'Access to Justice' en een beleid rond de preventieve rechtshulp in Vlaanderen: naar een sociaal-juridische praktijk?

Datum: 14 juni 2018

Locatie: Universtiteit Antwerpen, Stadscampus - Prinsstraat 13, Gebouw B, Aula B.003 - B-2000 Antwerpen (route: UAntwerpen, Stadscampus)

Tijdstip: 17 uur

Promovendus: Steven Gibens

Promotor: Prof. dr. Bernard Hubeau

Korte beschrijving: Doctoraatsverdediging Steven Gibens - Faculteit Rechten

Abstract

De onderzoeksvraag van het proefschrift luidt : Hoe kan er in Vlaanderen ruimte gecreëerd worden voor een rechtshulp die via een proactieve en reactieve sociaal-juridische praktijk inzet op preventie en vroegtijdige interventie van sociaal-juridische problemen binnen de verschillende levensdomeinen van de burgers?  Een sociaal-juridische praktijk omschrijven we als een veld binnen de rechtshulp waar beleid, professionals en gebruikers vanuit hun logica en rationaliteit komen tot praktijken die zijn opgezet om bij te dragen tot het aanpakken van sociaal-juridische problemen die mensen dagelijks ondervinden.  Zij veronderstelt de beschrijving van de bestaande praktijk in het juridische veld en het sociale veld, maar geeft tegelijkertijd de ruimte om verder te kijken naar andere methodieken, handelingskaders of organisatievormen of om deze methodieken, kader of vormen te legitimeren.

Access to justice en preventie zijn gekende begrippen die in dit onderzoek in een hedendaags theoretisch kader worden geplaatst.  De aandacht gaat naar het waarom van preventie zoals het ontbreken van juridische vermogens bij bepaalde vooral kwetsbare groepen die proactief moeten benaderd worden. Rechtshulp bestaat uit verschillende lijnen met elk zijn taken en diensten.  Belangrijk zijn de toegangspoorten tot de rechtshulpverlening die vaak gecatalogeerd worden onder rechtshulpmodellen zoals judicare (baliemodel)  en welfare (stafmodel). We voegen nog een nieuw model toe, nl. het digitaal model of e-justice model.

In het empirisch luik onderzoeken we de justitiehuizen, twee inloopcentra waar advocaten juridische eerstelijnsbijstand verlenen en de commissie voor juridische bijstand als sociaal-juridische praktijk.  We zien dat verschillende organisaties een verschillend onthaal organiseren zoals het sociaal onthaal bij OCMW’s, CAW’s, Justitiehuizen en het juridisch onthaal door de advocaten.  Deze vormen van onthaal verlopen naast elkaar en soms los van elkaar. Nochtans leidt samenwerking tot een wisselwerking tussen disciplines en dus tot interdisciplinariteit en ook intradisciplinariteit. Om een integraal onthaal mogelijk te maken waar zowel het sociale als het juridische aan bod kunnen komen moeten rechtshulpverleners over bijkomende competenties beschikken zoals een basishouding, juridische kennis van de specifieke levensdomeinen die burgers in hun leefwereld ondervinden, een notie van de sociale sector, communicatie- en gesprekstechnieken (de aanvang, de opbouw en de afronding van een gesprek), het gebruik van specifieke juridische tools voor de eerste lijn. Wat dit laatste betreft, biedt de huidige  digitalisering tal van mogelijkheden zodat ook niet-juridische professionals zo vroeg mogelijk het juridische in het sociale kunnen detecteren, en reeds de eerste informatie of doorverwijzing kunnen realiseren.



Contact e-mail: onderzoekssecretariaatrechten@uantwerpen.be

Contact telefoon: 03/220.50.60

Link: https://www.uantwerpen.be/nl/faculteiten/faculteit-rechten/onderzoek/doctoraatsonderzoek/