Circulating tumour cells in patients with metastatic breast cancer

Datum: 21 december 2016

Locatie: UAntwerpen, Campus Drie Eiken, Building Q, Promotiezaal - Universiteitsplein 1 - 2610 Wilrijk (route: UAntwerpen, Campus Drie Eiken)

Tijdstip: 16 uur

Promovendus: Dieter Peeters

Promotor: Prof M. Peeters & Prof P. Pauwels

Korte beschrijving: PhD defence Dieter Peeters - Faculty of Medicine and Health Sciences



Abstract

De ontwikkeling van uitzaaiingen op afstand vormt zondermeer de meest levensbedreigende gebeurtenis in het natuurlijke ziekteverloop van soliede tumoren. De vorming van deze uitzaaiingen is het gevolg van de verspreiding van kankercellen via de bloedbaan. Vanuit therapeutisch standpunt betekent het vaststellen van uitzaaiingen in de meeste gevallen dat de ziekte niet meer kan geworden genezen. Vooruitgang in de systemische behandeling van kanker en de opkomst van zogenaamde doelgerichte geneesmiddelen hebben er toe geleid dat bij een steeds grotere groep van patiënten langdurige ziektecontrole kan worden bereikt. Met de uitbreiding en verfijning van de therapeutische mogelijkheden voor het behandelen van (uitgezaaide) (borst)kanker is echter ook de nood gegroeid aan biomerkers die kunnen worden gebruikt om het ziekteproces en hoe dit reageert op ingestelde behandelingen beter te kunnen opvolgen.

Het kwantificeren van circulerende tumorcellen (CTCs) in bloedstalen van patiënten met kanker is hiervoor een beloftevolle benadering. Daarnaast zou de mogelijkheid om deze cellen moleculair te kunnen onderzoeken, een belangrijk en mogelijk zelfs beter alternatief kunnen zijn voor klassieke weefselbiopsies om de moleculaire samenstelling van uitgezaaide tumoren op verschillende tijdstippen in het ziektebeloop te kunnen bepalen.

In een eerste deel van deze thesis worden het voorkomen en de eigenschappen van CTCs bestudeerd op twee verschillende plaatsen in de bloedbaan. Deze vergelijking levert gegevens op over de kinetiek van CTCs in de bloedbaan die van belang kunnen zijn voor het ontwerp van toekomstige CTC studies en mogelijk ook inzicht kunnen bieden in sommige stappen in het ontstaansmechanisme van uitzaaiingen. In een hierop volgende studie wordt nagegaan in welke mate retentie van CTCs in het vaatbed van de long kan worden gedocumenteerd. De resultaten van deze studie suggereren onder meer dat het bepalen van CTCs waardevolle informatie kan opleveren in de diagnostische oppuntstelling van radiologisch onverklaarde vormen van kortademigheid bij patiënten die lijden aan een vergevorderde vorm van kanker.

In een tweede onderdeel wordt het voorkomen en de prognostische waarde van CTCs bestudeerd in verschillende clinicopathologische subgroepen van patiënten met borstkanker. Deze studie toont aan dat CTCs een breed bruikbare biomerker zijn bij patiënten met uitgezaaide borstkanker, maar mogelijk een meer beperkte prognostische betekenis hebben bij patiënten met uitzaaiingen van een HER2 positief borstcarcinoom die worden behandeld met tegen HER2 doelgerichte behandelingen. Verschillende studies onderzoeken momenteel hoe dergelijke prognostische informatie verkregen uit een CTC bepaling kan worden gebruikt om patiënten met uitgezaaide borstkanker op een betere, meer gepersonaliseerde manier te kunnen behandelen.

In een laatste onderdeel wordt een nieuwe methode beschreven die het mogelijk maakt om CTCs tot op het niveau van de individuele cel uit bloed te isoleren en moleculair te analyseren, zowel op DNA als RNA niveau. De mogelijkheid om CTCs tot op het niveau van de individuele cel te kunnen onderzoeken is een belangrijk instrument om in de komende jaren meer inzicht te kunnen verwerven in de omvang en het klinische belang van de moleculair-genetische heterogeniteit tussen verschillende CTCs van eenzelfde patiënt en hoe zich dit verhoudt tot de moleculaire samenstelling van simultaan aanwezige uitzaaiingen, onderzoek dat momenteel loopt binnen de onderzoeksgroep. Een beter begrip hiervan is van grote waarde voor de verdere ontwikkeling van CTCs als bron van een zogenaamde vloeibare tumor biopsie.



Url: https://www.uantwerpen.be/nl/faculteiten/geneeskunde-gezondheidswetenschappen/