SelfMED Patient self-management of medication in hospital

Date: 19 December 2018

Venue: UAntwerp - Campus Drie Eiken - Building O - Auditorium O7 - Universiteitsplein 1 - 2610 WILRIJK (route: UAntwerpen, Campus Drie Eiken)

Time: 4:00 PM

PhD candidate: Toke Vanwesemael

Principal investigator: Prof T. Dilles & Prof K. Boussery

Short description: PhD defence Toke Vanwesemael - Faculty of Medicine and Health Sciences



Abstract (Presentation in Dutch


The definition of health and Dorothea Orem’s General Theory of Nursing stresses out the importance of individuals being able to provide self-care and self-management. Because of increased self-management within healthcare, focusing on the specific aspect of medication self-management, as one of the actions within self-management, is appropriate. Nevertheless, literature indicated individuals struggle during this process resulting in an economic burden and a negative impact on several patient related outcomes. Bearing in mind Orem’s theory and a majority of individuals who do not succeed in mediation self-management, allowing patients to self-manage their medicines in hospital under supervision and with support of healthcare providers should be stimulated. Medication self-management could provide continuity in the medication self-management process of the patient, detect problems, intervene in medication self-management related problems, and result in better therapy adherence.

Review of the literature revealed self-administration of medication occurs in daily hospital practice, and identified existing guidelines and self-administration of medication interventions. Yet, these guidelines and interventions were not sufficiently validated and their development was not based on the existing body of evidence. In addition, they could not be used, as they did not comply Belgian rules and regulation concerning self-administration of medication in hospital. Therefore, the need for further studying the topic of self-administration of medication in Belgian hospitals was confirmed and the SelfMED study was launched.

During the SelfMED project the current legal context was explored. It was possible to conclude self-administration of medication can be provided within the current legal framework, yet some conditions should be fulfilled. Furthermore, a prevalence study in Flemish hospitals showed 22% of hospitalized patients self-administered at least one medicine during hospitalization. The presence of procedures and protocols were scarce. Subsequent surveying the willingness and attitude of important stakeholder such as patients, nurses, physicians and hospital pharmacists confirmed their willingness to (allow) self-administration of medication. The study results allowed us to provide a valuable overview of adaptations in the medication management process to facilitate implementation of self-management of medication in hospital.

Based on our research and supplementary literature research, the SelfMED procedure was developed and validated. During a first time implementation on a cardiology ward, the SelfMED procedure was found feasible and facilitated self-management of medication. Results showed low numbers of medication administration and registration errors.

In conclusion, the SelfMED project offers a broad basis of new knowledge and provides the fundaments of future self-management of medication research in hospital.

Abstract (Nederlands)
De definitie van gezondheid en Dorothea Orems Algemene Verpleegkundige Theorie leggen beiden de nadruk op individuen die aan zelfzorg en self-management doen. Gezien self-management toeneemt binnen de huidige gezondheidszorg is de focus op het specifieke aspect van medicatie self-management, als één van de acties van self-management, sterk aangewezen. Desondanks toont literatuur aan dat individuen moeilijkheden ervaren tijdens dit proces, wat resulteert in negatieve economische gevolgen en een negatieve impact op patiënt gerelateerde uitkomsten. Met in het achterhoofd Orems theorie en een aandeel individuen die niet slagen in een correct medicatie self-management, zou het toestaan van medicatie self-management gedurende de ziekenhuisopname mits supervisie en ondersteuning van zorgverleners moeten worden aangemoedigd. Medicatie self-management kan de continuïteit van het medicatie self-management proces waarborgen, problemen detecteren, interveniëren indien er zich problemen voordoen en resulteren in een betere therapietrouw.

Literatuuronderzoek toont dat medicatie self-management reeds voorkomt in de dagelijkse praktijk, bestaande guidelines en medicatie self-management interventies werden geïdentificeerd. Desondanks het bestaan van deze guidelines en interventies, werden ze onvoldoende gevalideerd en is het niet duidelijk op basis van welke evidentie ze werden ontwikkeld. Daarenboven kunnen deze guidelines en interventies niet gebruikt worden aangezien ze niet voldoen aan de Belgische wetgeving en regulatie met betrekking tot medicatie self-management. Bijgevolg is er nood aan verder onderzoek gericht op medicatie self-management in Belgische ziekenhuizen en werd het SelfMED project aangevat.

Bij de start van het SelfMED project werd de huidige wettelijke context in kaart gebracht. Het is mogelijk om te concluderen dat medicatie self-management toegestaan is binnen het wettelijke kader, maar dat enkele belangrijke voorwaarden dienen voldaan te worden. Een prevalentie onderzoek in Vlaamse ziekenhuizen toonde aan dat 22% van de gehospitaliseerde patiënten minstens één geneesmiddel self-managede. Procedures en protocollen waren in zeer beperkte mate aanwezig. Daaropvolgend onderzoek naar de bereidheid en attitude van belangrijke stakeholders (patiënten, verpleegkundigen, artsen en ziekenhuisapothekers) bevestigde hun bereidheid voor het toestaan en uitvoeren van medicatie self-management. Deze studie maakte het mogelijk om een waardevol overzicht te voorzien van de noodzakelijke aanpassingen van het medicatie management proces om de implementatie van medicatie self-management in een ziekenhuis te faciliteren.

Gebaseerd op ons onderzoek en aanvullend literatuuronderzoek werd de SelfMED procedure ontwikkeld en gevalideerd. Tijdens een eerste implementatie op een cardiologische afdeling werd de procedure haalbaar geacht en faciliteerde deze medicatie self-management. Onderzoeksresultaten toonden lage aantallen van medicatie registratie en inname fouten aan.

Tot slot is het mogelijk te concluderen dat het SelfMED project een brede basis aan nieuwe kennis voorziet en dat het de fundamenten aanbiedt voor verder onderzoek naar medicatie self-management in ziekenhuizen.



Entrance fee: free

Registration: not required

Link: https://www.uantwerpen.be/en/faculties/faculty-medicine-health-sciences/