Frank Willaert

Gewoon hoogleraar

Nieuws

Colloquium “European Narrative Literature in the Early Period of Print” (Utrecht, 23-24 november 2016)

In het kader van het FWO-NWO-project “The Changing Face of Medieval Dutch Narrative Literature in the Early Period of Print” organiseerden onze Utrechtse partners Bart Besamusca en Rita Schlusemann een internationaal colloquium dat het thema van dit project confronteert met evoluties die tijdens diezelfde periode elders in Europa aan de gang waren. Bart Besamusca en Frank Willaert spraken in hun openingslezing over “Continuities and Discontinuities  in the Production and Reception of Middle Dutch Narrative Literature”, Rita Schlusemann hield een lezing over “Stages of Printed Narrative Bestsellers in Europe” en Elisabeth de Bruijn over “The Southern Appeal: Dutch Translations of French Narratives”. Andere lezingen werden gegeven door Francesco Montorsi (Zürich), Ursula Rautenberg (Erlangen-Nürnberg), Jordi Sánchez-Martí (Alicante), María José Calvo González (Madrid), Anna Katharina Richter (Zürich), Jef Schaeps (Leiden), Julia Frick (Zürich), Janis Kreslins (Stockholm), An Faems (Brussel), Lydia Zeldenrust (York), Olivier Delsaux en Tania Van Hemelryck (Louvain-la-Neuve), Adrian Armstrong (Londen), Daniel Syrovy (Wenen) en Julia Boffey (Londen). Een volume met “selected proceedings “ is in voorbereiding. Voor meer inlichtingen: http://edpop.wp.hum.uu.nl/european-narrative-literature-in-the-early-period-of-print/.

Lezing op het congres "Het schoolvak Nederlands" (Gent, 19 november 2016)

Op zaterdag 19 november bracht Frank Willaert tijdens het 30e "Het Schoolvak Nederlands-Conferentie" in de stroom "Taal- en Letterkunde" voor een veertigtal leraren een lezing over "Dichters op vrijersvoeten. Minneliederen van Hendrik van Veldeke tot het Gruuthusehandschrift". Andere sprekers die ochtend waren Joop van der Horst (KU Leuven en Karóli Gaspar Universiteit Boedapest) over "Zinsbrokken", Jan Stroop (Universiteit van Amsterdam) over "De leraar Nederlands en zijn spagaat" en Astrid Wijnands (Hogeschool Utrecht) over "Denken met de Algemene Nederlandse Spraakkunst. Het gebruik van taalkundige bronnen in taallessen". Een korte inhoud van de lezing is te vinden in de bundel: 30ste HSN-conferentie. Faculteit Psychologische en Pedagogische Wetenschappen, Universiteit Gent, 18 & 19 november 2016, georganiseerd door HSN Stichting Conferenties Onderwijs Nederlands i.s.m.  Vakgroep Onderwijskunde, Universiteit Gent, onder redactie van André Mottart & Steven Vanhooren. Gent: Skribis, 2016, p. 339-341, ISBN 978 90 736 2633 1.

Op bezoek bij de faculteit Geneeskunde (UAntwerpen, 26 oktober 2016)

Op uitnodiging van Paul van Royen, decaan van de Faculteit Geneeskunde, stelden Dirk van Dyck (KVAB, Klasse der Natuurwetenschappen) en Frank Willaert (KANTL) het standpunt van de KVAB over het professoraat voor aan de Faculteitsraad Geneeskunde van de UAntwerpen. Na een korte inleiding kwam er een geanimeerde discussie, die nog maar eens bevestigde hoezeer het Vlaamse allocatiemodel voor de financiering van de universiteiten toe is aan aanpassing. Zie Herman de Dijn, Irina Veretennicoff, Dominique Willems m.m.v. Yvan Bruynseraede, Dirk van Dyck, Frank Willaert, Jacques Willems, Het professoraat anno 2016. Reflectie over een beroep in volle verandering (Uitgaven van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. Standpunten, nr. 40). Brussel: KVAB Press, 2016. Het boekje kan ook gratis gedownload worden:  http://www.kvab.be/downloads/stp/professoraat-anno-2016.pdf

Bijscholing leraren middelbaar onderwijs (UGent, 19 oktober 2016)

Op woensdag 19 oktober verzorgde Frank Willaert een luik  over “hoofse liefde’ in het bijscholingsprogramma voor leraren middelbaar onderwijs ‘Van perkament tot powerpoint’ dat gedurende drie namiddagen aan de UGent werd gedoceerd. Het programma werd gecoördineerd door Veerle Uyttersprot (UGent). Traden verder als lesgevers op: Lisette Blokker (projectmedewerker UGent), Youri Desplenter (UGent), Jef Janssens (emeritus K.U. Brussel), Marijke Jordens (Broederscholen Sint-Niklaas), Lien Ledegen (Sint-Jozefscollege Aalst), Aline Roseeuw (O.L.V. Hemelvaart Waregem), Jan Uyttendaele (oud-lector lerarenopleiding K.U. Leuven) en Eva Vandemeulebroucke (UGent). De bijscholing werd gevolgd door een dertigtal leraren.

Promotie Lisanne Vroomen (Antwerpen, 14 oktober 2016)

Op 14 oktober promoveerde Lisane Vroomen tot doctor in de letterkunde met een proefschrift getiteld 'Ik heb mijn lief in eeuwigheid. Functies en thema's van Middelnederlandse devote liederen, collaties en viten'. Promotoren waren prof. dr Thom Mertens (UAntwerpen, Ruusbroecgenootschap) en dr Dieuwke van der Poel (Universiteit Utrecht). Maakten verder deel uit van de jury: Veerle Fraeters (UAntwerpen, Ruusbroecgenootschap, voorzitter), Paul Wackers (Universiteit Utrecht), Johan Oosterman (Radboud Universiteit Nijmegen), en van Antwerpse zijde Hubert Meeus en Frank Willaert (beiden ISLN).

Visitatie onderzoekschool medievistiek (Groningen, 3-4 oktober 2016)

Samen met Rosamund McKitterick (Cambridge) en Annemarieke Willemsen (Leiden, Rijksmuseum voor  Oudheden) maakte Frank Willaert deel uit van de driekoppige commissie die op 3 en 4 oktober de Onderzoekschool Medievistiek visiteerde.

"Opera Omnia and Authority: Single Author and Anthologies and the Emergence of Authorship" (Gent, 22-23 september 2016)

Op vrijdag 23 september modereerde Frank Willaert de afsluitende discussie op het internationale congres 'Opera Omnia and Authority' dat door Youri Desplenter en Eva Vandemeulebroucke van de Vakgroep Nederlandse Letterkunde van de Universiteit Gent was georganiseerd. Van de UAntwerpen traden nog meer onderzoekers op: Kees Schepers  sprak over 'The image of the author. The 1543 Tauler edition in print and mauscript'; Thom Mertens over 'Hendrik Mande and collected works'; Veerle Fraeters over 'Hadewijch, from charismatic voice to authorial text'.

Zomercursus “Cultuur, literatuur en muziek in de 14de eeuw” (Antwerpen, 23-24 augustus 2016)

Op dinsdag 23 en woensdag 24 augustus doceerde Frank Willaert voor een publek bestaande uit ca. 85 personen in de marge van het festival “Laus Polyphoniae” een Davidsfondscursus over de literatuur in de 14de eeuw. Kwamen onder meer aan bod: klimaat, pest en flagellanten in de West-Europese literatuur, de opkomst van de volkstalen, de thema’s Fortuna en Melancholie en de liedcultuur in hof en stad, met name in Brugge. 

Interview op Klara Live (Antwerpen, 20 augustus 2016)

Op zaterdag 20 augustus nam Frank Willaert ter gelegenheid van de opening van Laus Polyphoniae deel aan een programma in het Antwerpse Vleeshuis dat rechtstreeks  door Radio Klara werd uitgezonden. Het interview werd afgenomen door Werner Trio en had betrekking op de culturele en literaire bloei in de veertiende eeuw die nochtans als geen andere door rampen en oorlogen werd geteisterd. Andere gasten waren de viroloog Marc van Ranst, directeur van Amuz Bart Demuyt en Hendrik vanden Abeele , artistiek leider van het ensemble Psallentes. 

Jozef van Mierlo en de KANTL (Beauvoorde, 6 juli 2016)

Op de KANTeLing, de jaarlijkse openbare vergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in ht kasteel van Beuvoorde bij Veurne, sprak Frank Willaert over Jozef van Mierlo en de Academie. Andere lezingen en korte performances waren gewijd aan de Academieleden August Vermeylen (Hans Vandevoorde), Camille Huysmans (Herman Balthazar), Christine D’haen (Charlotte van den Broeck), Gerard Walschap (Walter van den Broeck), Maurice Gilliams (Mark Verstraete) en Pieter Willems (studio Moscou).

Film over Antwerps-Utrechts-Brussels Rijmbijbelproject (juni 2016)

In het eerste semester van het academisch jaar 2015-2016 maakten Antwerpse studenten uit de tweede en derde bachelor Nederlands onder leiding van Patricia Stoop en Frank Willaert een reeks vertalingen van tekstpassages die pasten bij de miniaturen van het oudste handschrift van Maerlants Rijmbijbel (Brussel, KBR 15.001). Tijdens het voorjaar van 2016 bestudeerde een groep Utrechtse masterstudenten onder leiding van kunsthistorica Martine Meuwese de miniaturen zelf. Beide projecten passen in de voorbereiding van een webtentoonstelling die door de Koninklijke Bibliotheek van België onder leiding van conservator Ann Kelders wordt voorbereid naar aanleiding van de restauraie van het handschrift die door de Koning Boudewijnstichting wordt gefinancierd. Over het hele project werd door de filmafdeling van de Utrechtse faculteit Geesteswetenschappen een korte documentaire gedraaid, die te zien is op https://vimeo.com/171750051. Op de website van het oude-muziekensemble Psallentes (https://psallentes.com) wordt de film warm aanbevolen en lezen we onder meer: "Er is geen muziek in de Rijmbijbel, maar er zit wel muziek in: hoor hoe die paar fragmenten, zoals voorgelezen door Frank Willaert, vanzelf gaan zingen." De Antwerpse vertaalwerkzaamheden betroffen tot nu toe alleen het gedeelte dat overeenstemt met het Oude Testament. Ze zullen in het tweede semester van het academisch jaar 2016-17 in een werkcollege van de derde bachelor Nederlands worden voortgezet.

FWO-NWO-project “The changing face of Dutch narrative in the early period of print (1477-c. 1540): tweede expertmeeting  (Antwerpen, 9-10 juni 2016) 

Hebben Bourgondische prozaromans een eigen poëtica? Waarom bleven ridderromans in verzen in Engeland, veel langer dan op het continent, zo populair? Wat vertellen houtsneden ons over de transnationale verbindingen van drukkers omstreeks 1500? Hoe gingen Antwerpse drukkers om met verhalen die ze uit Engeland importeerden? Welke veranderingen onderging een vroeghumanistische Franse vertaling van Boccaccio’s Decamerone in de Parijse drukkerij van Antoine Vérard? Op welke wijze probeerden vroege Nederlandse drukkers met titelblad en proloog een brug te slaan naar hun kliënteel? Deze en veel andere kwesties kwamen aan bod in een besloten "expert meeting" die in het kader van het Antwerps-Utrechtse FWO-NWO-project "The changing face of Dutch narrative literature in the early period of print (1477-c. 1540)" op donderdag 9 en vrijdag 10 juni te Antwerpen plaatsvond. Een twintigtal specialisten gingen met elkaar een interdisciplinair gesprek aan over papers die betrekking hadden op vroege drukken met verhalende teksten in de Franse, Engelse, Duitse, Scandinavische en Nederlandse literatuur.


