Nieuwe tijd: politiek en instellingen

Studiegidsnr:1043FLWGES
Vakgebied:Geschiedenis
Academiejaar:2019-2020
Semester:1e semester
Contacturen:45
Studiepunten:6
Studiebelasting:168
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Klaas Van Gelder

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

Het werkcollege staat dit jaar in het teken van bottom-up-perspectieven op staatsvorming en besluitvorming. Lange tijd hebben historici het proces van de uitbouw van het staatsapparaat uitsluitend beschreven als een fenomeen aangedreven door de vorst en zijn vazallen en functionarissen. Over wat doorslaggevend was in de uitbouw van een steeds fijnmaziger staatsapparaat bestaat er sinds meerdere decennia echter een levendig debat. Steeds meer wordt duidelijk dat het top-down-perspectief de veranderingen onvoldoende kan verklaren. In dit vak worden daarom de schijnwerpers gericht op wat André Holenstein “empowering interactions” noemt: initiatieven waardoor de onderdanen al dan niet bewust het staatsapparaat mee hielpen vormgeven en de regelgeving hielpen sturen. Vertrekkend vanuit vraagtekens bij de klassieke verklaringsmodellen – o.a. theorieën over de militaire revolutie en fiscaal-militaire agenda’s – bespreken we hoe individuen, corporaties en gemeenschappen baat konden hebben bij een versterkt staatsapparaat. Zij trachtten de instellingen en besluiten van de vorst aan te passen aan hun eigen noden. Hun invloed op het beleid kon bewust zijn of het onbedoelde neveneffect van andere ambities zoals sociale mobiliteit. Deze cursus heeft bijgevolg tot doel de studenten bewust te maken van de menselijke factor in de staatsvorming en van de complexe wisselwerking tussen individuen en groepen op vele, deels overlappende niveaus. Thema’s die aan bod komen (niet exhaustief) zijn:

Representatieve instellingen

Rechtspraak en het afdwingen van beleid

Petities en grieven

Opstandigheid en revolutie

Patronage en cliëntelisme

Ritueel en ceremonieën

Gender: de rol van vrouwen

De verplichte literatuur belicht verschillende regio’s in vroegmodern Europa. Het is dan ook expliciet de bedoeling van dit vak om aandacht te schenken aan de geografische, sociale en culturele factoren die de mogelijkheden tot inspraak en invloed hebben bepaald.