Achillespees maakt mens toch niet uniek

Datum: 15 juni 2018

Inleiding: De voorouders van de mens(apen) leken allicht meer op kleine aapachtigen dan op grote mensapen, blijkt uit onderzoek van onder meer UAntwerpen.

Nieuw onderzoek toont aan dat een van de belangrijkste aanpassingen van de moderne mens, de achillespees, geen nieuw verworven kenmerk is, maar een primitief kenmerk dat ook aanwezig is bij de meeste andere apen. Dit nieuwe inzicht ondersteunt recente suggesties dat de gemeenschappelijke voorouder van de mensapen (incl. mens) meer leek op de kleine aapachtigen (vb. bavianen en makaken) dan op de grote mensapen (vb. chimpansees en gorilla’s).

Mensen hebben slanke enkels door de aanwezigheid van een lange en stevige achillespees terwijl bij mensapen, zoals chimpansees, gorilla’s en orang-oetans, de kuitspieren doorlopen tot aan het hielbeen. De achillespees wordt daarom gezien als een nieuw verworven eigenschap van de moderne mens. Eerdere studies hebben aangetoond dat de pees werkt als een elastische veer tijden het lopen.

“De aanwezigheid van deze veer zorgt voor een hogere loopefficiëntie en wordt daarom gezien als een belangrijke aanpassing in de menselijke evolutie”, zegt prof. Peter Aerts, bioloog op UAntwerpen. “Onze eerdere studies op de gibbon (een kleine mensaap) toonden aan dat zij, net als de mens, een duidelijke achillespees bezitten. Maar wat de specifieke rol van deze pees in gibbons was, bleef onduidelijk.”

Primitief kenmerk

Nieuwe analyses van anatomische en biomechanische data tonen aan dat de achillespees van gibbons niet dezelfde functie heeft als bij ons. Aerts: “De pees zorgt niet voor een verhoogde efficiëntie tijdens het lopen van gibbons. Bovendien hebben we door bijkomende anatomische studies op meerdere apensoorten ontdekt dat, anders dan bij de grote mensapen, de meeste apen een duidelijke achillespees bezitten.”

In tegenstelling tot wat tot hiertoe werd aangenomen, lijkt het er heel sterk op dat de achillespees geen nieuw verworven eigenschap is van de moderne mens, maar een primitief kenmerk van alle apen. “In dit nieuwe evolutionaire scenario is de afwezigheid van een duidelijke achillespees een onafhankelijk verworven kenmerk van chimpansees, gorilla’s en orang-oetans dat kan verklaard worden door hun specifieke manier van voortbewegen in een boomrijke omgeving”, legt prof. Evie Vereecke (KU Leuven) uit.

De studie, uitgevoerd door wetenschappers van de Universiteit Antwerpen de KU Leuven Campus Kulak Kortrijk, verscheen in het vakblad Proceedings of the Royal Society B.



Link: http://dx.doi.org/10.1098/rspb.2018.0859