Eerste dieren veranderden het klimaat al gravend

Datum: 4 juli 2018

Inleiding: Onderzoekers van VUB en UAntwerpen ontdekken dat de 'oerdieren' op de zeebodem een belangrijke rol speelden.

De eerste meercellige dieren waren erg actief op de zeebodem. Met grote gevolgen: hun graafwerk leidde tot een klimaatverandering. Tot die conclusie kwamen wetenschappers van de VUB en UAntwerpen.

Ergens 540 miljoen jaar geleden verschenen de eerste meercellige dieren op aarde. Dit gebeurde op de bodem van de zee, en een aantal van deze nieuwkomers begon meteen ook in de zeebodem te graven op zoek naar voedsel en bescherming. Wetenschappers van de VUB en UAntwerpen hebben, in samenwerking met collega's van de universiteiten van Leeds en Exeter in het Verenigd Koninkrijk, ontdekt dat deze ‘graafrevolutie’ tot een heuse klimaatverandering heeft geleid. De gevolgen voor het leven op aarde waren groot.

Het onderzoek werd recent gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. “We wisten reeds dat de aarde 520 miljoen jaar geleden opwarmde, maar we realiseerden ons niet dat dit veroorzaakt werd door het ontstaan van de dieren.” zegt dr. Sebastiaan van de Velde, die recent over het onderwerp zijn doctoraat verdedigde aan de VUB. "De eerste dieren waren kleine, primitieve bodembewoners. Een cruciaal inzicht is dat ze een verbazend groot effect hebben op de chemie van de zeebodem, en daardoor op het klimaat.”

Broeikaseffect

De onderzoekers gebruikten een zogenaamd Earth System Model om het effect van de eerste dieren op het functioneren van de zeebodem te onderzoeken, en vervolgens het effect op de atmosfeer, oceanen en klimaat door te rekenen. Sebastiaan van de Velde verduidelijkt: “Het graafwerk van de eerste dieren zorgde voor een verbeterde afbraak van organisch materiaal in de zeebodem. Daardoor daalde het zuurstofgehalte en steeg de concentratie van koolstofdioxide op aarde sterk, zodat een broeikaseffect ontstond en het klimaat fundamenteel veranderde. De aarde werd vanaf 520 miljoen jaar geleden een warme en zuurstofarme planeet, en dit gedurende minstens 100 miljoen jaar lang.”

“De klimaatverandering en toegenomen zuurstofloosheid maakte het leven voor de eerste dieren er zeker niet prettiger op en kan bijgedragen hebben aan de verscheidene uitstervingsgolven die er zijn geweest,” zegt prof. Filip Meysman, bioloog aan de Universiteit Antwerpen en TU Delft, en begeleider van het doctoraatsonderzoek. “De eerste dieren veranderden dus de wereld op een manier die eigenlijk niet zo goed was voor hen, en dit levert een interessante parallel op met onze eigen huidige situatie. We zorgen immers ook voor een sterke klimaatverandering, en de bijhorende negatieve economische en ecologische gevolgen keren als een boemerang naar ons terug. ”

Early Palaeozoic ocean anoxia and global warming driven by the evolution of shallow burrowing. S. van de Velde, B. J. W. Mills, F. J. R. Meysman, T. M. Lenton & S. W. Poulton, Nature Communications, volume 9, Article number: 2554 (2018)

A marina landscape

Oerwormen

Oerwormen



Link: https://www.nature.com/articles/s41467-018-04973-4