Onderzoeksgroep

Pathofysiologie

Onderzoek naar het gebruik van metformine in de strijd tegen chronisch nierfalen en zijn cardiovasculaire complicaties. 01/10/2017 - 30/09/2021

Abstract

Gedurende de voorbije decennia is metformine een zeer effiiciënt geneesmiddel gebleken voor de behandeling van type 2 diabetes mellitus (T2DM). Alleen al in de Verenigde Staten wordt dit geneesmiddel meer dan 70 miljoen keer per jaar voorgeschreven. Pas de laatste jaren wordt duidelijk dat metformine, naast zijn positieve effecten op het glucosemetabolisme, ook gunstige pleiotrope effecten zou kunnen uitoefenen bij kanker en verouderingsprocessen. Recente preklinische en klinische studies suggereren bovendien een potentieel positief effect van metformine op de nier en het cardiovasculair systeem. Chronisch nierfalen (CNF) is een wereldwijd gezondheidsprobleem dat 8 tot 16% van de wereldbevolking treft en uit zich in progressief verlies van de nierfunctie over een periode van maanden tot jaren wat uiteindelijk leidt tot eindstadium nierfalen (CNF stadium 5) waarvoor niervervangende therapie zoals dialyse of niertransplantatie levensnoodzakelijk is. CNF patiënten hebben bovendien een sterk verhoogd risico voor cardiovasculaire aandoeningen (vooral vasculaire calcificaties) waaraan ongeveerde helft van de patiënten sterft. Huidige strategieën ter behandeling van CNF en vasculaire calcificaties richten zich voornamelijk op een aantal risicofactoren, maar zijn onvoldoende efficiënt. Efficiënte behandelingen die rechtstreeks ingrijpen ter hoogte van de nier en de arteriën zijn momenteel niet voorhanden maar uitermate noodzakelijk. Het huidige project zal dan ook nagaan in hoeverre metformine in de toekomst kan gebruikt worden voor de behandeling van CNF en vasculaire calcificaties. Dit zal gebeuren aan de hand van volgende concrete doelstellingen: (1) nagaan of metformine de progressie van CNF kan vertragen of stoppen in ratmodellen voor mild tot matig nierfalen en (2) nagaan of metformine het ontstaan van vasculaire calcificaties kan voorkomen of de progressie ervan vertragen in een ratmodel voor vasculaire calcificaties. Het effect van metformine zal zowel ter hoogte van de nier als de vaten onderzocht worden op functioneel, structureel (histopathologisch) en mechanistisch niveau en hiertoe zullen zowel conventionele als zeer innovatieve technieken worden toegepast. Indien we in dit project verder kunnen aantonen dat metformine in staat zou zijn de progressie van CNF en/of vasculaire calcificaties af te remmen, eventueel te stoppen, kan dit een belangrijke stap voorwaarts betekenen voor de behandeling van één van de belangrijkste gezondheidsproblemen in onze vergrijzende maatschappij. Het spreekt voor zich dat dit niet alleen verstrekkende klinische en sociale voordelen biedt voor de patiënt maar ook een belangrijke kostenbesparing voor de sociale zekerheid met zich meebrengt in acht nemende de lage kostprijs van dit generisch geneesmiddel versus de hoge financiële impact van dialysebehandeling en transplantatie.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)