Local and Global: Fictionality, Empathy, and the Self in the Work of Richard Powers and David Foster Wallace

Date: 4 November 2016

Venue: UAntwerpen - Stadscampus - Pleitzaal R.219 - Rodestraat 14 - 2000 Antwerpen (route: UAntwerpen, Stadscampus)

Time: 3:00 PM - 6:00 PM

Organization / co-organization: Faculteit Letteren en Wijsbegeerte

PhD candidate: Toon Staes

Principal investigator: Prof. dr. Luc Herman

Short description: Doctoraatsverdediging Toon Staes - Faculteit Letteren en Wijsbegeerte



Abstract

In een invloedrijk artikel geschreven in de nasleep van de aanslagen van 11 september 2001 beweert literatuurcriticus James Wood dat de Amerikaanse roman, onder impuls van canonieke postmodernistische auteurs zoals Thomas Pynchon en Don DeLillo, zijn voeling met het individu heeft verloren. Wood bemerkt in het Amerikaanse romanlandschap rond de eeuwwisseling een heropleving van het ideaal van de Great American Social Novel—de roman die de volledige Amerikaanse maatschappij tracht te bevatten—waardoor de literaire focus zou worden verlegd van de individuele bewustzijnsrepresentatie naar de weergave van zoveel mogelijk informatie. Cruciaal bij deze verschuiving is de overtuiging bij toonaangevende hedendaagse schrijvers zoals Richard Powers (1957) en David Foster Wallace (1962-2008) dat literatuur zich niet mag beperken tot het gevoelsleven, maar inzicht moet verschaffen in de werking van de wereld.

Terwijl deze auteurs in boeken van epische omvang de sociale werkelijkheid proberen te beschrijven en indien mogelijk zelfs te beïnvloeden, zo beweert Wood, verandert de Amerikaanse roman in een briljant boek dat duizend dingen weet, maar het individu niet kent. Woods opmerkingen sluiten aan bij een reeks cruciale debatten in de receptie van de naoorlogse Amerikaanse literatuur: discussies over de Great American Novel en zijn erfgenamen; literair-historische debatten over de zin en onzin van fictie in tijden van crisis; en meer recente studies over een opkomend post-postmodernisme in de literatuur. Deze dissertatie situeert het werk van Powers en Wallace op de intersectie van de bovengenoemde discussies.

Beide auteurs leggen de nadruk in hun romans op de vragen die Wood vergeet te stellen: Waar ligt de grens tussen weten en voelen? Kan het menselijke bewustzijn—het zelf—wel worden losgekoppeld van de globale context waarbinnen dit bewustzijn zich ontplooit? Wat is de balans tussen informatie en verhaal—zowel in een literair werk als in het dagelijkse leven? Door informatie te focaliseren benadrukken deze romans enerzijds dat de mens niet afdoende kan worden weergegeven als een autonoom en zelfbevattend individu maar continu wordt gevormd en hervormd door een complex netwerk aan omgevingsfactoren (sociale, technologische, biologische). Anderzijds wordt realistische identificatie voortdurend tegengewerkt door metafictie, een uiting van het bewustzijn dat dit globale netwerk nooit volledig kan worden gevat, en dat geen enkel van haar onderdelen iets betekent los van alle andere. Via recente theorieën in de cognitieve narratologie (of verteltheorie) argumenteert de dissertatie, in tegenstelling tot Wood, dat het werk van Powers en Wallace voortdurend de grenzen tussen lokaal en globaal aftast, niet (of niet enkel) om aan cultuurkritiek te doen, maar om weer te geven hoe bewustzijn zelf zowel intens persoonlijk als omgevingsbepaald is.



Contact email: toon.staes@uantwerpen.be

Url: https://www.uantwerpen.be/nl/personeel/toon-staes/