Tussen de drukke werkzaamheden door was er ook tijd voor een foto. Van links naar rechts: Lydia Zeldenrust (Londen), Anna Katharina Richter (Zürich), Ursula Rautenberg (Erlangen-Neurenberg), Tina Terrahe (Marburg), Adrian Armstrong (Londen), Tony Edwards (Kent), Rebecca Dixon (Liverpool), Julia Boffey (Londen), Bernd Bastert (Bochum), Rita Schlusemann (Utrecht), Christa Bertelsmeier-Kierst (Marburg), Esther Laufer (Bochum), Jordi Sanchez-Martí (Alicante), Olivier Delsaux (Louvain), Francesco Montorsi (Zürich), Elisabeth de Bruijn (Antwerpen), Bart Besamusca (Utrecht), Tania Van Hemelryck (Louvain), An Faems (Brussel), Frank Willaert (Antwerpen) en Andrea van Leerdam (Utrecht).

Lezing over Lotharingen als literaire regio (Berkeley, 16 maart 2016)

Op woensdag 16 maart gaf Frank Willaert  voor het Germanic Department van de University of California Berkeley een lezing getiteld ‘Lotharingia as a Challenge to National Philologies’. Daarin verdedigde hij de thesis dat het zinvol was om de geschiedenis van de lyriek in het hertogdom Lotharingen als één geheel te bestuderen, en niet vanuit de verschillende moderne filologieën in talen op te splitsen. Op deze wijze komt de prominente rol aan het licht die deze regio in de geschiedenis van de West-Europese lyriek, zowel de Franse, de Duitse als de Nederlandse, heeft gespeeld.

 

Herdenking Louis Grijp (Utrecht, 3 maart 2016)

In de Leeuwenberghkerk te Utrecht verzorgde het ensemble Camerata Trajectina in samenwerking met het Meertens Instituut een herdenkingsplechtigheid voor de musicoloog en musicus Louis Grijp, die op 9 januari overleed. Middeleeuwse en zeventiende-eeuwse liederen uit de Nederlanden werden afgewisseld met toespraken door wetenschappers, die de verdiensten van Grijp voor het onderzoek van het Nederlandse lied in het licht stelden en ook aangaven welk toekomstig onderzoek door zijn werk mogelijk is gemaakt. Aan het woord kwamen de literair-historica Els Stronks (Utrecht), de etnoloog Peter van Kranenburg (Meertens Instituut),  de musicoloog Emile Wennekes (Utrecht), en de taalkundige Marc van Oostendorp  (Meertens Instituut). Ook uitgenodigd om een bijdrage te leveren was Frank Willaert, die vanwege zijn verblijf in Berkeley een video-opname had gestuurd, waarin hij Louis Grijps betekenis voor het Hadewijch-onderzoek toelichtte en tevens de vraag stelde naar de betekenis die het muzische kan hebben voor de wetenschap, en omgekeerd. Hoogtepunt van de viering was de overhandiging van de editie van het Maastrichts Liedboek aan Frits van Oostrom door de musicus Nico van Meel, de laatste vrucht van diens jarenlange samenwerking met Louis Grijp. Voor een verslag van de herdenkingsbijeenkomst, zie http://www.musiqolog.nl/?p=386. De video van Willaerts toespraak is door het Meertens Instituut online gezet: http://nederl.blogspot.com/2016/03/in-memoriam-louis-grijp.html.

 

Lezing over ‘Song Culture in Medieval Bruges (UC Berkeley, 21 februari 2016)

Op zondag 21 februari gaf Frank Wllaert aan het Institute of European Studies van UC Berkeley een lezing over de liedcultuur in Brugge omstreeks 1400. De druk bijgewoonde lezing was georganiseerd door de Netherlands-America University League in samenwerking met het Dutch Studies Program van de universiteit (http://events.berkeley.edu/index.php?view=summary&timeframe=day&date=2016-02-21&tab=lectures).

Gasthoogleraarschap in Californië (UC Berkeley, 15 januari-15 mei 2016)

Van 15 januari tot 15 mei bezet Frank Willaert de Rubensleerstoel aan de Universiteit van Californië Berkeley. Hij zal er in het Departement German and Dutch een cursus doceren over ‘Women’s Mysticism in the Middle Ages’.

 

KANTL-colloquium ‘De positie van het Nederlands in het Hoger Onderwijs’ (Gent, 10 december 2015)

Op donderdag 10 december vond in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde een goed bezocht colloquium plaats over de positie van het Nederlands in de universiteit. De key-note lezingen werden verzorgd door Philippe van Parijs (Université Catholique de Louvain), Ulrich Ammon (Duisburg), Albert Oosterhof (KU Leuven) en Casper Thomas (De Groene Amsterdammer).  Gita Deneckere (UGent), Christoffel Waelkens (KU Leuven), Erik Vlaminck (auteur en ex-directeur Thuislozenzorg Antwerpen) en Lieve Dewachter (KU Leuven) belichtten vervolgens de problematiek vanuit hun eigen ervaring. De dag werd afgesloten met een panelgesprek onder leiding van Luc Devoldere (Stichting Ons Erfdeel) tussen Hans Maertens (gedelegeerd bestuurder VOKA), Johan Meeusen (vice-rector Uantwerpen), Willy Vandeweghe (vast secretaris KANTL), Gaël Lambert (ex-bestuurslid VVS), Steven Vanhooren (Nederlandse Taalunie), Frank van Splunder (UAntwerpen) en Anton Froeyman (UGent en Actiegroep Hoger Onderwijs). Het colloquium werd georganiseerd door Dirk Geeraerts (KU Leuven en lid KANTL), Reinhild Vandekerckhove (UAntwerpen), Willy Vandeweghe (vast secretaris KANTL) en Frank Willaert (UAntwerpen en ondervoorzitter KANTL). Voor meer informatie, zie http://kantl.be/nieuws/kantl-vraagt-charter-voor-nederlands-in-hoger-onderwijs.

 

Een nieuwe bundel over het Gruuthusehandschrift (Gent, 3 december 2015)

Op 3 december 2015 vond in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde de presentatie plaats van Het Gruuthusehandschrift:  literatuur, muziek, devotie rond 1400, een interdisciplinaire bundel over het beroemde Brugse handschrift van omstreeks 1400 met opstellen vanuit een historisch, letterkundig musicologisch, kunsthistorisch en zelfs natuurwetenschappelijk perspectief. Het boek werd geredigeerd door Jos Koldeweij en Johan Oosterman (beiden RU Nijmegen) en Frank Willaert (UAntwerpen) en bevat bijdragen van Frits van Oostrom, Wim Blockmans, Herman Pleij, Herman Brinkman, Jos Koldeweij, Frank Willaert, Karl Kügle, Stefan Rosmer, Ita Hijmans, Johan Oosterman Thom Mertens, Joris Reynaert, Cyriel Stroo, Hélène Haug, Henk Porck e.a., Sonia Tortajada Hernando, Noël Geirnaert en Anne S. Korteweg. Voor een goed gevulde zaal stelde Herman Brinkman eerst zijn indrukwekkende, in de zomer verschenen editie van het Gruuthusehandschrift voor, waarna Frank Willaert nader inging op de inhoud van de bundel, die grotendeels teruggaat op een congres dat van 25 tot 27 april in het concertgebouw te Brugge werd gehouden. Het laatste deel van de presentatie bestond uit een zeer gewaardeerd concert van de ensembles Ultreya en Pandora2 onder leiding van Marcel Ketels, met liederen uit het handschrift.

Frank Willaert, Jos Koldeweij & Johan Oosterman (red.), Het Gruuthusehandschrift:  literatuur, muziek, devotie rond 1400. Gent: KANTL, 2015, 320 p. http://kantl.be/publicaties/publicaties/het-gruuthusehandschrift-literatuur-muziek-devotie-rond-1400

Het Gruuthuse-handschrift. Hs. Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 79 K 10. Ingeleid en kritisch uitgegeven door Herman Brinkman. Met een uitgave van de melodieën door Ike de Loos, 2 dln. Hilversum: Verloren, 2015, 869 en 488 p.

 

Het Gruuthusehandschrift in het onderwijs (Tilburg, 14 november 2015)     

Op de tweedaagse conferentie ‘Het schoolvak Nederlands’, die dit jaar in de Fontys Hogeschool te Tilburg plaatsvond, sprak Frank Willaert voor een goed gevulde zaal over wat er mogelijk is met de liederen uit het Gruuthusehandschrift in de laatste jaren van het Middelbaar Onderwijs. De titel van zijn lezing luidde: ‘Het Gruuthuseliedboek. Haat, liefde en dood in het laatmiddeleeuwse Brugge’. Zie voor een verslag: http://www.netdidned.be/activiteiten.html.

Bram Caers doctor! (Antwerpen, 5 november 2015)                                        

Op donderdag 5 november verdedigde Bram Caers in een goedgevulde promotiezaal met succes zijn proefschrift ‘Vertekend verleden. Geschiedenis herschrijven in vroegmodern Mechelen (1500-1650)’. Zijn baanbrekend onderzoek betreft een reeks amper onderzochte of zelfs onbekende onderling afwijkende redacties van een Mechelse stadskroniek, die stuk voor stuk met diverse auteurspersoonlijkheden en/of belangengroepen verbonden kunnen worden. De promotoren waren Hubert Meeus en Frank Willaert. De jury bestond verder uit Robert Stein (Leiden), Anne-Laure van Bruaene (Gent), Veerle Fraeters, Guido Marnef en Thom Mertens (allen UAntwerpen).

 

Verzoekingen. Mystiek en identiteit in de moderne Vlaamse letterkunde (Antwerpen, 30 oktober 2015)                                                                                              

In de prachtige Nottebohmzaal van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience vond op vrijdag 30 oktober een goed bezocht colloquium plaats dat georganiseerd werd door het Ruusbroecgenootschap in samenwerking met het Instituut voor de Studie van de Letterkunde in de Nederlanden (ISLN). Het colloquium behoorde tot de reeks 'Ruusbroec Encounters' , een reeks van interdisciplinaire colloquia waarmee het Ruusbroecgenootschap zijn negentigste verjaardag viert. Onder de titel 'Verzoekingen. Mystiek en identiteit in de moderne Vlaamse letterkunde' spraken Frank Willaert over de jezuïet en mediëvist Jozef van Mierlo, Annette van Dijk over Cyriel Verschaeve en de Vlaamse mystiek, Kevin Absillis en Marlou De Bont over Pallieter van Felix Timmermans, Veerle Fraeters over de surrealistische schilder en schrijver Marc. Eemans en Kris Humbeeck over mystiek en pseudo-mystiek in werken van Hugo Claus. 

