Taxonomie, biogeografie en ecologie van de Pteridophyta van het bergregenwoud-ecosysteem van het Kahuzi-Biega Nationaal Park in het oosten van de D.R. Congo

Datum: 25 november 2013

Locatie: Universiteit Antwerpen, Stadscampus, Promotiezaal Klooster van de Grauwzusters - Lange Sint-Annastraat 7 - 2000 Antwerpen

Tijdstip: 15 uur

Organisatie / co-organisatie: Departement Biologie

Promovendus: Jean de Dieu Mangambu Mokoso

Promotor: Prof. dr. Ruurd Van Diggelen en Honorine Ntahobavuka

Korte beschrijving: Doctoraatsverdediging Jean de Dieu Mangambu Mokoso

Abstract: Het onderzoek voor deze thesis werd uitgevoerd in het bergregenwoudecosysteem van het Kahuzi-Biega Nationaal Park (oosten van de Democratische Republiek Congo), gelegen in de contactzone tussen de Guineo-Congolese en Afromontane centra van endemisme. In de IJstijden vormden zich hier woudrefugia die de huidige flora nog steeds beïnvloeden.
Het proefschrift wil de varens van het Park taxonomisch en biogeografisch analyseren en hun diversiteit en ecologie verklaren. Het verzamelde materiaal werd geïdentificeerd in de belangrijkste herbaria van België, Nederland en Congo. Met 167 taxa hebben de varens een belangrijk aandeel in de biodiversiteit van het Park. Tweeëntwintig soorten van de gemaakte checklist werden voor het eerst gesignaleerd in Congo, 65 andere voor het eerst in het Park. De meeste aangetroffen soorten zijn pluriregionale verbindingssoorten; slechts twee soorten zijn endemen, en zeven andere soorten zijn endemisch voor de Afrikaanse Grote Slenk.
Een moeilijk complex in het genus Asplenium werd ontrafeld met sporenmorfologie en moleculaire fylogenetische technieken (gebruik van de merkers trnG, trnL-F & rps4-trnS). Dit toonde aan dat de nieuwe ondersoort Asplenium friesiorum subsp. kivuensis moet erkend worden.

De ecologische analyse toonde het bestaan van een hoogtegradiënt aan voor de varens. Het zijn belangrijke bio-indicatoren waarmee verstoorde vegetaties kunnen aangetoond worden. Het varenbestand met Cyathea manniana speelt een belangrijke rol in de dynamiek van het herstel van de regenwouden van het Park.
Het eveneens uitgevoerd etnobotanisch onderzoek wijst erop dat deze plantengroep bedreigd wordt door overexploitatie door de bevolking die rond het Park woont.