Leerkrachten reageren nauwelijks als collega job niet doet

Datum: 7 mei 2019

Inleiding: Loth Van Den Ouweland (UAntwerpen) deed onderzoek naar onderpresterende leraren.

Leraren voelen zich niet bepaald geroepen om te reageren op onderpresterende collega’s in hun team. “Bovendien raken veel leerkrachten gefrustreerd door hun directies, die het onderpresteren lijken te negeren of tolereren”, stelt Loth Van Den Ouweland (Universiteit Antwerpen) in haar doctoraal proefschrift over collega’s van onderpresterende leraren in Vlaanderen.

Van Den Ouweland onderzocht in haar proefschrift welke ervaringen leraren in Vlaanderen hebben met onderpresterende collega’s, alsook hoe leraren reageren als een collega onderpresteert. “70% van de leraren in het Vlaamse basis- en secundair onderwijs kent recente voorbeelden van onderpresterende collega’s”, zegt de onderwijswetenschapster. “Volgens deze leerkrachten is het onderpresteren vaak ernstig en langdurig, en wordt het vooral veroorzaakt door motivatie- of attitudeproblemen bij de onderpresteerder.”

Onderpresterende collega’s bezorgen leraren dan ook aanzienlijke frustraties en kopzorgen, die nog versterkt worden wanneer ze menen dat hun directie het onderpresteren negeert. Van Den Ouweland: “Goede leraren voelen zich hierdoor weinig geapprecieerd. Ook het teamwerk in de school wordt vaak aangetast door het onderpresteren en de werklast van goed presterende leraren wordt nog extra verzwaard.”

“Reageren heeft geen zin”

Hoewel leerkrachten de onderwijskwaliteit in hun school zeer belangrijk vinden, blijkt dat bijna 80% van de leraren zich niet geroepen voelen om onderpresteerders te confronteren of te ondersteunen, omdat ze menen dat het eerder ongepast is om als collega te reageren, of omdat ze denken dat hun reactie toch geen effect zou hebben. Ze voelen zich wel tot op zekere hoogte verantwoordelijk om de schade van het onderpresteren te beperken of naar de directie te stappen.

Er zijn een aantal zaken die scholen kunnen doen om reacties van collega’s te bevorderen, zo blijkt uit het proefschrift. Zo zorgt meer intense samenwerking en dialoog tussen leraren en meer ‘samen lesgeven’ ervoor dat collega’s sneller gaan reageren. Bovendien is het belangrijk dat directies communiceren over het onderpresteren, dat ze benaderbaar zijn en een duidelijke visie uitdragen over wat zij van collega’s verwachten.

Personeelsbeleid moet beter

“Toch kunnen we de directies ook niet volledig verantwoordelijk houden”, zegt Van Den Ouweland. “Directies hebben een aanzienlijke werklast in Vlaanderen, net zoals leraren trouwens. Ze voelen een grote verantwoordelijkheid voor hun school, maar ze krijgen weinig ondersteuning en hebben vaak beperkte tijd en kennis om met onderpresterende leraren om te gaan of om een goed personeelsbeleid te voeren. Toch kunnen we niet tolereren dat het onderpresteren van leraren wordt genegeerd, gezien de aanzienlijke impact op leerlingen en collega’s.”

“Als we onze onderwijskwaliteit willen verbeteren, is er op vlak van personeelsbeleid nog veel verbetering mogelijk”, concludeert Van Den Ouweland. “Maar dat kan alleen als scholen hier de nodige knowhow en middelen voor krijgen.”