 

Readers' attitudes east and west of the river Scheldt (Gent, 23 oktober 2015)                                                                                                                                          

Op uitnodiging van het Pirenne-instituut van de Universiteit Gent verzorgde Frank Willaert een college in de herfstschool voor doctoraatsstudenten in de mediëvistiek, die dit jaar gewijd was aan de middeleeuwse Germaanse talen. Hij sprak er over de verschillen in receptie van middeleeuwse Nederlandse en Franse literatuur tussen Kroon-Vlaanderen en Lotharingen. Andere colleges werden gedoceerd door Marijke van der Wal (Leiden), Luc de Grauwe (Gent), Kurt Braumüller (Hamburg), Agnete Nesse (Bergen) en Rita Schlusemann (Utrecht & Berlijn).

 

Elisabeth de Bruijn ontvangt de Jozef Vercoullieprijs (Gent, 21 oktober 2015)                                                                                                                                          

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde kende haar vijfjaarlijkse Vercoullieprijs toe aan Elisabeth de Bruijn voor haar dissertatie ‘Verhalende verzamelingen. Flos unde Blankeflos en de overlevering van de Middelnederduitse narratieve  literatuur’. De jury bestond uit Marcel De Smedt (voorzitter), Piet Couttenier, Anne Marie Musschoot (allen leden van de KANTL) en Remco Sleiderink (KU Leuven) en Yves T’Sjoen (UGent). Uit het juryverslag:

“Het werk van Elisabeth de Bruijn is een bijzonder fraai verzorgde en grondige studie, die uitmunt door een grote helderheid. Het is zeer gedetailleerd maar gaat tegelijk de grote lijnen of vragen niet uit de weg. De Bruijns werkwijze is minutieus en getuigt van een indrukwekkende acribie. Opvallend is haar grondige kennis van de wetenschappelijke literatuur op tal van gebieden, vooral omdat hier een combinatie van onderzoeksmethodes werd gerealiseerd (codicologisch, paleografisch, tekstueel, contextueel en receptie-gericht). Ook is kennis betrokken uit de lees- en tekstcultuur uit verschillende aangrenzende taalgebieden. Deze dissertatie is voorbeeldig en superieur van kwaliteit en garandeert het voortbestaan van de klassieke filologische methode met gebruikmaking van hedendaagse digitale middelen.”

De prijs werd uitgereikt tijdens de openbare vergadering van de KANTL op woensdag 21 oktober. Meer informatie: http://kantl.be/nieuws/vercoullieprijs2015

 

Canonboek voorgesteld in het Vlaams Parlement (Brussel, 12 oktober 2015)

In het Vlaams Parlement werd op maandag 12 oktober het eerste exemplaar van De canon. De 50 + 1 mooiste literaire werken  uit de Nederlanden. Antwerpen: Uitgeverij Vrijdag, 2015, 403 p. overhandigd aan Parlementsvoorzitter Jan Peumans en Minister van Cultuur Sven Gatz. Het boek is een van de resultaten van het werk van een commissie van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde aan een dynamische canon van de Nederlandse literatuur vanuit Vlaams perspectief. De commissie wordt voorgezeten door de auteur Erik Vlaminck, en bestaat verder uit Leen van Dijck , Luc Devoldere, Hugo Brems, Samuel Mareel (Jonge Academie), Willy Vandeweghe (vast secretaris), Bert van Raemdonck en Frank Willaert. Vanuit de Universiteit Antwerpen werden bijdragen geleverd door Piet Couttenier, Guido de Baere, Timothy de Paepe, Georges de Schutter, Maartje de Wilde, Veerle Fraeters, Kris Humbeeck, Hubert Meeus en Frank Willaert. Voor meer informatie: http://literairecanon.be/nieuws/canonboek-voorgesteld-in-vlaams-parlement

 

Lancering dynamische canon van de Nederlandse literatuur vanuit Vlaams perspectief (Beauvoorde, 1 juli 2015)                                                                                                                                                                   De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) en het Vlaams Fonds voor de Letteren lanceerden op 1 juli de dynamische canon van de Nederlandse literatuur vanuit Vlaams perspectief. Dynamisch, omdat het niet gaat om een steen gebeitelde lijst van vijftig plus één literaire werken, maar om een selectie die om de vijf jaar voor herziening vatbaar is. Vanuit Vlaams perspectief, omdat sommige werken in Vlaanderen duidelijk een grotere of minder grote waardering hebben dan in Nederland.  De canon werd gelanceerd met een druk bezochte literaire happening in en rond het kasteel van  Beauvoorde-bij-Veurne, met de medewerking van van een keur van Vlaamse auteurs, performers en ensembles: Anne Provoost, Charles Ducal, Chokri Ben Chikha, Walid Ben Chikha, Christophe Vekeman, Club Mediéval, Elvis Peeters, J.J. Dros, Tom Lanoye, Milena Haverkamp, Peter Verhelst, Sylvie Marie, Zefiro Torna. De canon werd samengesteld door een commissie van de KANTL met medewerking van de Jonge Academie en onder het voorzitterschap van de auteur Erik Vlaminck. Maakten er verder deel van uit: de Hugo Brems, Luc Devoldere, Samuel Mareel, Willy Vandeweghe, Leen Van Dijck, Bert Van Raemdonck en Frank Willaert. In de volgende maanden wordt rond de canon een hele reeks activiteiten gepland. Voor meer inlichtingen, zie http://literairecanon.be/.

 

Presentatie nieuwe editie van het Gruuthusehandschrift in het Huygens ING (Den Haag, 12 juni 2015)                                                                                                                                    Op vrijdag 12 juni 2015 werd Herman Brinkmans nieuwe editie van het Gruuthusehandschrift boven de doopvont gehouden. Het gaat om twee kloeke volumes, samen zo’n 1339 bladzijden, in de reeks ‘Middeleeuwse Verzamelhandschriften uit de Nederlanden’, die niet alleen een betrouwbare kritische tekst met talrijke woordverklaringen en toelichtingen bieden, maar ook een uitvoerige inleiding met een schat aan nieuwe informatie over het handschrift en zijn teksten, het milieu waarin het ontstond, zijn latere lotgevallen, de geschiedenis van het onderzoek enzovoort. Zeer belangrijk is de reconstructie van de muziek aan de hand van de moeilijk te kraken streepjesnotatie door de betreurde musicologe Ike de Loos († 2010).Tijdens de presentatie werd het woord gevoerd door Maurice van Lieshout van het ensemble Fala Música (over de reconstructie van de melodieën door Ike de Loos), bracht de zanger Bram Verheijen van hetzelfde ensemble het lied Aloeette voghel clein ten gehore, sprak Dieuwke van der Poel over de plaats van de nieuwe editie in de reeks ‘Middelnederlandse verzamelhandschriften’ en had Frank Willaert het over de huidige stand van het Gruuthuse-onderzoek. De presentatie werd afgerond met een korte documentaire over het handschrift (https://www.youtube.com/watch?v=9fti_enZ4_E) en met de overhandiging van het eerste exemplaar aan de musicus Hans Lub, echtgenoot van Ike de Loos.  Voor een verslag van de bijeenkomst en de teksten van de lezingen, zie https://www.huygens.knaw.nl/presentatie-kritische-editie-gruuthuse-handschrift/.             Het Gruuthuse-handschrift. Hs. Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 79 K 10. Ingeleid en kritisch uitgegeven door Herman Brinkman. Met een uitgave van de melodieën door Ike de Loos (†). 2 delen (Middeleeuwse verzamelhandschriften uit de Nederlanden, XIII).Hilversum: Verloren, 2015. 869 + 488 p.

 

Panelgesprek 'Derde dag van de medioneerlandistiek' (Gent, 22 mei 2015)
Tijdens de derde dag van de medioneerlandistiek, die dit keer georganiseerd werd door de neerlandici van de Universiteit Gent, nam Frank Willaert samen met Frits van Oostrom en Paul Wackers (beiden Universiteit Utrecht) deel aan een panelgesprek over de stand en de toekomst van het vak. Moderator was Yoeri Desplenter (UGent).

 

Panelgesprek 'Actuele discussies in de humane wetenschappen' tijdens de onderzoeksdag van de Vereniging voor Algemene Literatuurwetenschap (Antwerpen, 7 mei 2015)   
Tijdens de onderzoeksdag van de Vereniging voor Algemene Literatuurwetenschap in Antwerpen nam Frank Willaert deel aan een panelgesprek over 'Actuele discussies in de humane wetenschappen'. De discussie werd geleid door Kevin Absillis (UA), die de panelleden – behalve Willaert ook Hans Willems (FWO),  Geert Buelens (Utrecht), Elisabeth Amman (Gent) en Frederik van Dam (Leuven) – vijf stellingen voorlegde: 
1. Er kunnen nooit genoeg doctorandi zijn.
2. Er kan in de (literatuur)wetenschap nooit genoeg worden gepubliceerd.
3. De Nederlandse wetenschapsfilosofe Helen de Cruz schatte onlangs dat in Nederland meer dan 300 jaar onderzoekstijd per jaar verloren gaat in het voorbereiden en evalueren van niet gehonoreerde onderzoeksvoorstellen. Die verloren onderzoekstijd wordt echter ruimschoots gecompenseerd door de wetenschappelijke progressie die de gehonoreerde aanvragen in het vooruitzicht stellen.
4. (Literatuur)wetenschappelijk onderzoek heeft organen als het FWO en ERC nodig om op een objectieve manier de kwaliteit van ons onderzoek te bewaken en te stimuleren.
5. De toekomst van wetenschappelijk letterkundig onderzoek mag er in het huidige economische en culturele klimaat niet al te rooskleurig uit zien, helemaal machteloos staan we toch ook weer niet.
De discussie was levendig en hoofs, en ook de zaal liet zich niet onbetuigd.

 

Hadewijch in Servië (Belgrado, 17 april 2015)                                                                          Op uitnodiging van professor Jelica Novakovic gaf Frank Willaert op vrijdag 17 april een gastcollege aan derde- en vierdejaarsstudenten Nederlands van de Universiteit van Belgrado over de Liederen van Hadewijch.

 

Mike Kestemont laureaat van de EOS- Gouden Pipetprijs (Leuven, 11 december 2014)    Een jury van wetenschapsjournalisten onder leiding van Jean-Paul van Bendeghem selecteerde Mike Kestemont als een van de vijf laureaten die in aanmerking kwamen voor de Gouden Pipet-prijs van het tijdschrift EOS voor de meest beloftevolle jonge wetenschapper. Het is maar heel uitzonderlijk dat een geesteswetenschapper in aanmerking wordt genomen voor deze prijs, die doorgaans gaat naar een beoefenaar van een bèta-wetenschap. Dat was ook dit jaar het geval. De prijs werd op 11 december uitgereikt te Leuven en ging naar de (eveneens Antwerpse) biologe Sandra Vicca. Ook de publieksprijs ging naar Antwerpen, en wel naar de bio-ingenieur Jelle Hofman. Voor de webpagina en een filmpje, waarin EOS het werk van Mike Kestemont voorstelt, zie http://eoswetenschap.eu/artikel/de-stem-van-de-auteur.

 

Visser-Neerlandiaprijs voor Camerata Trajectina (Utrecht, 30 november 2014)                   Op zondag 30 november vierde het oude muziek-ensemble Camerata Trajectina  in een overvolle Geertekerk in Utrecht zijn veertigjarige jubileum met een magnifiek concert, waarin de hoogtepunten van vier decennia musiceren de revue passeerden. Bij die gelegenheid werd aan het ensemble de Visser-Neerlandiaprijs voor Cultuur uitgereikt. Frank Willaert sprak de laudatio uit (zie http://www.camerata-trajectina.nl/?page=0064). Voor een verslag van het hele gebeuren, klik http://www.cultureelpersbureau.nl/2014/12/camerata-trajectina-40-jaar-jong/.

