Planten ontsnappen moeilijk aan klimaatopwarming

Datum: 8 november 2017

Inleiding: Door de opwarming van de aarde zal de vegetatie minder koolstof opnemen. Dat blijkt uit internationaal onderzoek waaraan ook UAntwerpen deelnam.

Wetenschappers veronderstelden tot dusver dat veel planten ‘dankzij’ de klimaatopwarming productiever zouden worden. Bij de start van de klimaattop in Bonn blijkt nu uit nieuw onderzoek van onder meer UAntwerpen dat die veronderstelling moet herzien worden. En dat heeft gevolgen: planten nemen minder koolstof op dan vermoed.

Ecosystemen zijn productiever in een warm klimaat dan in meer noordelijke klimaatzones. Daarom wordt meestal aangenomen dat de productiviteit van planten in die noordelijke gebieden zal toenemen door de klimaatopwarming. Een nieuwe studie in Nature Ecology and Evolution toont echter dat de werkelijkheid minder eenvoudig is. Een internationaal consortium van onderzoekers, onder wie Ivan Janssens (Global Change Ecology Centre, onderzoeksgroep Planten en Ecosystemen), toont aan dat de snelheid waarmee de temperatuur toeneemt, niet resulteert in een evenredige toename van de plantenproductiviteit.

“Onze waarnemingen werpen een nieuw licht op het vermogen van vegetatie om zich aan te passen aan de klimaatopwarming”, legt Ivan Janssens uit. “Ecosystemen worden warmer, en planten worden hierdoor geconfronteerd met minder ideale omstandigheden. Men ging ervan uit dat planten konden ‘verhuizen’ naar meer noordelijke streken. Daar zouden ze dan de ideale temperatuur terugvinden. Maar onze studie toont dat het allemaal niet zo eenvoudig is. Er is wel degelijk een toename van de plantenproductiviteit in koudere streken, maar die is lang niet zo groot als we zouden verwachten door de toename in temperatuur.”

Minder koolstofopname

Dit heeft verstrekkende gevolgen. Janssens: “Het betekent dat we momenteel het aanpassingsvermogen van de planten overschatten. Dat geldt ook voor de hoeveelheid koolstof die wordt opgenomen door de noordelijke vegetaties. Die koolstofopname door planten is van groot belang om de klimaatopwarming binnen de perken te houden.”

Maar waarom zijn de stijging van de temperatuur en de toename van de plantenproductiviteit niet in de verwachte verhouding? Een studie in het tijdschrift AoB Plants ziet de oorzaak bij het ontkiemen en vestigen van de zaailingen. Ann Milbau (Instituut voor natuur- en Bosonderzoek) en GCE-wetenschappers Ivan Nijs, Nicolas Vandeplas and Fred Kockelbergh voerden een experiment uit om te kijken of die kieming en overleving van zaailingen toenam met klimaatopwarming, in typische plantensoorten voor (sub)Arctisch Europa, zoals guldenroede en blauwe bosbes.

Geen positief effect op zaden

“Algemeen is het zo dat hoe kouder het klimaat, hoe minder planten effectief tot wasdom komen uit eenzelfde hoeveelheid zaden”, vertellen Ann Milbau en Ivan Nijs. “Wij vroegen ons af of de hoeveelheid planten die zich effectief vestigt zou toenemen met de klimaatopwarming. Dit is namelijk noodzakelijk opdat planten noordwaarts kunnen migreren om zo hun ideaal klimaat terug te vinden in tijden van klimaatopwarming. We merkten echter al snel op dat opwarming geen positief effect had op het uitgroeien van zaden, zelfs niet indien we extra bij mestten. Het is nu duidelijk dat we de mogelijkheden van soorten om noordwaarts te migreren niet eenvoudigweg kunnen voorspellen op basis van factoren zoals temperatuur.”

Dit verklaart dus ook waarom in de eerste studie geen duidelijk verband werd gevonden tussen toegenomen temperatuur en toegenomen plantenproductie. Er zijn andere, onbekende factoren in het spel die het soorten bemoeilijken om eenvoudigweg noordwaarts te trekken, om klimaatopwarming te ontvluchten. Loutere toename van temperatuur is onvoldoende, zelfs indien dit gepaard gaat met een verhoogde beschikbaarheid van nutriënten.



Url: https://academic.oup.com/aobpla/article/doi/10.1093/aobpla/plx040/4102078/Both-seed-germination-and-seedling-mortality