Ik heb mijn lief in eeuwigheid

Datum: 14 oktober 2016

Locatie: UAntwerpen, Stadscampus, Hof van Liere, Willem Elsschotzaal - Prinstraat 13 - 2000 Antwerpen (route: UAntwerpen, Stadscampus)

Tijdstip: 15 - 18 uur

Promovendus: Lisanne Vroomen

Promotor: Prof. dr. Thom Mertens en dr. Dieuwke van der Poel

Korte beschrijving: Doctoraatsverdediging Lisanne Vroomen - Faculteit Letteren en Wijsbegeerte



Abstract

Ik heb mijn lief in eeuwigheid: functies en thema's van Middelnederlandse devote liederen, collaties en viten
Het religieuze lied uit de vijftiende eeuw wordt regelmatig in verband gebracht met de moderne devotie, een religieuze beweging die zijn oorsprong vindt in de IJsselstreek. In dit proefschrift worden religieuze liederen gekaderd in de tekstcultuur van de moderne devoten door het liederenhandschrift Berlijn, SBB-PK, mgo 185 te vergelijken met proza (collaties en viten). Het gehele corpus is afkomstig van zusters van het gemene leven uit de Ijsselstreek (Deventer en Zwolle). Voor de vergelijking is een functionele analyse uitgevoerd, waarbij nagegaan is welke taalhandelingen (zoals informeren, adviseren, verzoeken) voorkomen in de verschillend genres. Daarnaast is aan de hand van hulpmiddelen uit de digital humanities een thematische analyse uitgevoerd. 

De functionele en thematische analyse van de drie genres maakt duidelijk hoe ze naast elkaar kunnen functioneren en elkaar kunnen aanvullen. Met de narratieve liederen, zoals kerstliederen, kan de gebruiker de liefde voor Jezus en Maria laten aanwakkeren. Met de expressieve liederen vormt de gebruiker zichzelf naar het ontwikkelingsmodel dat het lied aanbiedt. De gebruiker kan met het subject haar eigen leven en levenskeuzen bezingen en daardoor zichzelf sterken in haar voornemen om een religieus leven te leiden. Met deze liederen kan zij telkens opnieuw herhalen waarom ze afstand heeft gedaan van de wereld en zich tot Jezus Christus heeft gekeerd. Dit maakt deze liederen geschikt voor de emotionele begeleiding van het bekeringsproces.

De liederen kunnen ingezet worden bij meditatie en gebed. De collaties zijn primair gericht op het beïnvloeden van het gedrag en de men­tale instelling van het publiek om zo bij te dragen aan de voortgang in deugden. Ze richten zich op de ratio door uitleg te geven over goed en kwaad. Ze geven advies hoe men zich moet gedragen en welke stappen men moet ondernemen in het religieuze leven. Ze zijn hierdoor expliciet didactisch en gericht op de morele begeleiding van de devoot. De viten richten zich ook op de morele begeleiding van het publiek. Ze maken echter gebruik van het principe van imitatio door te informeren over de levensweg van gestorven zusters. Het publiek kan de eigen religieuze persoonlijkheid vormen naar het voorbeeld van de beschreven zusters. Liederen, collaties en viten dragen zo elk op hun eigen manier bij aan hetzelfde spirituele project: de vorming van de religieuze persoonlijkheid en de begeleiding van de devoot door het religieuze leven.



Contact e-mail: lisannevroomen@hotmail.com

Url: https://www.uantwerpen.be/nl/personeel/lisanne-vroomen/