 

Nascholing leraren middelbaar onderwijs over het Gruuthusehandschrift (Antwerpen, 12 november 2014)                                                                                                                                Voor  het Centrum Nascholing Onderwijs (CNO) verzorgde Frank Willaert in samenwerking met Mike Kestemont en Bram Caers een nascholingssessie voor leraren middelbaar onderwijs over het Gruuthusehandschrift onder de titel  'Het Gruuthusehandschrift in de les Nederlands. Liefde, muziek, kunst en devotie in het laatmiddeleeuwse Brugge’.

 

Vijfjaarlijkse prijs van de KANTL voor de medioneerlandicus Herman Brinkman (Gent, 15 oktober 2014)                                                                                                                     Tijdens de jaarlijkse openbare oktobervergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde werd aan de medioneerlandicus Herman Brinkman (Den Haag, Huygens ING) de Vijfjaarlijkse Prijs van de KANTL voor oudere literatuur, taal en cultuur uitgereikt voor zijn hele œuvre. Frank Willaert las het juryrapport voor en hield ook de laudatio. Tijdens dezelfde vergadering ontving Sarah de Mul (Open Universiteit) de Wetenschappelijke Prijs voor Literatuurstudie en gingen Luc Devoldere en Stefan Hertmans met elkaar in gesprek over ‘Oorlog en Terpentijn. De oorlogsroman waar België op wachtte?'. Voor een gefilmd verslag, zie https://www.kantl.be/index.php?pag=180.

 

Expert meeting 'The changing face of early printed narrative literature'  (Antwerpen, 16-17 september 2014)
In het kader van het FWO-NWOproject 'The changing face of medieval Dutch narrative literature in the early period of print (1477-c.1540)' organiseerden Bart Besamusca, Rita Schlusemann (beiden Universiteit Utrecht), Elisabeth de Bruijn en Frank Willaert een besloten expert meeting, waarop zij met elf binnen- en buitenlandse collega's van gedachten wisselden over het Nederlandse corpus aan gedrukte verhalende teksten vóór 1540 in een vergelijkend, Europees perspectief. Aan de hand van uitvoerige, speciaal voor de gelegenheid voorbereide hand-outs werd gediscussieerd over de samenstelling van het corpus, drukkers en drukkerscentra, verzen en proza, formaten, bronnen, titelpagina's, illustraties, kapittelindelingen en prologen in de Nederlandse, Franse, Engelse, Hoog- en Nederduitse, Deense en Zweedse literatuur. Naast de initiatiefnemers van het project namen aan de discussies deel: Christa Bertelsmeier-Kierst (Marburg), Julia Boffey (Londen), Maria Colombo Timelli (Milaan), Olivier Delsaux (Louvain-la-Neuve), An Faems (Brussel), Francesco Montorsi (Rijsel), Ursula Rautenberg (Erlangen-Neurenberg), Rob Resoort (Amsterdam), Anna Katharina Richter (Zürich), Jordi Sanchez-Marti (Alicante) en Tania Van Hemelrijck (Louvain-la-Neuve). Notulanten van de discussies waren Wouter Haverals (Antwerpen) en Jelmar Hugen (Utrecht). Voor meer informatie over het project, klik http://changingface.eu.

 

Hadewijch in het Erasmushuis (Anderlecht, 15 mei 2014)
Op 15 mei verzorgde Frank Willaert onder de dubbele titel 'Béguine, poétesse et maîtresse spirituelle. la "mystique courtoise" de Hadewijch de Brabant/ Begijn, zangeres en meesteres. De "hoofse mystiek" van Hadewijch van Brabant' in het Erasmushuis te Anderlecht een lezing over de lyriek van de dertiende-eeuwse mystica, afwisselend in het Nederlands en het Frans, telkens met PowerPoint-ondersteuning in de andere taal. Er waren ruim zestig aanwezigen. 

 

Nieuwe teksten op Vogala (13 mei 2014)
Aan de succesrijke app Vogala (ruim 15000 maal gedownload) werden 35 nieuwe teksten toegevoegd. Passages uit klassiekers als Karel ende Elegast, Walewein, Beatrijs, Hadewijchs Brieven maar ook uit minder bekende werken. Frank Willaert leest voor uit de Roman van de Roos en – samen met Veerle Fraeters – uit het Brugse Bouc vanden ambachten. Klik op http://www.vogala.org/.

 

Rondetafelgesprek over adaptatie en performativiteit (Boedapest, 8 mei 2014)
Van 8 tot 10 mei nam Frank Willaert deel aan een workshop van het internationale netwerk 'The Circulation of Dutch literature' die plaatsvond aan de Eötvös Lorand Universiteit (ELTE) te Boedapest. Op donderdag 8 mei nam hij samen met Veerle Fraeters (Universiteit Antwerpen), Frits van Oostrom (Universiteit Utrecht) en Orsolya Réthelyi (ELTE) deel aan een rondetafelgesprek over adaptatie en performativiteit in literatuur. Daarbij werd in het bijzonder aandacht geschonken aan de nieuwe VogalaApp (http://www.vogala.org/), aan de rol van de stem en het geheugen in de didactiek van (oudere) literatuur en aan de film Hadewijch (2009) van de Franse cineast Bruno Dumont (http://www.imdb.com/title/tt1257562/).

 

Lezing over de liederen in het Gruuthusehandschrift met live-muziek (Kortrijk, 24 april 2014) 
Op donderdag 24 januari verzorgde Frank Willaert aan de KULAK voor een talrijk opgekomen publiek (ca. 160 aanwezigen) een lezing over de liederen van het Gruuthusehandschrift. Zijn voordracht werd naderhand geïllustreerd met een sprankelende uitvoering van de door hem besproken liederen door de ensembles Ultreya en Pandora2 onder leiding van Marcel Ketels (http://www.duo-ultreya.be/nederlands/muziek/programma's/Gruuthuse.html).

Het Middelnederlands krijgt weer stem (4 januari 2014)
Op initiatief van Frits van Oostrom (Universiteit Utrecht) kwam een gratis app voor i-Pad tot stand, Vogala, waarin Middelnederlandse teksten ten gehore worden gebracht. Vanwege de UAntwerpen verleenden Veerle Fraeters en Frank Willaert hun medewerking, met vertolkingen van het bekende Olla vogala-zinnetje en van passages uit het werk van Hendrik van Veldeke, Beatrijs van Nazareth, Hadewijch en uiteraard uit de Reynaert. Downloaden kan hier: https://itunes.apple.com/nl/app/vogala/id788511078. De app kreeg onder meer uitvoerig aandacht op 7 januari 2014 in Matthijs van Nieuwkerks programma De Wereld Draait Door: click http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/media/306866.  En op 31 maart 2014 kwam de app tweemaal langs in het veelbekeken TROS-programma Lingo.

 

Boekpresentatie van Mike Kestemonts Het gewicht van de auteur (Gent, KANTL, 29 november 2013)
In de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde werd op vrijdag 29 november  Mike Kestemonts boek Het gewicht van de auteur. Stylometrische auteursherkenning in Middelnederlandse literatuur boven de doopvont gehouden. Herman Brinkman (Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis - KNAW/Universiteit van Amsterdam) borduurde in een lezing voort op Kestemonts stylometrische aanpak  om de auteursproblematiek rond de teksten in het Gruuthusehandschrift dichter bij een oplossing te brengen. Veronique Hoste (LT3 language and translation technology team - Universiteit Gent) gaf concrete voorbeelden van wat wetenschappelijk onderzoek in de taaltechnologie voor het bedrijfsleven kan betekenen, en van de ethische vragen waarmee de onderzoeker kan worden geconfronteerd. Mike Kestemont gaf een korte presentatie van de inhoud van zijn boek, waarvan hij het eerste exemplaar plechtig overhandigde aan de Antwerpse hoogleraar, tevens lid van de KANTL Walter Daelemans, een van zijn beide promotoren. Het proefschrift waarvan dit boek de handelsuitgave biedt, werd in 2012 door de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Kunsten en Wetenschappen bekroond met de Frans van Cauwelaertprijs.
Mike Kestemont, Het gewicht van de auteur. Stylometrische auteursherkenning in Middelnederlandse literatuur (Studies op het gebied van de oudere Nederlandse letterkunde, 5). Gent: Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2013, 324 p. ISBN 978-90-72474-91-9. Prijs 35,-- €. Bestellen via http://www.kantl.be/index.php?pag=101 of via de boekhandel.

 

'Can we fall in love again?' Voordracht op het Ethisch Forum ‘The academic's burden. University professors under perverse pressure?’ (Brussel, Universitaire Stichting, 21 november 2013)
Op het druk bijgewoonde 12th Ethical Forum (zo'n 150 aanwezigen) van de Universitaire Stichting ‘The academic's burden. University professors under perverse pressure?’, dat door prof. dr Patrick Loobuyck (UAntwerpen) werd gecoördineerd, bracht Frank Willaert onder de titel ‘Can we fall in love again?’ een ‘testimony’ van op de werkvloer. Tijdens deze bijeenkomst werden drie keynote lezingen gehouden, respectievelijk door Liudvika Leisyte (TU Dortmund & Center for Higher Education Policy Studies (CHEPS), University of Twente), Egbert de Weert (eveneens CHEPS, University of Twente) en Herman De Dijn (Institute of Philosophy, KULeuven). Een zeer geanimeerde discussie met de zaal werd onder leiding van Patrick Loobuyck op gang getrokken door Dominique Willems (UGent), Michel Gevers (UCLouvain), Mark Waer (KULeuven) en Liesbet Geris (Jonge Academie, ULg & KULeuven). De conclusies van deze zeer geslaagde bijeenkomst werden getrokken door Philippe Van Parijs, Chaire Hoover d'Éthique économique et sociale, UCLouvain. Voor Willaerts lezing, klik http://ethicalforum2013.fuus.be/sites/default/files/tekst_Willaert.pdf. Voor de teksten van de andere sprekers, ga via http://ethicalforum2013.fuus.be/downloads.

 

Prijs van de Onderzoeksraad voor Mike Kestemont (Antwerpen, 13 november 2013)
De Onderzoeksraad van de Universiteit Antwerpen kende zijn Prijs-Herman Deleeck 2013 toe aan dr Mike Kestemont voor zijn baanbrekende onderzoek op het snijpunt van de digital humanities en de middeleeuwse literatuur. Mike Kestemont promoveerde in 2012 bij prof. dr Walter Daelemans en prof. dr Frank Willaert met een proefschrift over stylometrische auteursherkenning in de Middelnederlandse epiek. Recent heeft hij zijn onderzoeksterrein ook uittgebreid naar andere middeleeuwse literaturen. Op het internet is een filmpje te zien over stylometrie en Hildegard von Bingen, dat een goed idee geeft van zijn werk: http://vimeo.com/70881172 (duur ca. 22 minuten).

