Beguina: sociale perceptie en zelfperceptie van religieuze vrouwen in de Nederlanden bij het begin van de begijnenbeweging, 1200-1250

Datum: 21 maart 2014

Locatie: UAntwerpen - Stadscampus -Lokaal Annexe - Rodestraat 14 - 2000 Antwerpen

Tijdstip: 14 - 16 uur

Organisatie / co-organisatie: Ruusbroecgenootschap

Korte beschrijving: Tweede voorjaarslezing - prof. dr. Walter Simons (Dartmouth College USA)

De betekenis van de term begijn heeft al heel wat inkt doen vloeien. Een systematische en diachronische analyse van de eigentijdse bronnen in de prille beginperiode—vermoedelijk overlappend met de schrijfactiviteit van Hadewijch— wijst naar verscheidene betekenisverschuivingen, van milde spot tot ongespecificeerde ketterijverdenking, aanvankelijk vrij zeldzaam. Voor geestelijke waarnemers speelde het toenmalige debat over de ideale zielzorg en de respectieve taken van clerus en leek daarbij een grote rol.

Stedelijke overheden stoorden zich weinig aan dat debat en erkenden de belangrijke sociale en economische functie die de eerste begijnengemeenschappen vervulden. Dat bracht c. 1230 een institutionaliseringproces of gang dat de term begijn legitimeerde maar de beweging ook een pseudomonastieke dimensie gaf. Pas later, rond 1275-1300, in een verslechterend economisch klimaat, werden begijnen met bepaalde doctrinaire afwijkingen geassocieerd. 

De lezing is bedoeld als een aanvulling bij mijn publicatie Cities of Ladies: Beguine Communities in the Medieval Low Countries, 1200-1565 (Philadelphia, 2001); zij schenkt aandacht aan een aantal heikele punten in dit onderzoek, onder meer Maurits Gysseling’s hypothese over de etymologie en betekenis van de term; de complexe rol van gender in de receptie van de eerste begijnen; en de vraag naar een eigen begijnenidentiteit en haar expressievormen. 

Prof. dr. Walter Simons 
Walter Simons is Professor of History en Chair of the History Department van Dartmouth College, Hanover, New Hampshire, USA. 



Inschrijven: voor 14 maart 2014 via ingrid.deruyte@uantwerpen.be

Contact e-mail: ingrid.deruyte@uantwerpen.be

Contact telefoon: +32 3 265 57 80

Url: http://www.uantwerpen.be/ruusbroec