On differences that make the difference. A multi-methodological research project on monolingual film remakes in small film industries: the case of Flanders and the Netherlands

Date: 21 September 2020

Venue: Universiteit Gent - - - - -

Time: 5:00 PM

Organization / co-organization: UGent, UAntwerpen

PhD candidate: Eduard Cuelenaere

Principal investigator: Gertjan Willems & Stijn Joye (UGent)

Short description: Doctoraatsverdediging Eduard Cuelenaere - Faculteit Letteren en Wijsbegeerte (UAntwerpen)



Abstract

Tussen het jaar 2000 en 2017 werden verschillende Vlaams remakes gemaakt van Nederlandse films en andersom. Dit fenomeen is op zijn minst bijzonder te noemen, voornamelijk omdat beide regio’s een gemeenschappelijke taal alsook deels gezamenlijke geschiedenis delen. Deze verhandeling stelt dan ook tot doel om zowel de tekstuele, culturele als industriële dimensies van het Vlaams-Nederlandse filmremakefenomeen te vatten. De resultaten van het onderzoek tonen aan dat er geen eensgezindheid bestaat over de manier waarop remakes worden begrepen door zowel onderzoekers binnen het veld, de Vlaams-Nederlandse toeschouwers, als de mensen die deel uitmaken van het productieproces van Vlaams-Nederlandse remakes. Zowel de toeschouwers als de filmmakers zelf staan in de regel overwegend negatief tegenover filmremakes, voornamelijk vanwege hun zogenaamd “onoriginele karakter” en puur commerciële grondslag. Uit de tekstuele analyse blijkt dat de remakes enerzijds worden gekarakteriseerd door een gedeeld (quasi-universeel) raamwerk (bijv. op vlak van verhaal, thematiek, personages, of ruimte) en anderzijds door een lokale invulling van dat geraamte (bijv. op vlak van humor, taalgebruik, culturele referenties, locaties, of zelfs de uitbeelding van naaktheid). In plaats van te claimen dat deze lokale invulling het rechtstreekse resultaat is van standvastige culturele verschillen, claimt deze verhandeling dat ze het gevolg is van een doorgaans bewust lokaliseringsproces waarbij filmmakers een gevoel van nabijheid en herkenning nastreven. Hoewel dit streven meestal commercieel gedreven is, heeft dit proces mogelijke ideologische implicaties: aangezien blijkt dat het (re)creëren van nationale identiteiten doorgaans gebeurt op basis van dezelfde culturele stereotypen, kan dit leiden tot een erg homogene opvatting van diezelfde nationale identiteiten en versterkt dit mogelijk de essentialistische visie op (nationale) identiteiten. De resultaten van deze verhandeling wijzen er inderdaad op dat zowel de onderzochte filmmakers als toeschouwers er een essentialistische visie op nationale identiteit op nahouden. Daarenboven interpreteren de toeschouwers de verschillen die zij zien tussen de verschillende lokale filmversies bijna volledig in termen van standvastige nationale identiteiten. Sterker nog, bij de vergelijking van de lokale filmversies duiden de toeschouwers voornamelijk verschillen aan, en categoriseren zij de lokale filmversies telkens als ‘typisch Vlaams’ of ‘typisch Nederlands’. Voorts prefereren de toeschouwers hun lokale filmversies, behalve wanneer ze weten dat die lokale filmversie niet “het origineel” betreft. Tot slot blijkt dat de interpersoonlijke connecties tussen Vlaamse en Nederlandse producenten en distributeurs van essentieel belang zijn voor het Vlaams-Nederlandse remakefenomeen. De remakepraktijk kon zodoende ontstaan door een combinatie van productionele nabijheid, een gelijkaardige markt, een gelijkaardige taal, en deze interpersoonlijke connecties.



Contact email: Eduard.Cuelenaere@UGent.be

Link: https://www.uantwerpen.be/nl/overuantwerpen/faculteiten/faculteit-letteren-en-wijsbegeerte