De schadevergoeding in het aansprakelijkheidsrecht: tussen compensatie en handhaving

Date: 25 September 2014

Venue: UAntwerpen - Stadscampus - Lokaal B.004 - Prinsstraat 13 - 2000 Antwerpen

Time: 5:00 PM

Organization / co-organization: Faculteit Rechten

PhD candidate: Emily Nordin

Principal investigator: Prof. dr. A. Van Oevelen

Short description: Doctoraatsverdediging Emily Nordin - Faculteit Rechten

Abstract: Traditioneel vervult de schadevergoeding louter een compensatoire functie. Enkel de schade die het slachtoffer heeft geleden, wordt vergoed. Deze schadevergoeding moet met andere woorden juist en passend zijn. De laatste jaren rees de vraag of de compensatoire functie de enige functie van de schadevergoeding is. De schadevergoeding heeft potentieel meer in zijn mars dan louter compensatie. Het toekennen van een schadevergoeding zorgt tevens voor schadespreiding, werkt ontradend, en kan worden gezien als de beteugeling van de schending van de regels van het aansprakelijkheidsrecht. Deze nieuwe aandacht voor de preventieve, bestraffende en handhavende functie van de schadevergoeding is op twee wijzen te verklaren.

Ten eerste werd er binnen Europa naar mechanismen gezocht om de privaatrechtelijke handhaving te versterken. Een slachtoffer van een schending van een rechtsregel zal niet steeds overgaan tot het handhaven van zijn rechten, wat kan leiden tot een handhavingstekort als deze handhaving niet door publiekrechtelijke handhaving wordt opgevangen.

Dit is bijvoorbeeld het geval bij strooischade. Wanneer het slachtoffer slechts een kleine schade heeft geleden, zullen de kosten van de procedure tot het bekomen van deze schadevergoeding niet opwegen tegen de baten bij het toekennen van de schadevergoeding. Om deze rationele apathie aan te pakken, werd overwogen om de preventieve en bestraffende functie van de schadevergoeding te versterken door het toestaan van overcompensatie.

Deze stimulans zou slachtoffers kunnen overtuigen om toch naar de rechter te stappen en een schadevergoeding te vorderen. Enerzijds wordt hierdoor de toegang tot de schadevergoeding vergroot, anderzijds wordt de handhaving van de rechtsregels verzekerd.

Ten tweede betekent het aanvaarden van de bestraffende functie van de schadevergoeding de introductie van een nieuwe krachtige burgerlijke sanctie in het privaatrecht. Deze burgerlijke sanctie kan lucratieve fouten (fouten waarbij de kans op het betalen van een schadevergoeding niet opweegt tegen de voordelen van de onrechtmatige daad voor de dader) aanpakken.

Afhankelijk van de maatschappelijke verwerpelijkheid van de gedraging kan een oververgoeding worden toegestaan om de dader te straffen voor zijn gedrag. In het proefschrift wordt aldus de spanning tussen de compensatoire en de handhavingsfunctie van de schadevergoeding onderzocht.