De verkenning van de grondslagen van het 'ne bis in idem' beginsel in het Belgisch belastingrecht

Date: 8 December 2014

Venue: Promotiezaal van het gebouw van de Grauwzusters - Lange Sint-Annastraat 7 - 2000 Antwerpen

Time: 5:00 PM

Organization / co-organization: Faculteit Rechten

PhD candidate: Anne Van de Vijver

Principal investigator: Prof. dr. Bruno Peeters

Short description: Doctoraatsverdediging Anne Van de Vijver - Faculteit Rechten

Dubbele belasting heeft een negatieve invloed op de welvaart en is onrechtvaardig. De wetgever heeft daarom verscheidene maatregelen tegen dubbele belasting ingevoerd. Deze maatregelen zijn echter niet altijd coherent. Aan de ene kant kunnen de gewesten bijvoorbeeld in beginsel geen materies belasten die al worden belast door de federale overheid, terwijl de wetgever voor de lokale overheden geen dergelijk algemeen verbod van dubbele belasting heeft ingevoerd. Zo verbiedt geen enkele bepaling dat de gemeenten bovenop de huidige registratierechten ook lokale registratierechten invoeren. Aan de andere kant schieten maatregelen tegen dubbele belasting in bepaalde omstandigheden hun doel voorbij, waardoor situaties van dubbele niet-belasting ontstaan. Zo werd recent in de media duidelijk dat de door de wetgever in 2004 ingevoerde maatregel tegen internationale dubbele belasting ten gevolge van winstcorrecties, ook kan leiden tot dubbele niet-belasting (of lage belasting) van vennootschappen die deel uitmaken van een multinationale groep. Vooral in een internationale context en binnen de OESO worden dergelijke situaties maatschappelijk steeds meer in vraag gesteld.

In dit proefschrift wordt de stelling verdedigd dat uit de Belgische rechtsorde een ne bis in idem beginsel (een verbod van dubbele belasting) als algemeen rechtsbeginsel in het belastingrecht kan worden afgeleid. Uit dit beginsel volgen richtsnoeren voor de wetgever om dubbele belasting op een coherente manier te voorkomen. Dit laat toe de vraag te beantwoorden wanneer dubbele belasting moet of mag worden voorkomen en onder welke voorwaarden. Het ne bis in idem beginsel biedt ook een houvast voor de rechter om via interpretatie aan de maatregelen tegen dubbele belasting een doeltreffende, noodzakelijke en zorgvuldige werking te verlenen.