Jongeren voelen druk om te cyberpesten

Datum: 16 mei 2015

Inleiding: Cyberpestkoppen zijn ervan overtuigd dat leeftijdsgenoten pesten via het internet en de gsm goedkeuren, en geven aan dat ze vaak druk ervaren om er aan mee te doen. Dat blijkt uit het onderzoek van Sara Pabian (UAntwerpen).

Pabian, verbonden aan de onderzoeksgroep MIOS van UAntwerpen, nam enquêtes af bij een panel van meer dan 2000 Vlaamse jongeren verdeeld over 23 Vlaamse scholen. Uit de enquêtes blijkt dat daders vaak denken dat cyberpesten nu eenmaal de ’norm’ is onder jongeren. Bovendien gaven jongeren aan dat er soms zelf verwacht wordt dat ze (ook) cyberpesten.

Een ander belangrijk kenmerk van cyberpestkoppen is hun ‘mensenkennis’. Daders van cyberpesten zijn goed in het inschatten van wat andere jongeren denken, doen en voelen. “Voor meer subtiele vormen van pesten kan de ‘sociale’ intelligentie zorgen voor het machtsonevenwicht tussen dader en slachtoffer”, zegt Sara Pabian. “Daders zijn vlot in de omgang met andere jongeren, terwijl slachtoffers dat meestal niet zijn en bang zijn om bekritiseerd te worden door anderen. Dat maakt van hen een gemakkelijke prooi.”

Daders van cyberpesten hebben wel vaker een slechte relatie met leerkrachten. “Cyberpesten gaat vaak gepaard met ander probleemgedrag zoals pesten op school en zich afzetten tegen andere schoolnormen”, aldus Sara Pabian.

Naast de gepercipieerde druk en de mensenkennis toont het onderzoek ook aan dat cyberpesten vaak onder invloed gebeurt van emoties, zoals boosheid, teleurstelling en frustraties. Sommige jongeren ervaren negatieve emoties nadat ze zelf slachtoffer zijn geweest van traditioneel pesten en/of cyberpesten en gaan zelf pesten om zich af te reageren.

In het zesde leerjaar lager onderwijs wordt het vaakst gepest

Deze grootschalige studie geeft ook  een beeld van hoe vaak cyberpesten vandaag voorkomt. “Ongeveer één leerling op tien (11,1%) gaf aan recent te zijn gecyberpest”, legt Pabian uit. “Cyberpesten kwam het vaakst voor bij leerlingen uit het laatste jaar lager onderwijs. Het aantal gevallen nam af naarmate de leeftijd steeg.”Daders van cyberpesten waren gemiddeld genomen wat ouder dan slachtoffers. De piek voor daderschap werd opgetekend ongeren van 13 tot 15 jaar. Ongeveer 6% van de jongeren gaf toe recent anderen te hebben gecyberpest                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

Traditioneel pesten is ‘populairder’

Het traditionele pesten komt wel nog steeds vaker voor dan het cyberpesten. Ongeveer 15% van de leerlingen gaf aan recent slachtoffer te zijn geweest van traditioneel pesten. Net zoals het cyberpesten kende het traditioneel pesten het meeste slachtoffers bij leerlingen uit het laatste jaar lager onderwijs en nam het geleidelijk aan af tijdens de middelbare schoolperiode. Iets meer dan 8% van de jongeren was recent dader van traditioneel pesten. In tegenstelling tot het cyberpesten, piekt daderschap van traditioneel pesten niet op een bepaalde leeftijd, maar blijft het aantal gevallen ongeveer gelijk voor elke leeftijd.

Algemeen genomen namen beiden vormen van pesten af tijdens de periode van de studie, al heeft deze daling mogelijk te maken met een minder grote bereidheid om toe te geven dat men dader was en met het ouder worden van het panel.

Kortstondig gedrag

De aard van het onderzoek (longitudinale studie) maakte het mogelijk om te bestuderen hoe lang het pesten duurt. Pabian: “In tegenstelling tot traditioneel pesten, dat soms jarenlang doorgaat, kent het cyberpesten meestal een kortere duur. Wanneer het cyberpesten stopt, kan het pesten wel nog offline doorgaan. Cyberpesten is vaak immers een uitbreiding van traditioneel pesten en zelden een alleenstaande actie.”