Dennenbos resistenter tegen hoge ozonconcentraties dan verwacht

Datum: 24 mei 2017

Inleiding: Lore Verryckt onderzocht het effect van ozon op koolstofopname door de dennen gedurende een periode van 15 jaar

Ozon (O3) is een bekende polluent in de lagere luchtlagen: ozon komt vooral voor gedurende periodes van intense smog. Eerdere studies bij zaailingen en landbouwgewassen wezen erop dat ozon plantengroei negatief beïnvloed. Toch zijn er tot op heden nauwelijks gegevens omtrent de effecten van ozon op oude, meer ontwikkelde bossen.

Ozon ontstaat wanneer een ongebonden zuurstofatoom (O) zich verbindt met een zuurstofmolecule (O2) in de atmosfeer. De concentratie aan ozon kan sterk pieken wanneer de zon intens schijnt (UV-straling is nodig om een zuurstofmolecule te splitsen in losse O-atomen) en er pieken zijn in de vervuiling met bijvoorbeeld koolwaterstoffen (afkomstig van voornamelijk uitlaatgassen; de koolwaterstoffen stimuleren de verbinding van losse zuurstofatomen met zuurstofmolecules). De ozonvorming in de lagere luchtlagen mag niet verward worden met de ozonlaag hoger in de atmosfeer. Die ozonlaag beschermt ons tegen zonnestraling door de sterke absorptie van UV-straling.

In haar nieuwe studie, onderzochten Lore Verryckt (Global Change Ecology Centre, Onderzoeksgroep Planten en Ecosystemen) en haar mede-onderzoekers het effect van ozon op de bruto primaire productie van een ontwikkeld dennenbos. Lore: “We keken specifiek naar de hoeveelheid koolstof opgenomen door de bomen tussen 1998 en 2013. We dachten dat de bomen minder koolstof zouden opnemen bij hogere ozonconcentraties.”

De wetenschappers gebruikten een combinatie van veldwaarneming en modellering om de ozon-opname te bepalen. Deze opname werd vervolgens gekoppeld aan twee gekende indicatoren voor ozon-stress. Lore: “De indicatoren wezen op ozon-stress in elk van de bestudeerde jaren. Een beetje verrassend resulteerde dit echter niet in verlaagde koolstofopname. Dit betekent echter niet dat er geen enkel effect was op de planten. Zeer waarschijnlijk activeerden de planten verschillende beschermingsacties tegen ozon-vergiftiging.”

Deze beschermende acties verbruiken heel wat koolstof. Dit kan verklaren waarom de totale koolstofopname niet afnam met hogere ozon-concentraties, maar de biomassa productie mogelijk wel. Koolstof gebruikt ter bescherming kan immers niet aan groei worden gespendeerd.

De resultaten staan in het vaktijdschrift Biogeosciences.

Lore aan het werk in dennenbos "De Inslag".