 

Debat 'De wetenschap draait door' op de Boekenbeurs (Antwerpen, 7 november 2013)
Naar aanleiding van het verschijnen van Jo Tollebeek, Jean-Christophe Verstraete & Els van de Perre (red.), Onweerstaanbaar veranderlijk. Over de cultuur van de wetenschap (Leuven: Lipsius, 2013) en van Gustaaf C. Cornelis, Eerlijke wetenschap. Waarom hebben wetenschapsmensen een geweten nodig? (Tielt: Lannoo Campus, 2013) nam Frank Willaert op donderdag 7 februari deel aan een debat op de Antwerpse Boekenbeurs over het reilen en zeilen van de wetenschap in Vlaanderen vandaag. Behalve de historicus Jo Tollebeek (KU Leuven) en de wetenschapsfilosoof Gustaaf Cornelis (VUB en UAntwerpen) namen ook de neurobiologe Veerle Baekelandt (KU Leuven) en de historicus Marc Boone (UGent, decaan L&W) deel aan het debat voor een ruim gevulde zaal, een onmiskenbaar teken dat het onderwerp velen beroert.

 

Lezing op workshop 'A Longitudinal Approach to Transnational Literatures' (Wassenaar, NIAS, 24-25 oktober 2013)
Op donderdag 24 oktober gaf Frank Willaert tijdens de workshop 'A Longitudinal Approach to Transnational Literatures: the Dutch Case' een lezing onder de titel 'Nationale filologieën en middeleeuwse literatuur. Het concept “Middelnederlands" als een belemmering voor een goed begrip van de ontwikkelingsgang van de middeleeuwse letterkunde in de Lage Landen'. De tweedaagse workshop vond plaats in het NIAS (Netherlands Institute for the Studie of the Humanities and Social Sciences) te Wassenaar.

 

Elisabeth de Bruijn doctor! (Antwerpen, 18 oktober 2013)
Op vrijdag 18 oktober promoveerde Elisabeth de Bruijn tot doctor in de Letterkunde met een proefschrift over Middelnederduitse verzamelhandschriften: 'Verhalende verzamelingen. Flos unde Blankeflos en de overlevering van de Middelnederduitse narratieve literatuur'. De doctoraatsjury bestond uit prof. dr Bernd Bastert (Ruhr-Universität Bochum), dr Bart Besamusca (Universiteit Utrecht), prof. dr Herman Brinkman (Huygens ING en Universiteit Amsterdam), prof. dr Veerle Fraeters, prof. dr Thom Mertens, prof. dr Dirk Vanhulle (voorzitter) en prof. dr Frank Willaert (promotor). Een handelseditie van het proefschrift is in voorbereiding en zal bij Peeters in Leuven verschijnen. 

 

Gastcolleges over Lotharingse minnezang (Mainz, 26-29 juni 2013)
Van woensdag 26 tot zaterdag 29 juni doceerde Frank Willaert op uitnodiging van prof. dr Uta Störmer-Caysa een 'Blockseminar' over Lotharingse minnezang aan de Johannes Gutenberg Universität te Mainz.

 

Gruuthuselezing voor de Vrienden van de Brugse musea (Brugge, 28 april 2013)
Op zondagmorgen 28 april gaf Frank Willaert voor de talrijk opgekomen Vrienden van de Brugse Musea in het Groeningemuseum een lezing over 'Lyriek uit Brugge. De liederen uit het Gruuthusehandschrift en hun Brugse context'. Zijn lezing werd afgerond met een zeer gesmaakt concert van het ensemble Ultreya & Pandora2, die liederen uit het Gruuthusehandschrift brachten, die recent ook op CD zijn uitgebracht (zie http://www.duo-ultreya.be).

Gruuthusecolloquium 'Liefde en devotie' (Brugge, 25-27 april 2013)
Van 25 tot 27 april vond in het Concertgebouw te Brugge een zeer geslaagd colloquium over het Gruuthusehandschrift plaats, waaraan  specialisten uit diverse domeinen – filologen, musicologen, historici, kunsthistorici – deelnamen. Het zou te ver voeren hier op alle aspecten in te gaan die tijdens deze dagen aan bod kwamen, maar tot de hoogtepunten mogen toch gerekend worden: het relaas van Anne Korteweg, destijds conservator van de afdeling handschriften van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, over de aankoop van het Gruuthusehandschrift; de uiteenzetting, door Ad Leerintveld en Henk Porck, beiden eveneens verbonden aan de KB, over nieuw onderzoek (in samenwerking met de TU Delft en de UA) van het bezittersmerk op fol. 2 met een Röntgen Fluorescentie Spectrometer, op grond waarvan onomstotelijk is komen vast te staan dat het handschrift wel degelijk tot de bibliotheek van Lodewijk van Gruuthuse moet hebben gehoord en dus zijn naam met ere draagt; en zeker ook de stilaan tot zekerheid evoluerende overtuiging, die in diverse bijdragen aan bod kwam, dat de teksten in het handschrift voor het grootste deel of misschien wel allemaal het werk zijn van één auteur, Jan van Hulst. Hiermee lijkt het einde ingeluid van Jan Moritoens status als belangrijke auteur in de Middelnederlandse letterkunde. 
In zijn lezing 'Poëticale verstrengelingen. De Gruuthuselyriek in Vlaams en internationaal perspectief' kwam Frank Willaert tot de volgende conclusies:
1. De opvatting  dat dichten een constich werc is, een ambacht dat kennis en kunde vereist, heeft de Gruuthusedichter, die zelf in een omgeving van luxe-ambachten dichtte, dankbaar ontleend aan de Franse hofliteratuur in de lijn van Guillaume de Machaut. Hiermee heeft een metafoor zijn waarlijke Sitz im Leben gevonden: wat een beeld was, legitimeert hier een realiteit.
2. Dichten wordt, opnieuw in de lijn van Machaut, vooral als een schrijfproces voorgesteld, dat kunstige produkten oplevert die het verdienen zorgvuldig verzameld te worden in een bundel met eigen werk, waaruit verder kan worden gekopieerd..
3. Het Gruuthusehandschrift is niet het werk van een kring, maar het verzamelde werk van één auteur, Jan van Hulst. Deze stelde zijn pen meermaals ten dienste van personen en organisaties uit de stedelijke elite, wat niet belet dat zijn teksten tot op zekere hoogte ook zijn persoonlijke, met zijn tijd en omgeving mee-evoluerende opvattingen weerspiegelen.
4. De liederen in het Gruuthusehandschrift zijn ontstaan op het kruispunt van de Franse ars nova en de Lotharingse dansliedcultuur. De uitzonderlijkheid van het Gruuthuseliedboek is minstens voor een deel te verklaren uit de consteghe synthese van beide tradities.
Net zoals het geval was met het Gruuthusecolloquium van 2007, zullen de handelingen uitgegeven worden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. De redactie zal waargenomen worden door Jos Koldeweij, Johan Oosterman (beiden Radboud Universiteit Nijmegen) en Frank Willaert.
In de marge van het colloquium vonden in het Concertgebouw verschillende concerten plaats voor een zeer talrijk opgekomen publiek. De volgende ensembles traden op: Club Médiéval, Psallentes, Camerata Trajectina en Fala Música.

 

Cursus over Gruuthuse voor Universiteit Vrije Tijd (Brugge, 18 april 2013)
Op donderdag 18 april gaf Frank Willaert in het Concertgebouw te Brugge voor Universiteit Vrije Tijd, een initiatief van het Davidsfonds, een cursus over 'Gruuthuse – Brugge omstreeks het jaar 1400’.
 
 

Gruuthusetentoonstelling geopend (20 maart 2013)
Van 20 maart tot 23 juni is het Gruuthusehandschrift, dat in 2007  naar de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag verhuisde, terug op de plaats waar het in de middeleeuwen ooit verbleef: het Gruuthusepaleis in Brugge. Het vormt het middelpunt van de tentoonstelling 'Liefde en devotie', die probeert duidelijk te maken hoe de centrale thema's die in het handschrift aan bod komen – muziek, liefde, conste, gezelschap, devotie – ook in het dagelijkse leven van de Brugse elites van omstreeks 1400 visueel (en auditief) aanwezig waren. Curator van de tentoonstelling is de kunsthistoricus Jos Koldeweij van de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij werd bijgestaan door een wetenschappelijk comité bestaande uit historici, literair-historici en musicologen uit Vlaanderen en Nederland.
Bij de tentoonstelling hoort ook een prachtige catalogus met o.a. bijdragen van Jos Koldeweij, Herman Brinkman (Huygens ING en UvA), Andrew Brown (Massey University), Jan Dumolyn (UGent), Frederik Buylaert (VUB), Noël Geirnaert (Stadsarchief Brugge), Karl Kügle (UU), Joris Reynaert (UGent), Johan Oosterman (RUN). Frank Willaert leverde een bijdrage over het thema 'Liefde'. 
Jos Koldeweij, Inge Geysen, Eva Tahon (red.), Liefde en devotie. Het Gruuthusehandschrift: kunst en cultuur omstreeks 1400. Z.p.: Ludion, 2013, 319 p.
Op 22 maart was Frank Willaert met de musicus Maurice van Lieshout van het ensemble Fala Música te gast in het programma Babel van Klara, voor een interview over het Gruuthusehandschrift. 
 
 

Voorzitterswissel in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (16 januari 2013)
Tijdens de plenaire vergadering van 16 januari droeg Frank Willaert het voorzitterschap van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde over aan de dichter Stefaan van den Bremt. Ondervoorzitter wordt de Leuvense hoogleraar Editiewetenschap Marcel De Smedt. Willaert blijft lid van de bestuurscommissie van de Academie, waarvan behalve de voorzitter en de ondervoorzitter, ook de vast secretaris Willy Vandeweghe en de Antwerpse taalkundige Jef van Loon deel uitmaken.
Voor de tekst van Willaerts toespraak bij de overdracht van het voorzitterschap, zie onder 'Documenten'.

 

Lid van de adviesraad van de Jonge Academie (december 2012)
Samen met prof. dr. Willy Vandeweghe, vast secretaris, vertegenwoordigt Frank Willaert de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde in de adviesraad van de pas opgerichte Jonge Academie, een initiatief van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. De eerste taak van de adviesraad zal erin bestaan om uit de 146 ingediende kandidaturen dertig effectieve leden te kiezen van de Jonge Academie. De verwachting is dat dit proces nog tijdens de maand januari zal zijn afgerond, zodat de Jonge Academie uiterlijk in de maand maart kan worden geïnstalleerd. 
De Jonge Academie heeft tot doel:
- contact en samenwerking tussen onderzoekers uit verschillende disciplines te bevorderen en daadwerkelijke interdisciplinariteit in de hand te werken
- een plaats te creëren voor reflectie over wetenschapsbeoefening en wetenschapsbeleid, en over de toekomst van de wetenschap
- wetenschap uit te dragen naar de maatschappij en in het bijzonder naar de jeugd.
Voor het lidmaatschap konden alle postdocs die werkzaam zijn aan een Vlaamse universiteit of Vlaamse wetenschappelijke instelling zich kandidaat stellen, op voorwaarde dat ze minimum drie jaar en maximum tien jaar postdocervaring hadden. Het onverwacht hoge aantal kandidaturen wijst erop dat de doelstellingen van de Jonge Academie aan de verlangens van veel jonge wetenschappers beantwoorden.
Voor meer informatie over de Jonge Academie, zie http://www.jongeacademie.be/. Men kan de Jonge Academie ook volgen op Facebook: http://www.facebook.com/JongeAcademie.

