Dood hout of onaangeboorde expertise? Intergenerationale kennisstromen in schoolteams

Datum: 25 juni 2018

Locatie: Stadscampus, gebouw M, de Meerminne, aula M.004 - St-Jacobsstraat 2 - 2000 Antwerpen (route: UAntwerpen, Stadscampus)

Tijdstip: 16.30 uur

Organisatie / co-organisatie: Faculteit Sociale Wetenschappen

Promovendus: Kendra Geeraerts

Promotor: Prof. dr. Jan Vanhoof, Prof. dr. Piet Van den Bossche

Korte beschrijving: Doctoraatsverdediging Kendra Geeraerts - Departement Opleidings- en Onderwijswetenschappen



Abstract

De groeiende uitstroom van oudere werknemers op de Europese arbeidsmarkt maakt van het behouden van kennis van medewerkers die dicht bij hun pensioen staan een belangrijk kenmerk van succesvolle scholen. Terwijl oudere leerkrachten door sommigen worden omschreven als 'dood hout' en als medewerkers met weinig potentieel argumenteren anderen dat de impliciete en expliciete kennis van deze werknemers onderschat wordt en te weinig aangeboord. Intergenerationele kennisstromen worden omschreven als het resultaat van een interactief proces tussen kennisvraag en kennisaanbod van verschillende generaties leerkrachten.

Dit proefschrift is opgebouwd rond drie hoofdvragen: (1) Hoe ervaren leerkrachten hun collega’s van andere generaties m.b.t. kennis, vaardigheden en attitudes? (2) Hoe vinden intergenerationele kennisstromen plaats? (3) Wat is de rol van ‘generatie’ in het vormen van professionele interacties tussen leerkrachten? De bevindingen zijn gebaseerd op zowel kwalitatieve als kwantitatieve dataverzamelingen, meer specifiek, interviews en online surveys. Binnen de online survey werd grotendeels gebruik gemaakt van socio-metrische vragen waardoor de derde onderzoeksvraag beantwoord werd aan de hand van sociale netwerkanalyses.

De resultaten geven aan dat vooral de kenniscomponent toe te schrijven is aan een bepaalde generatie. Zo worden oudere leerkrachten voornamelijk geassocieerd met een uitgebreide vakinhoudelijke kennis en een vlot klasmanagement. Jonge leerkrachten worden eerder ervaren als collega’s die vaak gebruik maken van innovatieve werkvormen en ICT. Wat percepties over attitudes betreft, werden attitudekenmerken niet duidelijk toegeschreven aan een bepaalde leeftijdsgroep. Dit is in tegenstelling tot generatiestereotypen die vaak aanwezig zijn literatuur over werknemers.

Intergenerationele kennisstromen tussen leerkrachten kunnen op verschillende manieren plaatsvinden. Enkele voorbeelden kunnen gevonden worden in vakgroepwerking, collegiale visitaties, aanvangsbegeleiding, digitale leeromgevingen, bijscholingen, pedagogische studiedagen, samenwerking met collega’s en informele momenten.

Kijkend naar professionele interacties bij leerkrachten, stellen we vast dat ‘generatie’ ertoe doet. Binnen de context van Nederlandse basisscholen geven de resultaten van onze sociale netwerkanalyses aan dat jonge leerkrachten eerder geneigd zijn om in interactie te treden met hun leeftijdsgenoten als het gaat om werkgerelateerde gesprekken, advies vragen en samenwerken. 

Verder stelden we vast dat oudere leerkrachten minder advies vragen aan collega’s in vergelijking met jonge leerkrachten. Binnen de context van Vlaamse secundaire scholen merkten we op dat oudere leerkrachten minder advies en informatie vragen over vakinhoudelijke kennis, klasmanagement en innovatieve werkvormen. Oudere leerkrachten worden wel vaker gevraagd om advies en informatie over vakinhoudelijke kennis. Jongere leerkrachten worden dan weer vaker gecontacteerd als adviesbron voor innovatieve werkvormen. Wat klasmanagement betreft, hebben oudere leerkrachten de neiging om advies te vragen binnen hun eigen generatie. Jonge leerkrachten hebben dezelfde neiging als het gaat over vakinhoudelijke kennis.



Inschrijven: per mail naar kendra.geeraerts@uantwerpen.be

Contact e-mail: kendra.geeraerts@uantwerpen.be

Link: https://www.uantwerpen.be/nl/faculteiten/faculteit-sociale-wetenschappen/organisatie/departementen/opleidings-en-onderwijswetenschappen/