Zijn avontuurlijke muizen vatbaarder voor virussen?

Datum: 8 november 2017

Inleiding: In zijn nieuwe onderzoek ging Bram Vanden Broecke (UAntwerpen) na of de persoonlijkheid van muizen de kansen beïnvloed om besmet te worden met een arenavirus.

Nieuwsgierigheid is belangrijk gedrag voor verschillende diersoorten, omdat het hen toelaat te weten te komen wat er zich allemaal afspeelt in hun omgeving. Exploratie levert een pak informatie omtrent bijvoorbeeld voedselbeschikbaarheid of de aanwezigheid van soortgenoten. Maar er zijn ook potentiële kosten verbonden aan exploratie. Dieren die altijd nieuwsgieriger zijn dan andere,  zouden bijvoorbeeld een verhoogd risico kunnen hebben om in contact te komen met ziektes en parasieten.

Recent onderzoek heeft aangetoond dat niet alle dieren houden van een risicovol leven: binnen dezelfde soorten zijn sommige individuen veel meer geneigd tot exploratie dan anderen. Zulke consistente verschillen in gedrag tussen individuen wordt “dierenpersoonlijkheid” genoemd. Persoonlijkheid komt breed voor, in zeer verschillende soorten, van de mens tot insecten. In zijn nieuwe studie, ging Bram Vanden Broecke (Global Change Ecology Centre, Onderzoeksgroep Evolutionaire Ecologie) aan de slag om te onderzoeken of avontuurlijke veeltepelmuizen een groter risico lopen om arenavirussen op te lopen. Veeltepelmuizen zijn typische gastheren voor deze virussen (die ook bij de mens tot ernstige ziekteverschijnselen kunnen leiden).


De veeltepelmuis

Bram: “We kwantificeerden het exploratiegedrag van 122 individuen. Er waren sterke verschillen tussen de verschillende muizen. Dit kwamen we te weten door de muizen in speciale arena’s te zetten. Nadat ze de arena binnenkwamen, volgden we hun bewegingen gedurende 5 minuten op de voet. Vervolgens brachten we een vreemd object in de arena, in dit geval een blauwe doos. Zo konden we gedetailleerd verschillen kwantificeren, zowel qua initieel verkenningsgedrag als qua reactie op nieuwigheden in de omgeving, om zo de persoonlijkheid van de muizen mooi in kaart brengen.”

Nadat ze de persoonlijkheid van de verschillende muizen hadden bepaald, werd de link gelegd naar de mate waarin  de verschillende individuen reeds geïnfecteerd waren met arenavirussen. Tot hun verrassing vonden de onderzoekers dat geïnfecteerde muizen niet avontuurlijker waren dan gezonde, niet geïnfecteerde soortgenoten. Dit betekent dat, alvast voor veeltepelmuizen, exploratief gedrag niet zorgt voor een verhoogd risico op infectie met de virussen. Bram bleef dus met de vraag zitten waarom er dan wel zo’n grote variatie in infectiegraad wordt geobserveerd in de veeltepelmuis-populaties.

Bram: “We konden duidelijk vaststellen dat de persoonlijkheden van de verschillende muizen-individuen sterk kunnen verschillen. Dat is al interessant op zich We zijn nu op zoek naar aspecten van deze persoonlijkheid die we potentieel over het hoofd zagen, die kunnen verklaren waarom sommige muizen meer geïnfecteerd raken. Als we die “karaktertrekken” kunnen identificeren, kunnen we de kennis toepassen om de virusoverdracht van muis tot mens in te dijken. We kunnen dan immers beheersplannen voor de muizenpopulaties aanpassen aan die nieuwe kennis.”

De studie verscheen recent in Current Zoology.

De muizen werden bestudeerd in specifiek daartoe gemaakte arena’s.
De muizen werden bestudeerd in specifiek daartoe gemaakte arena’s.