 

Geert Buelens lid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde (19 december 2012)
Tijdens de openbare zitting van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en letterkunde van 19 december 2012 werden twee nieuwe leden geïnstalleerd: de schrijver Stefan Hertmans en de literatuurwetenschapper Geert Buelens. Buelens is een alumnus van de Universiteit Antwerpen. Hij promoveerde onder leiding van prof. dr. Georges Wildemeersch tot doctor in de Germaanse filologie met een proefschrift over de invloed van Paul van Ostaijen op de Vlaamse poëzie. Een bewerking van dit proefschrift verscheen in 2001 onder de titel Van Ostaijen tot heden. Zijn invloed op de Vlaamse poëzie (Nijmegen: Vantilt). Het boek werd sindsdien al tweemaal herdrukt en ook tweemaal bekroond, met de prijs van de provincie Antwerpen voor Essay en met de Vlaamse Cultuurprijs voor Essay en Kritiek. In 2005 maakte Buelens de overstap van Antwerpen  naar Utrecht waar hij hoogleraar werd in de moderne Nederlandse letterkunde. Zijn boek Europa! Europa! Over de dichters van de Grote Oorlog (Amsterdam: Ambo en Antwerpen: Manteau, 2008) werd bekroond met de ABN AMRO Bankprijs voor het Beste Non-Fictie Boek. Buelens is ook dichter en columnist. Voor zijn opgemerkte artikelenreeks over kwalijke ontwikkelingen in de media die in 2009 in De Standaard verscheen, kreeeg hij de zestigste Arkprijs van het vrije Woord.
Stefan Hertmans werd in de Academie welkom geheten door de Gentse hoogleraar Anne Marie Musschoot en sprak zelf een laudatio uit over zijn voorganger de dichter Gwy Mandelinck. Geert Buelens werd verwelkomd door Frank Willaert en sprak een laudatio uit over zijn voorganger, de Brusselse hoogleraar Jean Weisgerber.
Voor de tekst van Willaerts verwelkoming van Geert Buelens, zie http://www.ua.ac.be/frank.willaert onder 'Documenten'.

 

Een proefschrift over het Zutphens Liedboek (Hs. Weimar Oct. 146) (18 december 2012)
Op dinsdag 18  december 2012 promoveerde Jos Houtsma aan de Radboud Universiteit Nijmegen over het liederenhandschrift Weimar, Herzogin Anna Amalia Bibliothek, Oct. 146 dat in de jaren dertig in de Overijsselse stad Zutphen moet zijn ontstaan. In zijn proefschrift biedt hij onder meer een editie met vertaling van de lastige, want sterk Duits gekleurde teksten in dit liedboek, en gaat hij uitvoerig in op de paralleloverlevering van deze liederen in de Nederlanden en in Duitsland. Tevens betoogt hij dat de variaties in de overlevering van de liederen niet uitsluitend aan de orale overlevering, maar ook aan kopiisten moet worden toegeschreven. Promotoren waren prof. dr. J.B. Oosterman (Radboud Universiteit Nijmegen) en prof. dr. R. Sleiderink (HU Brussel). De jury was samengesteld uit prof. dr. P.W.M. Wackers (Universiteit Utrecht), prof. dr. Frank Willaert (Universiteit Antwerpen), prof. em. dr. W.P. Gerritsen (Universiteit Utrecht), dr. Margit Rem en prof. dr. mr. G.C.A.M. van Gemert (beiden Radboud Universiteit Nijmegen).
Jos Houtsma, De stem en de pen. Het Hs. Weimar Oct 146 (het Zutphens Handschrift) en de veranderlijkheid van populaire liederen in de zestiende eeuw en later. Z.p.: Papieren tijger,  2012.

 

FWO-NWO samenwerkingsproject over verhalende literatuur in de vroege periode van de boekdrukkunst (19 november 2012)
Aan Bart Besamusca (Universiteit Utrecht) en Frank Willaert werd een van de drie FWO-NWO-samenwerkingsprojecten voor de duur van vier jaar toegekend: 'The changing face of Medieval Dutch narrative literature in the early period of print (1477-c. 1540)'. 

 

Nederlandse leraren op bezoek in Antwerpen (28-29 september 2012)
Onder leiding van onze oud-student Leo Kosten brachten ruim zestig leraren Nederlands uit gereformeerde scholen in Nederland op 28 en 29 september een bezoek aan Antwerpen. Ze bezochten de Boontentoonstelling in het Letterenhuis, het Plantin-Moretusmuseum en het Rubenshuis en  deden ook de Dwaallichtwandeling. Op 28 september beluisterden zij een lezing van Frank Willaert over het Gruuthusehandschrift en een lezing van Matthijs de Ridder over Willem Elsschots roman Lijmen als Vlaamse literatuur. Over het Nederlandse bezoek aan Antwerpen verscheen een uitgebreide reportage in het Reformatorisch dagblad. Klik http://www.refdag.nl/boeken/docenten_nederlands_geinspireerd_door_vlaamse_literatuur_1_679302.

 

Keynote over Lotharingse lyriek op IVN-congres te Antwerpen (28 augustus 2012)
Op dinsdag 28 augustus verzorgde Frank Willaert een van de keynote-lezingen op het driejaarlijkse colloquium van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek dat dit jaar aan de Universiteit Antwerpen plaatsvond van 27 tot 31 augustus. Onder de titel 'Lotharingse lyriek en Europese middeleeuwen' betoogde hij dat de Frans- én Nederlandstalige lyriek in het oude Lotharingen (waarmee het gebied bedoeld wordt dat zich uitstrekte van de Noordzee tot aan de Vogezen en van de Schelde tot aan de Rijn) van het eind van de twaalfde tot aan het begin van de vijftiende eeuw gekenmerkt werd door een voorkeur voor beknopte (refrein)liedvormen en hiermee een belangrijke invloed uitoefende zowel op de Franse als Duitse liedkunst van de late middeleeuwen. Het ISLN was op het colloquium ook vertegenwoordigd door Kris Humbeeck, die een zeer gesmaakte lezing gaf over het personage van Willem van Oranje in Het Geuzenboek van Louis Paul Boon.

Radio-interview over Hadewijchs Liederen op Amsterdam FM (26 juni 2012)
Veerle Fraeters, Louis Grijp en Frank Willaert werden door R.E. van Altena voor zijn programma Springvossen op Amsterdam FM een uur lang geïnterviewd over Hadewijchs liederen. Het interview kan beluisterd worden via deze link http://www.amsterdamfm.nl/springvossen-26-juni-de-minne-es-al-de-liederen-van-hadewijch (na nieuws en - uiteraard - reclame).

KANTL-lezing over de onzichtbare Hadewijch (20 juni 2012) 
Tijdens de ochtendvergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde gaf Frank Willaert een lezing onder de aan Kees Fens ontleende titel: 'Hadewijch. De belegering van een leegte?' In die lezing betoogde hij dat drie recente voorstellen om Hadewijch te identificeren (als een recluse in Luik, als de eerste abdis van het Brabantse cisterciënserinnenklooster 's-Hertogendal, als een zekere Hadewid Greca die voorkomt in een oorkonde van 1212) de toets der kritiek niet kunnen doorstaan. 

FWO-postdocmandaat voor Mike Kestemont (20 juni 2012)
Mike Kestemont heeft een post-docmandaat van het FWO bekomen voor drie jaar. In zijn onderzoek zal hij drie casussen benaderen vanuit de stilometrie: het œuvre van de Bijbelvertaler van 1360; zes Oudfranse bewerkingen van de Latijnse Pseudo-Turpinkroniek die in Vlaanderen en Noord-Frankrijk zijn ontstaan in het begin van de dertiende eeuw; een aantal elfde-eeuwse Latijnse hagiografieën van Vlaamse auteurs die in Engeland hebben gewerkt. 

Overhandiging van de Kruyskampprijs aan Veerle Fraeters en Frank Willaert (9 juni 2012)
Tijdens het goed bezochte openbare gedeelte van de jaarvergadering van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden werd de Kruyskampprijs officieel overhandigd aan Veerle Fraeters en Frank Willaert voor hun editie van de Liederen van Hadewijch, verschenen bij de Historische Uitgeverij in 2009. De derde editeur, Louis Peter Grijp, kon wegens andere engagementen niet aanwezig zijn. De laudatio werd uitgesproken door het bestuurslid dr Jeanne Verbij-Schillings. In zijn dankwoord namens de drie laureaten beschreef Frank Willaert kort de lange en arbeidsintensieve ontstaansgeschiedenis van de editie, waarin ook talrijke collega's en vooral de uitgever Patrick Everard een groot aandeel hebben gehad. In het tweede deel van zijn toespraak haalde hij scherp uit tegen de onderschatting van het belang van monografieën en tekstedities in het huidige universitaire bestel, en noemde daarbij als niet na te volgen voorbeeld het Vlaams Academisch Bibliografisch Bestand voor de Humane en Sociale Wetenschappen. "Op korte termijn dreigt een essentiële troef van de geesteswetenschappen te worden ingeruild voor de illusie van de universele meetbaarheid: de verbinding van grote wetenschappelijkheid en even grote toegankelijkheid, en daarmee de mogelijkheid om een brug te slaan tussen universiteit en gemeenschap". Hij dankte de Maatschappij voor de prijs, en wees op haar belangrijke taak erover te helpen waken "dat in een wereld waar het tellen het denken lijkt te verdringen, meten toch niet weten wordt verward."
Voor de volledige tekst van de toespraak, zie http://www.ua.ac.be/frank.willaert onder "Documenten".
Voor filmpjes met interviews van de prijswinnaars, klik http://www.bibliotheek.leidenuniv.nl/geesteswetenschappen/geesteswetenschappen/nml-prijzen.html

Mike Kestemont doctor! (23 mei 2012)
Op woensdag 23 mei promoveerde Mike Kestemont tot doctor in de taal- en letterkunde met het proefschrift Het gewicht van de auteur. Een onderzoek naar stylometrische auteursherkenning in de Middelnederlandse epiek. De promotiecommissie werd voorgezeten door prof. dr. Dominiek Sandra en bestond verder uit dr Bart Besamusca (Universiteit Utrecht), dr Antal van den Bosch (Radboud Universiteit Nijmegen), prof. dr Herman Brinkman (Huygens Instituut ING en Universiteit van Amsterdam) en prof. dr Thom Mertens en prof. dr Veerle Fraeters (beiden Ruusbroecgenootschap, Universiteit Antwerpen). Promotoren waren Frank Willaert en Walter Daelemans. Over dit belangwekkende proefschrift, dat de pers haalde, kan men meer lezen via de volgende link: http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=OF3QEB8C&word=kestemont of 
http://www.knack.be/nieuws/boeken/nieuws/auteur-karel-ende-elegast-schreef-ook-moriaen/article-4000101138950.htm
Je kunt Mike ook beluisteren in een radio-interview met Lieven Vandenhaute: 
http://www.radio1.be/programmas/nieuwe-feiten/het-dna-van-een-auteur
 
Literaire avond in de Leidse Universiteitsbibliotheek (19 april 2012)
Naar aanleiding van de toekenning van drie van haar prijzen organiseerde de Maatschappij voor Nederlandse Letterkunde te Leiden  op 19 april 2012  een literaire avond waarop het publiek met het werk van de prijswinnaars kennis kon maken. Voor een goed gevulde zaal in de Universiteitsbibliotheek werd de jonge schrijver Merijn de Boer, winnaar van de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs voor zijn verhalenbundel Nestvlieders, geïnterviewd door critica Aleid Truijens  van de Volkskrant. Vervolgens sprak een gedreven Thomas von der Dunk, winnaar van de Wijnands Franckenprijs, met de Rotterdamse cultuurhistoricus Rudolf Dekker over zijn boek Een Hollands heiligdom. De moeilijke architectonische eenwording van Nederland (2007), waarin hij aan de hand van de triomf van de neo-classicistische bouwstijl aan het eind van de achttiende eeuw beschrijft hoe de Republiek in die periode niet alleen politiek, maar ook cultureel een eenheid werd. Ten slotte stelden de winnaars van de Kruyskampprijs voor de beste tekstuitgave van de afgelopen zes jaar hun editie van Hadewijchs Liederen (2009) voor. Frank Willaert legde kort uit wat het boek voor vernieuwends in de Hadewijchstudie bracht en las Lied 40 voor, Veerle Fraeters gaf toelichting bij de tekst en Louis Peter Grijp legde uit hoe hij de vermoedelijke melodie van dit lied had gereconstrueerd. De geslaagde avond werd afgesloten met een gezongen vertolking van het lied door Veerle Fraeters.

