Lab betrokken. 
 
Er zijn ook sterke banden met het onderzoek dat aan het Universitair Ziekenhuis Antwerpen (UZA) wordt uitgevoerd op het vlak van radiologie en nucleaire geneeskunde. Hoogtepunt van deze samenwerking was de opening in de lente van 2011 van het Molecular Imaging Center Antwerp (MICA), een partnership van de Universiteit Antwerpen, het UZA en het bedrijf Janssen Pharmaceutica.

Betrokken onderzoeksgroepen FBD

Betrokken core facilities

Speerpunt Infectieziekten

Dit speerpunt verzamelt het multidisciplinaire onderzoek naar infectieziekten en vaccins, met focus op microbiologie en immunologie en met bijdragen van onderzoeksdomeinen als epidemiologie, statistiek, sociologie en economie. Het omvat zowel fundamenteel onderzoek als preklinisch en klinisch onderzoek. Deze multi-disciplinaire aanpak wordt ook wel omschreven als “from patient to bedside and back”.

Dit onderzoek gebeurt in een internationaal zeer competitieve context en in samenwerking met ziekenhuizen, industrie en het Instituut voor Tropische Geneeskunde.
 
Betrokken onderzoeksgroepen FBD

Speerpunt Ecologie en duurzame ontwikkeling

Ecologie onderzoekt de relatie en interactie tussen organismen en hun omgeving.
Een van de onderzoekstopics in dit domein is milieutoxicologie. Het jarenlange onderzoek aan onze faculteit in dit domein heeft een dieper inzicht verschaft in de impact van toxische stoffen op de biologische organisatie en complexiteit van het milieu. Er wordt gebruik gemaakt van een breed gamma aan testmethodes om het milieu-effect te meten en te karakteriseren, vanop het moleculaire niveau tot op het niveau van het ecosysteem.
 
Betrokken onderzoeksgroep FBD

Groeipool Genoom en Proteoom

Het onderzoek in de life sciences wordt vandaag de dag gekarakteriseerd door de integratie en systematische studie van grote hoeveelheden data. Die zijn het resultaat van analyses met grote doorvoer van gegevens. Het suffix ‘-oom’ (‘-omics’ in het Engels) duidt op een holistische aanpak bij het onderzoek van deze datasets, waarbij er meer aandacht is voor het geheel dan voor de onderdelen van het onderzoeksonderwerp.

Tot dit domein behoren het onderzoek naar het (menselijk) genoom, epigenoom, transcriptoom en proteoom. De grote hoeveelheden verkregen data in het onderzoek naar deze ‘-omics’ vragen om gespecialiseerde methoden voor data-analyse. De snelle technologische ontwikkelingen op dit gebied hebben een hele reeks technieken opgeleverd die het genoom of transcriptoom op een betrouwbare en kosteneffectieve  manier kunnen vastleggen.

Aan de Universiteit Antwerpen worden deze technieken door diverse onderzoeksgroepen gebruikt. De groeipool wil hier verder op doorgaan en deze onderzoeksgroepen dichter bij elkaar brengen, met de klemtoon op de link tussen genoom en proteoom.

Betrokken onderzoeksgroepen FBD

Groeipool Oncologie

De Universiteit Antwerpen is de thuisbasis van verschillende onderzoeksteams die actief betrokken zijn bij multidisciplinair kankeronderzoek. De onderzoeksthema’s reiken van moleculaire studies naar de etiologie en de factoren die kanker beïnvloeden, over de ontwikkeling en evaluatie van nieuwe behandelingen tot grootschalige epidemiologische screeningstudies. Het uiteindelijke doel bestaat erin een wetenschappelijke basis te leveren waardoor de incidentie en mortaliteit van kanker gereduceerd kunnen worden, de levenskwaliteit verbeterd wordt en de behandelingen met minder schadelijke neveneffecten gepaard zullen gaan.

Vanuit de Faculteit FBD is het onderzoek onder meer toegespitst op enzymen-inhibitoren, proteoomanalyses en de signaalfuncties & interacties van proteïnes die betrokken zijn in kankers en immunogerelateerd onderzoek en die aanleiding kunnen geven tot identificatie en validatie van targets voor geneesmiddelen, nieuwe therapieën en ontwikkeling van nieuwe biomerkers.

Voor dit onderzoek kunnen de teams ook rekenen op de ruime expertise op het vlak van de biomedische beeldvorming, één van de onderzoeksspeerpunten van de Universiteit Antwerpen.

Betrokken onderzoeksgroepen FBD