Antwerps onderzoeker vindt oorzaak mysterieuze knikkebolziekte

Datum: 25 september 2020

Inleiding: Rivierblindheid ligt aan de basis, en kan eenvoudig bestreden worden met een anti-parasietenmedicijn en het verdelgen van de zwarte vlieg.

Sedert enkele jaren speuren onderzoekers van de Universiteit Antwerpen in samenwerking met Afrikaanse wetenschappers naar de oorzaken van de knikkebolziekte, een mysterieuze vorm van epilepsie die enkel kinderen in Afrika treft. Dr. Joseph Nelson Siewe Fodjo, Kameroens onderzoeker, ontdekte tijdens zijn doctoraat dat rivierblindheid aan de basis ligt, en dat de knikkebolziekte eenvoudig bestreden kan worden met het anti-parasietenmedicijn Ivermectin en het verdelgen van de zwarte vlieg.

Wereldwijd lijden 50 miljoen mensen aan epilepsie. 80% van hen leeft in landen met lage en middelmatige inkomens, en vaak ook in gebieden in Afrika waar rivierblindheid voorkomt. De reden hiervoor was nooit gekend. Tot nu, want dr. Joseph Nelson Siewe Fodjo onderzocht tijdens zijn doctoraat de relatie tussen rivierblindheid en epilepsie, onder begeleiding van professor Bob Colebunders, in het kader van een door de Europese gemeenschap gefinancierd project.

Zwarte vlieg

“Het onderzoek bevestigde de hoge frequentie van epilepsie in gebieden waar rivierblindheid niet onder controle is, zoals onder meer in Kameroen, de Democratische Republiek Congo en Zuid-Soedan. In sommige dorpen leed tot 6% van de bevolking eraan”, vertelt dr. J. Siewe. “We ontdekten verschillende vormen van epilepsie geassocieerd met rivierblindheid: vooral epilepsie met gegeneraliseerde aanvallen, maar ook de knikkebolziekte en het Nakalanga-syndroom, dat gepaard gaat met ernstige groeiachterstand, vertraagde seksuele ontwikkeling, cognitieve stoornissen en soms beendermisvormingen.”

“We zagen dat kinderen tussen 8 en 12 jaar die voorheen volledig gezond waren, plots epileptische aanvallen kregen. Vaak ging het om meerdere kinderen binnen eenzelfde gezin. De getroffen families woonden meestal dicht bij de broedplaatsen van de zwarte vlieg, de overbrenger van de worm die rivierblindheid veroorzaakt. Maar velen kunnen een behandeling met anti-epileptische medicatie niet betalen, en daarom wordt iemand met epilepsie in deze contreien zelden ouder dan 30 jaar.”

Eenvoudige remedie

Nochtans is er volgens dr. J. Siewe een eenvoudige remedie. “Door jaarlijks Ivermectin – een geneesmiddel tegen rivierblindheid – uit te delen aan de hele bevolking, kan deze vorm van epilepsie perfect voorkomen worden. Een behandeling tweemaal per jaar zou nóg beter zijn, en helemaal ideaal is de combinatie met het verdelgen van de broedhaarden van de zwarte vlieg om rivierblindheid volledig uit te roeien.”

Verder onderzoek moet aantonen hóé de worm precies de hersenschade veroorzaakt die aanleiding geeft tot de knikkebolziekte en de andere vormen van epilepsie. “Maar sowieso moeten er dringend meer inspanningen gedaan worden om het immense lijden van families met kinderen met epilepsie in vele streken in Afrika te verlichten en hopelijk zelfs helemaal te vermijden”, besluit professor Colebunders.



Link: https://www.uantwerpen.be/nl/onderzoeksgroep/rivierepilepsie/