Tussen witte jassen en stropdassen: hoe management doorwerkt in een complexe organisatie

Datum: 29 juni 2017

Locatie: Stadscampus, de Meerminne, aula M.101 - St-Jacobsstraat 2 - 2000 Antwerpen (route: UAntwerpen, Stadscampus)

Tijdstip: 16 uur

Promovendus: Chiara De Caluwé

Promotor: Prof. dr. Wouter Van Dooren

Co-promotor: Prof. dr. Ria Janvier

Korte beschrijving: Doctoraatsverdediging Chiara De Caluwé - Departement Politieke Wetenschappen



Abstract

In mijn onderzoek ga ik op zoek naar de sociale mechanismes die de impact van management in een complexe organisatie verklaren. Mijn etnografische studie in een ziekenhuis toont aan dat de politieke en culturele dimensie in een complexe organisatie belangrijke factoren zijn die bepalen in hoeverre management er toe doet.

Overheden ijverden jaren geleden voor meer professioneel management in ziekenhuizen. Ze lieten zich hiervoor inspireren door New Public Management, een governancemodel dat de nadruk legt op prestaties, verantwoording en ondernemerschap (Hood, 1991). Het idee is dat professioneel management, geschoeid op de leest van bedrijfsmanagement, er toe zal leiden dat de prestaties van het ziekenhuis zullen verbeteren. Er is bestaat met andere woorden de aanname dat management er toe doet. Mijn onderzoek wil echter de black box openen die management en prestaties met elkaar verbindt. De centrale onderzoeksvraag is hoe management precies doorwerkt in een organisatie. Om een antwoord te formuleren op mijn onderzoeksvraag, deed ik een etnografische studie. Negen maanden veldwerk in een Vlaams ziekenhuis leverde me volgende inzichten op.

Ik omschrijf een ziekenhuis als een loosely coupled systeem. De verschillende organisatie-eenheden in de organisatie zijn responsief ten opzichte van elkaar, maar tegelijkertijd werken ze ook autonoom en hebben ze elk hun eigen identiteit (Weick, 1976). De ziekenhuismanagers willen de verschillende organisatie-eenheden sterker koppelen. Ik identificeer vier mechanismes hoe ze dit precies proberen te doen. Managers streven naar sterke koppeling tussen de verschillende losse organisatie-eenheden via standaardisatie van werk, outputs en normen. Daarnaast centraliseren ze besluitvorming om te kunnen sturen. Deze aanpak is echter geen garantie op succes. Mijn etnografische studie laat zien dat de informele organisatie - de culturele en politieke dimensie - als mediërende factor optreedt. De culturele betekenisgeving en machtsprocessen zullen bepalen of de managementmechanismes het gedrag van de organisatieleden zullen beïnvloeden.

Artsen bekleden een autonome positie in het ziekenhuis. Deze vrije rol, gecombineerd met hun status en competentie, verleent hen veel macht. Managen in een professionele context wordt dan een politieke kunst, waar consultatie en onderhandeling over belangen centraal staan. De ziekenhuismanagers doen beroep op rationele managementinstrumenten, zoals prestatie-informatie, om te appelleren aan de irrationele gedragslogica. Prestatie-informatie wordt strategisch ingezet om het gewenste gedrag bij artsen te triggeren. Dit werkt omdat het inspeelt op de winnaarsmentaliteit van de professionele groep. De irrationele organisatielogica is ook terug te vinden in de organisatiecultuur. De literatuur suggereert dat sturen op culturele kernwaarden een positieve impact zal hebben (Deal, 1985; Mintzberg & Glouberman, 1996; Peters & Waterman, 1982). Mijn etnografische studie nuanceert dit verhaal. Het actief en expliciet sturen op cultuur veronderstelt een functionalistische benadering van cultuur. Een organisatiecultuur staat echter voor wat een organisatie is: het is een systeem van betekenisgeving. Dat betekenisgevend proces speelt zich bij uitstek af in de informele organisatie, en wordt sterk gekleurd door emoties, percepties en interpretaties van organisatieleden. Een te sterke koppeling door managers kan zo voor beroering zorgen. Om de organisatiecultuur te smeden, volstaat het niet louter expliciet te sturen op waarden. Alle acties van managers moeten met andere woorden betekenisvol zijn, conform de vooropgestelde organisatiewaarden.



Inschrijven: Voor 22 juni, per mail aan chiara.decaluwe@uantwerpen.be

Contact e-mail: chiara.decaluwe@uantwerpen.be

Link: https://www.uantwerpen.be/en/rg/mb/