Kruyskamp-prijs 2012 voor Veerle Fraeters, Frank Willaert en Louis Grijp (7 maart 2012)
De Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden heeft de Kruyskamp-prijs 2012 toegekend aan Frank Willaert, Veerle Fraeters en Louis Peter Grijp voor hun niet in het VABB opgenomen en dus onwetenschappelijke editie van Hadewijchs Liederen, uitgegeven bij de Historische Uitgeverij.
De Kruyskamp-prijs is ingesteld in 2006 en is in de taal van het reglement een 'prijs voor een in druk verschenen specialistisch dan wel voor een breder publiek bestemd werk op het gebied van de Nederlandse lexicografie, de Nederlandse lexicologie of de editie en annotatie van oude Nederlandse teksten'. Het te bekronen werk moet voor het eerst in druk verschenen zijn in de zes jaar voorafgaande aan het jaar waarin de prijs wordt verleend. Dit jaar was de teksteditie aan de beurt. De prijs bestaat uit een oorkonde en 2500 euro.
Uit het rapport van de Commissie van voordracht:
"De Commissie meent dat de ter bekroning voorgedragen uitgave door de combinatie van grote wetenschappelijkheid en even grote toegankelijkheid alles in zich heeft om uit te groeien tot de nieuwe standaardeditie van Hadewijchs œuvre. Ze heeft de weg geopend voor een brede kennismaking met en studie van Hadewijchs liederen, niet alleen voor wetenschappers van allerlei disciplines of voor hen die dat willen worden, maar ook voor een groot algemeen lezerspubliek."
De Commissie van voordracht bestond uit: Karel Bostoen (voorzitter), Peter de Bruijn, Jan Gielkens en Jeanne Verbij-Schillings.
Louis Peter Grijp is werkzaam bij het Meertens Instituut te Amsterdam (http://www.meertens.knaw.nl/meertensnet/wdb.php?sel=81178).
Veerle Fraeters is werkzaam bij het Ruusbroecgenootschap van de UA (http://www.uantwerpen.be/veerle-fraeters).
Het juryrapport is te lezen op http://maatschappijdernederlandseletterkunde.nl/nieuws.php#24 . Voor meer inlichtingen kan men uiteraard ook terecht op de website van de Universiteit Utrecht (http://www.uu.nl/faculty/humanities/NL/Actueel/nieuws/Pages/20120308-kruyskampprijs-louis-Grijp.aspx) en op die van het Meertens Instituut (http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/component/content/article/3-nieuws/143889-louis-grijp-wint-kruyskampprijs).
De prijs wordt uitgereikt tijdens het openbare gedeelte van de jaarvergadering van de Maatschappij op zaterdag 9 juni om 15 u. 30 in het Academiegebouw, Rapenburg 7 te Leiden.

Masterclass over Hendrik van Veldeke in Aldenbiezen (18 februari 2012)
Op zaterdag 18 februari gaf Frank Willaert op uitnodiging van de Stichting Musica een masterclass over de liederen van Veldeke voor een gezelschap van jonge musici uit België, Nederland, Duitsland en Rusland, die onder leiding van de musicoloog, zanger en harpist Benjamin Bagby, leider van het ensemble Sequentia (http://en.wikipedia.org/wiki/Benjamin_Bagby), en de musicus, musicoloog en germanist Marc Lewon (http://www.lewon.de/), leider van het ensemble Leones, zoeken naar een verantwoorde wijze om de liederen van de Limburgse minnezanger, waarvan de muziek verloren is gegaan, weer zingbaar te maken. Voor een verslag van Willaerts lezing en de mogelijke implicaties voor de muzikale vertolking van Veldekes liederen, zie http://www.lewon.de/Details.58.0.html?&no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=29 of http://musicablogt.wordpress.com/.
 
Leidse studenten Nederlands op bezoek (Antwerpen, 3 februari 2012)
Onder leiding van dr Olga van Marion en dr Ludo Jongen bracht een veertigtal Leidse studenten Nederlands van 2 tot 4 februari een bezoek aan Antwerpen.  Op vrijdagochtend werden ze ontvangen op de Stadscampus en kregen ze een lezing van Frank Willaert over Lotharingse minnelyriek en van Reinhild Vandekerckhove over de invloed van het Engels op de chattaal van jongeren. Voor een impressie van hun bezoek aan Antwerpen, zie http://vannogwatenalles.blogspot.com/2012/02/antwerpennp.html.

Frank Willaert voorzitter van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (Gent, 21 maart 2011)
Tijdens de plenaire vergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde van woensdag 21 december werd Frank Willaert tot voorzitter verkozen. De bestuurscommissie van de Academie voor het jaar 2012 bestaat verder uit de dichter Stefaan van den Bremt (ondervoorzitter) en de hoogleraren Hugo Brems, Jef van Loon en Willy Vandeweghe (vast secretaris). De voorzitterswissel werd tijdens de plenaire vergadering van de KANTL op 18 januari geëffectueerd. Voor de toespraak die Willaert bij deze gelegenheid hield, zie http://www.ua.ac.be/frank.willaert onder Documenten.

Editie van Hadewijchs liederen rondt de kaap van 3000 exemplaren
De niet in het VABB opgenomen en dus onwetenschappelijke editie Hadewijch. Liederen, uitgegeven, ingeleid, vertaald en  toegelicht  door Veerle Fraeters & Frank Willaert, met een reconstructie van de melodieën door Louis Peter Grijp. Groningen: Historische Uitgeverij, 2009 (2e druk 2010) overschreed in de zomer van 2011 de kaap van 3000 verkochte exemplaren. Tevens zijn er vertalingen in voorbereiding in het Spaans (Ediciones Siruela), het  Duits (De Gruyter), het Frans  (Albin Michel) en het Hongaars (L'Harmattan Kiadó). In het gezaghebbende Amerikaanse tijdschrift Speculum verscheen een jubelende recensie, die eindigde met de volgende "expression of regret": "With all the intelligence and creativity invested in this extraordinary edition, it will not be accessible to scholars who do not read Dutch; and since the publishers intend to prepare similar editions of Hadewijch's remaining œuvre, these will also be accessible only to readers of Dutch. On the positive side, there has never been a better reason for medieval scholars to acquire a reading knowledge of Dutch" (Ray M. Wakefield, in Speculum 86 (2011), p. 761). Een andere oplossing – en een intelligente manier om de Vlaamse geesteswetenschappen te internationaliseren –  zou uiteraard een stevig vertaalbeleid kunnen zijn voor Nederlandstalig wetenschappelijk werk. 

Een proefschrift van Jeske van Dongen over het Devoot ende profitelijck boecxken (Antwerpen: Symon Cock, 1539) (Nijmegen, 7 december 2011)
Op woensdag 7 december maakte Frank Willaert deel uit van de promotiecommissie van mw. Jeske van Dongen  (Radboud Universiteit Nijmegen). Zij promoveerde tot doctor in de Letteren met het proefschrift  'Een devoot ende profitelijck boecxken. Terug naar de bron'.  Promotor was prof. dr. Johan Oosterman, co-promotor prof. dr. Th. Mertens (Universiteit Antwerpen, Ruusbroecgenootschap). De commissie bestond verder uit prof. dr.  G.C.A.M. van Gemert, prof. dr. K. Goudriaan (Vrije Universiteit Amsterdam), dr. J.G.M. Kienhorst en dr. N.H.H. Veldhorst. 

De medioneerlandistiek in dialoog met de germanistiek
Zo-even verscheen als Sonderheft bij jaargang 130 van het prestigieuze Zeitschrift für deutsche Philologie een bundel met Duits- en Engelstalige opstellen over Middelnederlandse letterkunde, misschien wel de meest omvangrijke collectie studies die in het buitenland ooit over de Nederlandse literatuur is verschenen. Onder de meer dan 25 artikelen zijn er ook twee van de hand van Antwerpse onderzoekers: Frank Willaert schreef over de internationale uitstraling van de middeleeuwse liedkunst in Lotharingen en Elisabeth de Bruijn publiceerde een opstel over de handschriften met de Nederduitse bewerking van de roman Floire et Blanchefleur. De redactie was in de handen van Helmut Tervooren (Duisburg), Bernd Bastert (Bochum) en Frank Willaert, die ook samen de inleiding voor hun rekening namen. 
Bernd Bastert, Helmut Tervooren & Frank Willaert (red.), Dialog mit den Nachbarn. Mittelniederländische Literatur zwischen dem 12. und 16. Jahrhundert (= Zeitschrift für deutsche Philologie Sonderheft zum Band 130). Berlijn: Erich Schmidt Verlag, 2011, 390 p.  

Workshop over de liederen van Hendrik van Veldeke (Antwerpen, 30 oktober-1 november 2011) 
Op uitnodiging van Björn Schmelzer, artistiek leider van het oude muziek-ensemble Graindelavoix ( http://www.graindelavoix.be/)  namen Frank Willaert en Jan Goossens (K.U.Leuven) op 31 oktober deel aan een workshop in het Koninklijk Muziekconservatorium te Antwerpen over de reconstructie van de melodieën bij de liederen van Hendrik van Veldeke. Willaert hield er een uiteenzetting over de literair-historische context van Veldekes lyriek en gaf advies bij de reconstructie van de muziek en de vertolking van sommige van diens liederen.  

Mediëvistendag 2011 (Leiden, 21 oktober 2011) 
Op de mediëvistendag 2011 die dit jaar te Leiden plaatsvond en gewijd was aan 'kopstukken' uit de mediëvistiek, sprak Frank Willaert over de literair-historicus Jozef van Mierlo (1878-1958).Andere lezingen waren gewijd aan Christine Mohrmann (door Marc van Uytfanghe), Gerard Isaac Lieftinck (door Peter Gumbert), Henri Pirenne (door Walter Prevenier), Johan Huizinga (door Willem Otterspeer), Willem Jozef Andries Jonckbloet (door Johan Oosterman), Frits van der Meer (door Sible de Blaauw) en Hélène Nolthenius (door Paul Wackers). De mediëvistendag werd afgesloten met een forumdiscussie waaraan een vijftal jonge onderzoekers, onder wie Elisabeth de Bruijn (Universiteit Antwerpen), deelnamen, met als thema  ‘Van kopstukken uit het verleden naar topstukken in de toekomst'. De lezingen zijn alle opgenomen in een themanummer van het tijdschrift Millennium (Brepols). 
  
