Grondtonen: als muzikanten schrijvers worden

Datum: 15 april 2020

Inleiding: Francis Mus, docent Frans en Leonard Cohenkenner, verzamelt dertig essays over muzikanten-schrijvers in een publieksboek.

In maart 2020 kwam het boek 'Grondtonen: als muzikanten schrijvers worden' uit onder redactie van Francis Mus, docent Frans vertalen in de opleiding toegepaste taalkunde en zelf een Leonard Cohenkenner. Hij vertelt hoe hij op het spoor kwam van al die schrijvende muzikanten en hoe het publieksboek vorm kreeg.

Mus: "In het geval van Cohen leek de combinatie van literatuur en muziek wel logisch: voor zijn muzikale debuut in 1967 had hij in zijn geboorteland Canada al meer dan tien jaar een reputatie opgebouwd als succesvol dichter en romancier. Pas toen ik een stuk over Serge Gainsbourg las dat ik geïntrigeerd werd door wat uiteindelijk een heus fenomeen zou blijken te zijn.

Ik wist dat Gainsbourg een heel veelzijdig artiest was, maar was toch verrast om te lezen dat hij ook een roman op zijn naam had staan, Evguénie Sokolov, die vandaag bijna volledig is vergeten. Waarom zou een zanger die zich ruimschoots had bewezen in de wereld van de muziek zich op het einde van zijn carrière nog aan de literatuur wagen? Dat maakte mijn ontdekkingstocht des te spannender: zou in dit ene, unieke literaire werk iets apart te vinden zijn? Zou de auteur er onderwerpen ter sprake brengen die hij niet aan bod liet komen in de muziek? En inderdaad: zijn roman kan weliswaar gelezen worden als een grote grap, maar evengoed als een intrigerende bespiegeling op de wereld van de kunst, een mise en abyme van de wereld waarin hij jarenlang had vertoefd."

Van Tupac tot Rick de Leeuw

"Vanaf dat moment ging het snel. Ik begon met een lijst aan te leggen van muzikanten-schrijvers en ben gestopt toen ik zo'n honderd namen had – de ene al verrassender dan de andere. De leukste vondsten waren die van muzikanten die iedereen kent, maar van wie weinigen weten dat ze ook literatuur hebben geschreven. Zo heeft John Lennon bijvoorbeeld twee romans op zijn naam staan, schreef de Amerikaanse gangsterrapper Tupac een dichtbundel met erg persoonlijke teksten en waagde ook Till Lindemann van Rammstein zich aan poëzie. Dichter bij huis denk ik aan Luc De Vos of Rick De Leeuw, over wie collega Remco Sleiderink een bijdrage schreef.

Het was een moeilijke opgave om een shortlist te maken met 30 artiesten – dat was trouwens een puur pragmatische keuze: het boek telt nu bijna 400 bladzijden en de redactie was een intensief karwei. Ik heb bij mijn selectie rekening gehouden met een aantal zaken: niet alleen singer-songwriters, maar ook andere muzikale genres (country, rap, …); niet alleen romans, maar ook poëzie, strips, theater, enz. Verder wilde ik me niet beperken tot het Engels of het Nederlands, heb ik gezocht naar verschillende nationaliteiten en wilde ik ook voldoende vrouwelijke artiesten aan bod laten komen. Omwille van praktische redenen heb ik mij beperkt tot westerse stemmen uit de tweede helft van de 20e eeuw en het begin van de 21e eeuw. Elke bijdrage is geschreven door een gastauteur – onderzoeker, journalist of schrijver – die een passie heeft voor de artiest in kwestie, en bovendien voldoende kennis heeft over zowel muziek als literatuur.

Grondtonen wil geen pleidooi zijn om miskende dubbeltalenten eindelijk de erkenning te geven die ze verdienen, maar een spannende exploratie van een opmerkelijk fenomeen waarbij de literatuur tegelijk als klankbord en als echokamer fungeert. In de confrontatie van muziek en literatuur vallen een aantal lijnen te ontwaren die anders onzichtbaar zouden zijn gebleven. Of, om een muzikale metafoor te gebruiken: op die manier worden een aantal ‘grondtonen’ hoorbaar – bouwstenen, principes, motieven, ambities die het creatieve proces mee schragen. Tegelijk is het mijn hoop dat de literatuur datzelfde oeuvre ook kan laten verschijnen als een echokamer, een plek waarin zowel de stem(men) van de kunstenaar als de ervaring van de lezer en luisteraar zich oneindig kunnen vermenigvuldigen."



Link: https://www.spectrumnonfictie.nl/producten/grondtonen-9789000368822