Biodiversiteit is niet opgewassen tegen klimaatextremen

Datum: 6 december 2017

Inleiding: Bioloog Hans De Boeck bestudeerde de relatie tussen biodiversiteit en de stabiliteit van ecosystemen.

ECOBEBiodiversiteit wordt vaak gezien als dé oplossing voor het in stand houden van de functies die ecosystemen vervullen. Uit onderzoek onder leiding van dr. Hans De Boeck (UAntwerpen) blijkt nu dat zelfs met een hoge diversiteit aan plantensoorten ecosystemen kwetsbaar blijven voor klimaatextremen. De resultaten werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Ecology.

Biodiversiteit lijkt een goede verzekering voor het behoud van de functies die een ecosystemen verzorgt, zoals de productie van biomassa, cyclering van water, enz. Indien er veel soorten in een ecosysteem zijn, is de kans immers groter dat zelfs bij het (tijdelijk) verdwijnen van een bepaalde soort, een andere soort haar rol kan overnemen. Met een snel veranderend klimaat en biodiversiteit die wereldwijd onder druk staat, is dit een bijzonder belangrijk mechanisme.

Maar de klimaatverandering veroorzaakt ook klimaatextremen, die op hun beurt de relatie tussen biodiversiteit en de stabiliteit van een ecosysteem onder druk zetten. Dat blijkt uit onderzoek door een internationaal consortium onder leiding van dr. Hans De Boeck (Universiteit Antwerpen, onderzoeksgroep Planten en Ecosystemen). Verschillende mechanismen worden als verklaring naar voor geschoven.

Sneller herstel

“Ten eerste kunnen zeer extreme gebeurtenissen de weerstand van een ecosysteem overweldigen, waardoor nagenoeg alle soorten negatief worden beïnvloed en het nog weinig relevant is hoeveel soorten er initieel aanwezig waren”, legt De Boeck uit. “Toch kan biodiversiteit ook een positieve rol spelen na extreme invloeden, want biodiverse systemen vertonen vaak een sneller herstel dan soortenarme ecosystemen.”

Een andere verklaring voor de variabele relatie tussen diversiteit en stabiliteit bij klimaatextremen ligt in de oorzaak van biodiversiteitsverlies. “In experimenten die onderzoekers uitvoeren is dat verlies vaak willekeurig: elke soort kan verdwijnen, onafhankelijk van haar kenmerken. In de natuur is dit meestal níet het geval. Door ecosystemen te verrijken met nutriënten, bijvoorbeeld via uitspoeling uit intensieve landbouw, door het verkeer en industriële activiteiten, resten dikwijls slechts enkele snelgroeiende soorten zoals brandnetel. Die zijn echter bijzonder kwetsbaar voor extreme klimaatinvloeden.”

Plant traits

“Een derde belangrijke factor is de manier waarop we naar biodiversiteit kijken. Eerder dan gewoon naar het aantal soorten te kijken, zouden we beter naar de specifieke eigenschappen van die soorten kijken, de zogeheten plant traits, en hoe divers die zijn”, meent De Boeck. “Soorten kunnen immers erg gelijkaardig zijn, of net heel verschillend. Door enkel de soorten te tellen, mis je essentiële informatie die je helpt het ecosysteem beter te begrijpen.”

“De studie toont aan dat eenvoudige ecologische stelregels in de realiteit veel complexer kunnen uitpakken. Het ontrafelen van de onderliggende mechanismen is essentieel om de voordelen van biodiversiteit beter te kunnen benutten, en zo bijvoorbeeld land- of bosbouw beter bestand te maken tegen steeds vaker optredende klimaatextremen”, besluit De Boeck. De onderzoeksresultaten werden gepubliceerd in het tijdschrift Journal of Ecology.



Url: https://www.uantwerpen.be/en/rg/pleco/