Antwerp HeArts neemt de pijn weg

Datum: 12 september 2016

Inleiding: UZA en UAntwerpen lanceren Antwerp HeArts, een multidisciplinair expertisecentrum voor gezondheidsklachten bij kunstenaars.

Zowat 80% van de professionele muzikanten ervaart tijdens de carrière fysieke klachten. Tot 95% van de dansers zit in hetzelfde schuitje, en ook andere kunstenaars komen door het uitoefenen van hun metier in aanraking met letsels en chronische pijnen. Helaas rust er een taboe op het onderwerp, hoewel een adequate aanpak en preventie sleutelwoorden zijn. Op maandag 12 september lanceerden het UZA en de Universiteit Antwerpen Antwerp HeArts, het expertisecentrum voor gezondheidsklachten bij kunstenaars.

Dat artiesten vaak pijn lijden, staat als een paal boven water. Maar in veel disciplines rust er een taboe op medische klachten omdat fysieke alsook mentale problemen de verdere carrière kunnen belemmeren. De meeste kunstenaars zijn immers freelancers. Iemand die blessuregevoelig is, riskeert minder te worden gevraagd. Bijgevolg ligt het praten over letsels en pijnen gevoelig in de sector en duurt het vaak lang vooraleer de kunstenaar gespecialiseerde hulp inroept. Met alle gevolgen van dien.

“Klagen over fysieke ongemakken past niet bij ons imago”, getuigt Ludwig Vandevelde, een bekende Vlaamse beeldhouwer. “Een bezoek aan de dokter kost tijd en geld. En gezondheidspreventie wordt nog te vaak beschouwd als iets voor ‘mietjes’.”  In 2002 overbelastte Vandevelde zich toen hij aan een nieuwe sculptuur aan het werken was: het begin van een lange medische lijdensweg.

“Na een eerste operatie volgden er snel een tweede en een derde, en vervolgens chronische pijnen. Ik kwam financieel in de problemen, mijn relatie liep op de klippen, nieuw werk creëren lukte niet meer. Fysieke en mentale uitputting, een burn-out en een compleet sociaal isolement leidden uiteindelijk tot een verzoek om euthanasie.”

Beperkte en versnipperde hulp

Onder nauwgezette medische begeleiding kwam Vandevelde er stilaan weer bovenop. Zijn verhaal is extreem, maar niet alleenstaand. Vele professionele artiesten krijgen te maken met acute klachten en chronische letsels die zowel hun beroepsuitoefening als hun levenskwaliteit in het gedrang brengen.

“Overbelasting is in de artistieke wereld schering en inslag”, vertelt prof. dr. Nathalie Roussel (UAntwerpen). “Nek- en schouderklachten bij violisten, lagerugpijn bij dansers, stemproblemen bij acteurs en zangers, gehoorschade bij muzikanten ... Er bestaat wel gespecialiseerde hulp, maar die is beperkt en versnipperd.”

Met de oprichting van Antwerp HeArts willen het UZA en de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de Universiteit Antwerpen daar verandering in brengen. Antwerp HeArts wordt een multidisciplinair expertisecentrum voor de preventie en de behandeling van klachten bij kunstenaars. Zowel professionele kunstenaars als liefhebbers kunnen een beroep doen op de expertise.

Krachten bundelen

“Kunstenaars kunnen rechtstreeks contact opnemen met Antwerp HeArts, waarna ze via een triagesysteem snel en gericht worden doorverwezen”, legt prof. dr. Jan Gielen (UZA) uit. “Daarnaast houdt Antwerp HeArts zich ook bezig met preventie, wetenschappelijk onderzoek en opleiding en vorming. We willen de krachten bundelen met de artistieke sector en de problematiek bespreekbaar maken, zodat de nodige zorg ook ontwikkeld en aangeboden kan worden.”

Het centrum geniet de sympathie van Opera Ballet Vlaanderen, Jan Fabre, deFilharmonie, Toneelhuis en de Antwerpse schools of arts.

Antwerp HeArts in cijfers

Dansers

94 % van de professionele dansers raakt in de loop van zijn of haar carrière gekwetst.

Van de dansers die in hun opleiding zitten (leeftijd tussen 18 en 25 jaar), heeft 58 tot 63 % minstens één keer per jaar last van lage rugpijn.

Dansers krijgen het vaakst problemen met hun enkels of voeten (20 - 50 %), in de lage rug (13 - 34 %) of aan de knieën of heupen (3 - 7 %).

 

Muzikanten

84 % van de muzikanten ondervindt in de loop van zijn of haar carrière klachten die het spelen of repeteren onmogelijk maakt.

28 % van de muzikanten is in de loop van anderhalf jaar minstens één dag werkongeschikt vanwege klachten.

Muzikanten krijgen vooral last van schouder- en nekpijn of problemen met handen of armen. Behalve pijn kan het ook gaan om een zwaar gevoel of tintelingen. Ook rugklachten komen voor.

Minder dan de helft van de muzikanten die tijdens hun loopbaan pijnklachten krijgen, herstelt daar volledig van.

Bij muzikanten die strijkinstrumenten bespelen, zijn schouderklachten met stip de meest voorkomende klacht.

 

Top 5 van klachten bij muzikanten

Uit een enquête bij 157 beroepsmuzikanten uit klassieke orkesten in Vlaanderen en Brussel, bleek dat 78 % minstens één medisch probleem had gehad tijdens het voorgaande jaar. Deze klachten kwamen het meest voor:

68 % had problemen met spieren en gewrichten

25 % ondervond gehoorproblemen

22 % kampte met hoofdpijn

13 % klaagde over vermoeidheid

13 % had slaapproblemen

Beeldhouwers

Er zijn zo goed als geen wetenschappelijke studies uitgevoerd bij beeldhouwers. Vanuit de klinische praktijk weten we dat ze frequent rug- en nekklachten hebben. Dit wordt bevestigd door de lesgevers van de Schools of arts in de beeldende kunsten.

Zangers en acteurs

Deze kunstenaars kunnen last hebben van stembandproblemen.

 

 

 



Link: http://www.antwerphearts.be