Dag van de medioneerlandistiek (Antwerpen, 14 oktober 2011) 
Op 14 oktober vond te Antwerpen de (eerste) Dag van de Medioneerlandistiek plaats. Een talrijk opgekomen en zeer  gemêleerd publiek van beginnende en meer ervaren medioneerlandici luisterde geboeid naar lezingen van Jef Janssens  (em. Katholieke Universiteit Brussel), Orsolya Réthelyi (Eötvös Loránd Universiteit Boedapest), Margit Rem (Radboud  Universiteit Nijmegen), Gerard Bouwmeester (Universiteit Utrecht), Youri Desplenter (Universiteit Gent) en Herman Pleij  (Universiteit van Amsterdam). Aan het einde van een zeer geslaagde dag kondigde Paul Wackers (Universiteit Utrecht) aan  dat de tweede Dag van de Medioneerlandistiek volgend jaar in Utrecht zal plaatsvinden. 
De eerste Dag van de Medioneerlandistiek werd financieel mogelijk gemaakt door de Vlaamse Werkgroep Mediëvistiek en  de Departementen Taal- en Letterkunde en de Raad Universiteit en Samenleving van de Universiteit Antwerpen. De praktische  organisatie was in goede handen bij Elisabeth de Bruijn, Bram Caers, Mike Kestemont en Alexia Lagast van het Instituut voor 
de Studie van de Letterkunde in de Nederlanden en bij Daniëlle Prochowsky van het Ruusbroecgenootschap. 
Voor foto's, klik  https://picasaweb.google.com/102037233576938025941/EersteDagVanDeMedioneerlandistiek?authuser=0&authkey=Gv1sRgCOTDzdmfp97Q_AE&feat=directlink

Twee  nieuwe FWO-aspiranten  
De Antwerpse medioneerlandistiek boekte in juni een mooi succes bij de toekenning van de mandaten voor aspiranten van het FWO. Alexia Lagast mag een doctoraat voorbereiden over "De retoriek van de waarheid in vroegmoderne  reisverhalen: de constructie van kennis in   Tvoyage van Mher Joos van Ghistele   (ca. 1490)". Bram Caers, die al aan  het werk was in het GOA-project "Stedelijke identiteiten in een laatmiddeleeuwse en vroegmoderne stad: Mechelen  in de 15de en 16de eeuw", kreeg een aspirantschap toegekend voor zijn doctoraatsproject: "Geschiedenis (her)schrijven in vroegmodern Mechelen: tekstgenese en gradaties van auteurschap in een vroegmoderne stedelijke kroniektraditie".   

Uitwisseling van docenten medioneerlandistiek tussen de Universiteit Antwerpen en de Universiteit Utrecht  
In het academisch jaar 2010-11 werd opnieuw aangeknoopt bij een oude traditie: een uitwisseling van docenten  Middelnederlandse letterkunde tussen Antwerpen en Utrecht. Van 9 februari tot 13 april doceerde Frank Willaert te Utrecht een mastercollege over 'Het beeld in de  Visioenen van Hadewijch'. Dit college paste in het werk aan een nieuwe editie van de Visioenen die Willaert samen met Veerle Fraeters voorbereidt en die als deel 2 van Hadewijchs Opera Omnia bij de Historische Uitgeverij in Groningen zal verschijnen. De collegereeks werd afgerond met een klein symposium van de Utrechtse studenten te Antwerpen, in aanwezigheid van een aantal onderzoekers van het Ruusbroecgenootschap. 
Op zijn beurt doceerde dr. Bart Besamusca samen met een aantal medewerkers tijdens het tweede semester te  Antwerpen een mastercollege over Middelnederlandse verzamelhandschriften. Het onderwerp van dit college vloeide voort uit het prestigieuze Europese HERA-project Dynamics of the Medieval Manuscript, waarvan hij de  woordvoerder is. Van Antwerpse zijde verleende onder meer drs. Elisabeth de Bruijn aan deze collegereeks  haar medewerking.  
Over het HERA-project, zie http://www.dynamicsofthemedievalmanuscript.eu/
Voor een terugblik van de Utrechtse en Antwerpse studenten op deze colleges, zie  
http://blog.hum.uu.nl/nederlands/2011/07/08/opbrengsten-van-de-ma-cursus-de-visioenen-van-hadewijch/ en  
http://blog.hum.uu.nl/nederlands/2011/07/08/en-het-andere-deel-van-het-tweeluik-korte-verhalen-in-verzamelhandschriften/

Lid van de Raad van bestuur van VIGES
Frank Willaert trad namens de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde toe tot de Raad van Bestuur van het Vlaams Instituut voor Geschiedenis, dat onder andere verantwoordelijk is voor de uitgave van het Nationaal Biografisch Woordenboek. 

Lezing in de KANTL over Lotharingen als lyrieklandschap (Gent, 20 april 2011)
Op woensdag 20 april 2011 gaf Frank Willaert in de plenaire vergadering van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde te Gent een lezing over 'Lotharingen als literaire regio in de middeleeuwen. Het voorbeeld van de lyriek'
Samenvatting:  
Zowel in de   Franse als in de ‘Germaanse’ minnelyriek neemt het oude Lotharingen een bijzondere positie in. Deze is gekenmerkt door een gereserveerde houding ten aanzien van het grand chant courtois en door een voorkeur voor refreinliederen.   In deze samenhang wordt het specifieke karakter van de lyriek van Hendrik van Veldeke en die van hertog Jan I van Brabant duidelijker. Tegelijk krijgen we een beter inzicht in de cruciale rol die Lotharingen gespeeld heeft in de ontwikkeling van de West-Europese lyriek van de late middeleeuwen, ook al is de liedoverlevering uit deze regio niet echt overvloedig te noemen.
Een Duitse versie van de lezing zal verschijnen in de door Willaert in samenwerking met Helmut Tervooren en Bernd Bastert geredigeerde bundel 'Mittelniederländische Literatur' die als Sonderheft bij jaargang 2011 van het Zeitschrift für deutsche Philologie zal verschijnen.

Nieuw boek over het Gruuthusehandschrift  (Gent, 2 december 2010)
Op donderdag 2 december werd een nieuwe bundel over het Gruuthusehandschrift gepresenteerd in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Koningstraat 18  te Gent. Bij die gelegenheid hield Herman Brinkman (Huygens Instituut / Universiteit van Amsterdam), die een uitgave van het handschrift voorbereidt, een lezing  die tal van nieuwe elementen uit het leven van Jan van Hulst, een van de  Gruuthuse-auteurs en mogelijk zelfs de enige, aan het licht bracht. De Leuvense musicoloog Pieter Mannaerts gaf een korte toelichting bij de muziek van het handschrift en bracht tevens hulde aan de al te vroeg gestorven musicologe Ike de Loos, die aan het recente onderzoek naar de Gruuthuse-melodieën een zeer belangrijke bijdrage geleverd heeft. Ten slotte  bracht het ensemble Fala Música een klein maar zeer gesmaakt  concert met liederen uit het handschrift. Vooral bij de uitvoering van het Egidiuslied, in de nieuwe transcriptie van Ike de Loos,  kon je een speld horen vallen. Frank Willaert gaf tot slot een korte toelichting bij de nieuwe bundel. 
Het Gruuthuse-handschrift in woord en klank. Nieuwe inzichten, nieuwe vragen. KANTL-colloquium 30 november 2007 is geredigeerd en ingeleid door Frank Willaert en bevat studies van Herman Brinkman,  Ad Leerintveld en Henk Porck, Renée Gabriël  en Johan Oosterman, Karl Kügle, Ike de Loos, Joris Reynaert en  Noël Geirnaert. 
Prijs:  € 25,00. Voor bestellingen, zie http://www.kantl.be

Piet Couttenier wordt lid van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en Letterkunde (Gent, 17 november 2010)
Op woensdag 17 november om 15 u. werd Piet Couttenier 'geïnstalleerd' als nieuw lid van de Koninklijke Academie voor  Nederlandse Taal- en  Letterkunde te Gent. Bij die gelegenheid werd hij 'begroet' door Frank Willaert. Zelf sprak Piet Couttenier een laudatio uit over zijn voorganger Hendrik van Gorp.  

Internationaal congres over professionele boekproductie in de middeleeuwen (Antwerpen, 4-5 november 2010)
Op 4 en 5 november vond in de UA een druk bijgewoond en zeer levendig internationaal congres plaats over 'Commercial Book Production in Western Europe in the  Late Middle Ages'.  Het colloquium werd georganiseerd door Patricia Stoop,  in samenwerking met Frank Willaert, Bruno Blondé van het Departement Geschiedenis  en Thérèse de Hemptinne van de Universiteit Gent. 
Meer informatie is te vinden op de website   http://www.ua.ac.be/commercialbookproduction

Promotie Janet van der Meulen (Leiden, 29 september 2010)
Op woensdag 29 september 2010 maakte Frank Willaert deel uit van de promotiecommissie van mw. Janet van der Meulen  (Universiteit Leiden). Zij promoveerde tot doctor in de Letteren met het proefschrift  Au cœur de'Europe. Littérature  à la cour de Hainaut-Hollande (1250-1350) .  
Promotor was prof. dr. F.P.  van Oostrom. De commissie bestond verder uit de hoogleraren W. van Anrooij en P. Hoppenbrouwers  (beiden Universiteit Leiden),  dr. G. Croenen (University of Liverpool) en de emeriti  W.P. Gerritsen (Universiteit Utrecht) en J.D. Janssens (Katholieke Universiteit Brussel). 

Negentiende Bert van Selmlezing (Leiden, 7 september 2010)
Op dinsdag 7 september 2010 hield Frank Willaert aan de Universiteit Leiden de negentiende Bert van Selm-lezing onder de titel: 'De ruimte van het boek. Literaire regio's in de Lage Landen tijdens de middeleeuwen'.  
De tekst van de lezing is gratis verkrijgbaar bij de auteur.  
Frank Willaert, De ruimte van het boek. Literaire regio's in de Lage Landen tijdens de middeleeuwen. Negentiende  Bert van Selm-lezing. Leiden: Stichting Neerlandistiek, 2010, 36 p. ISBN/EAN: 978-90-78531-11-1 

Tweede druk van Hadewijchs Liederen
In juni is bij de Historische Uitgeverij de tweede druk verschenen van Hadewijch. Liederen, uitgegeven, ingeleid, vertaald en  toegelicht  door Veerle Fraeters & Frank Willaert, met een reconstructie van de melodieën door Louis Peter Grijp. Groningen: Historische Uitgeverij, 2009. Tevens zijn er vertalingen in voorbereiding in het Spaans (te verschijnen bij Siruela in Barcelona), het  Duits (bij Akademie Verlag in Berlijn) en het Frans  (bij Albin Michel in Parijs). 

CNO-Nascholing Gruuthusehandschrift


Extra informatie

Type:
Bezoek

Cursusmateriaal:
Download cursusmateriaal

Archief
Er zijn momenteel geen activiteiten of nieuwsitems beschikbaar.

Meer nieuws