Nieuwe thuishaven ingenieurs is meteen ook hun labo

Date: 2 June 2016

Introduction: Op Campus Groenenborger werd op 2 juni Gebouw Z feestelijk geopend. Het gebouw, bestemd voor de opleidingen bouwkunde en elektromechanica, is een toonbeeld van duurzaamheid.

Een BEO-veld, betonkernactivering, een hydronisch buizennetwerk: het gloednieuwe Gebouw Z op Campus Groenenborger van UAntwerpen is een toonbeeld van duurzaamheid. Een goeie zaak voor het milieu en voor het budget, maar ook voor de studenten en onderzoekers van de Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen. Hun nieuwe infrastructuur is meteen ook een boeiend onderzoeksobject. Het nieuwe gebouw werd donderdag geopend in aanwezigheid van minister-president Geert Bourgeois, gouverneur Cathy Berx en burgemeester Bart De Wever.

Sinds 2013 maakt de Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen deel uit van de Universiteit Antwerpen. De vier opleidingen worden vandaag nog aangeboden op Campus Paardenmarkt en Campus Hoboken, maar bij de start van het academiejaar 2016-2017 worden de studenten elektromechanica, chemie, elektronica-ict en bouwkunde verwacht op Campus Groenenborger.

Daar verrees de voorbije twee jaar een volledig nieuwe infrastructuur, naar een ontwerp van DMT architecten. Jan Meersman en Kwinten Crauwels focusten op de functionaliteit en de rationaliteit van het gebouw. “Het complex omvat onder meer bouwateliers en diverse labo’s voor robotica, automatisering, materiaalbeproeving en wegenbouw, computerlokalen en kantoren. Erg bijzonder: de studenten hebben het proces van dichtbij gevolgd, en ook de professoren waren heel betrokken.”

In en rond het nieuwe gebouw, een echte landmark in het zuiden van Antwerpen, vind je heel wat bijzonderheden. Zo werden er aan de kant van de Groenenborgerlaan vijf opvallende fietsenstallingen neergepoot. Die betonnen ‘paddenstoelen’ van 10 op 10 meter zijn zelfdragend. Het gebouw zelf beschikt over een ruime inkomhal, met een monumentale trap die ook dienst kan doen als tribune voor bijvoorbeeld concertjes. Net zoals in de andere gebouwen van de Antwerpse universiteit speelt kunst een prominente rol: in Gebouw Z worden werken van Philippe Van Snick en Nick Ervinck geïntegreerd.

Talrijke hoogstandjes
Maar allicht zijn het de talloze innovatieve technieken die het gebouw tot een pareltje van duurzaamheid maken, die met de meeste aandacht zullen gaan lopen. “Als universiteit willen we op dat vlak een voorbeeld zijn”, vertelt Bart Heijnen, algemeen beheerder van de Universiteit Antwerpen. “We kozen resoluut voor een passiefbouw met doorgedreven isolatie en winddichtheid, boordevol innovatieve materialen en technologische hoogstandjes.”

Een volledige opsomming maken is onbegonnen werk, maar de betonkernactivering moet zeker vermeld worden. “Dit zijn leidingen in de betonvloeren waar water door stroomt”, legt Heijnen uit. “Die zorgen ervoor dat de acht computerlokalen koel blijven. Hierbij wordt gebruik gemaakt van koude uit de bodem zonder enige vorm van energietoevoer.“

Wie koelt, onttrekt warmte. Die vrijgekomen warmte wordt elders in het gebouw benut. De warmte kan ook afgegeven worden aan de buitenlucht of opgeslagen worden in de bodem door middel van het zogeheten BEO-veld van Gebouw Z. BEO staat voor Boorgat-Energie-Opslag en bestaat uit een reeks buizen die tot honderd meter diep in de grond zitten. In die buizen circuleert een vloeistof die gedurende de zomer overtollige warmte van het gebouw afvoert en opslaat in de grond. In de winter wordt deze warmte gebruikt als bron voor de warmtepompen.

Gebouw Z is bovendien ook uitgerust met talrijke sensoren die continu metingen uitvoeren van bijvoorbeeld temperaturen, energiestromen en luchtkwaliteit. Dit systeem zorgt er onder meer voor dat de ramen ’s zomers automatisch open gaan om overtollige warmte af te voeren, rekening houdend met de weersverwachting van de volgende dag.

Eén groot labo
Al die technologische hoogstandjes zijn een goede zaak voor het milieu en voor de energiefactuur, maar tegelijkertijd vormen ze ook één groot onderzoekslabo voor studenten en wetenschappers van de opleidingen elektromechanica en bouwkunde. “De labo’s zijn verbonden met de technische installaties”, vertelt Walter Sevenhans, decaan van de Faculteit Toegepaste Ingenieurswetenschappen. “Dat is uiteraard erg handig voor wetenschappelijke experimenten. De toegepaste technieken zijn ook makkelijk zichtbaar, en dus ideaal om de vakinhoud, die vaak focust op energie en duurzaamheid, ter plekke te vertalen naar de praktijk.”

Op donderdag 2 juni werd de nieuwe infrastructuur feestelijk geopend. Dat gebeurde in aanwezigheid van onder anderen Vlaams minister-president Geert Bourgeois, Antwerps gouverneur Cathy Berx, Antwerps burgemeester Bart De Wever en rector Alain Verschoren. De Vlaamse overheid en de provincie Antwerpen investeerden mee in de nieuwe thuishaven van de ingenieurs.

“Als provincie Antwerpen zijn we een belangrijke voorloper inzake innovatie, wetenschap en ondernemerschap”, vertelt Ludwig Caluwé, gedeputeerde Economie en Innovatie. “Daarin speelt UAntwerpen een belangrijke rol. Daarom dat we als provincie mee onze schouders zetten onder een nieuw gebouw voor de ingenieurs, dat bovendien ook nog eens duurzaam is met de meest recente en innovatieve technieken. Op die manier blijven we als regio een belangrijke impuls geven aan de innovatie in belangrijke speerpuntsectoren, zoals de chemische cluster, de energiesector en de bouwsector. Hiermee bestendigen UAntwerpen en de provincie Antwerpen een universitaire ingenieursopleiding in het economische hart van Vlaanderen.”

Gebouw Z in cijfers

  • Kostprijs: 20 miljoen euro, erelonen inbegrepen
  • 8897 m² totaaloppervlakte
  • 3750 m² labo’s
  • 1709 m² onderwijslokalen en pc-lokalen
  • 702 m² kantoren
  • 50% minder elektriciteitsverbruik door LED-verlichting
  • Terugwinning van meer dan 80 % van de warmte uit de ventilatielucht
  • 1400 m² drievoudige beglazing
  • 762 m² buitenzonnewering
  • 240 beweegbare kipramen
  • 2 condensatieketels met een gezamenlijk vermogen van 240 kW
  • 2 warmtepompen met een gezamenlijk vermogen van 70 kW
  • Overspanningen tot 15 meter lang
  • 8 pijpenbundels van 100 meter diep voor Boorgat-Energie-Opslag


Url: http://www.uantwerpen.be/gebouwz