De verering van het H. Sacrament: vrouwelijke devotie, ondernemerschap en macht in 19de-eeuwse kloosters

Datum: 22 april 2016

Locatie: UAntwerpen - Stadscampus - Lokaal Annexe - via ingang Lange Winkelstraat - 2000 Antwerpen

Tijdstip: 14 - 16 uur

Organisatie / co-organisatie: Ruusbroecgenootschap

Korte beschrijving: Tweede Ruusbroecgenootschap voorjaarslezing 2016 door Kristien Suenens (Leuven)



Abstract

De verering van het heilig sacrament: vrouwelijke devotie, ondernemerschap en macht in 19de-eeuwse kloosters

Kristien Suenens (KADOC, Leuven)

Nooit kende België een meer indrukwekkende ontplooiing van vrouwelijke kloostergemeenschappen als in de (lange) negentiende eeuw. Gedreven door een groot sociaal engagement en ingepast in een militante kerkelijke heroveringsbeweging werden de kloosterzusters belangrijke knooppunten in het sociale, culturele en religieuze weefsel van hun tijd. Anders dan de gebruikelijke beeldvorming wel eens laat vermoeden, werd hun denken en doen lang niet alleen bepaald door nederigheid, gehoorzaamheid en belangenloosheid. Met een doortastende mentaliteit, een grote dosis durf en intelligentie en invloedrijke sociale connecties konden sommige religieuze vrouwen een prestigieuze sociale positie verwerven, met de daarbij horende macht en autonomie.

De al dan niet succesvolle voltooiing van hun persoonlijke ambities en apostolische en devotionele projecten was in grote mate afhankelijk van een flexibele en creatieve omgang met sociaal aanvaarde en gerespecteerde normen, gedragscodes en gebruiken. In de devotie voor het heilig sacrament vonden diverse vrouwelijke religieuzen aan de top van congregaties zowel een stimulans als een legitimering van vrouwelijke innovatieve spiritualiteit en vrouwelijk ondernemerschap binnen een door mannen gedomineerde negentiende-eeuwse kerk en maatschappij. Zowel de grote populariteit van de negentiende-eeuwse sacramentsdevotie, de sterke band met een passioneel discours van boete, eerherstel en herkerstening als het ontbreken van een strenge liturgische regelgeving boden kansen voor vrouwelijk handelen.

In mijn uiteenzetting wil ik deze vaststellingen illustreren aan de hand van twee negentiende-eeuwse Brusselse stichteressen van sacramentscongregaties. Door hun ideeën, strategieën, verwezenlijkingen en mislukkingen te confronteren met parallel lopende levensverhalen van buitenlandse eucharistisch geïnspireerde religieuzen en Belgische congregatiestichteressen met andere spirituele achtergronden en voorkeuren tracht ik het emancipatorisch potentieel van de negentiende-eeuwse sacramentsdevotie beter te definiëren.



Contact e-mail: daniel.ermens@uantwerpen.be

Contact telefoon: +32 3 265 57 80