Farmacognosie: medicinale planten en natuurproducten

Studiegidsnr:1046FBDFAR
Vakgebied:Farmaceutische wetenschappen
Academiejaar:2019-2020
Semester:1e semester
Inschrijvingsvereisten:Niet te volgen in combinatie met vakken uit 1ste bachelor.
Contacturen:62
Studiepunten:6
Studiebelasting:168
Contractrestrictie(s):Niet te volgen onder examencontracten
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Luc Pieters
Sabine Van Miert
Kenn Foubert
Emmy Tuenter

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

Het doel van de cursus is een overzicht te geven van de belangrijkste klassen van natuurstoffen, die als geneesmiddel gebruikt worden, aan de basis hebben gelegen van synthetische geneesmiddelen, of die voorkomen in medicinale planten. Aangezien veel natuurstoffen een zeer complexe structuur bezitten, wordt uitgebreid aandacht besteed aan de bouwstenen en de biosynthetische mechanismen waaruit ze ontstaan. Op deze manier leert de student inzicht te verwerven in de manier waarop dergelijke complexe structuren ontstaan. Het is uitdrukkelijk NIET de bedoeling van de cursus om structuurformules te memoriseren, of te reproduceren aan de hand van de naam van het product. Wel dienen de studenten aan de hand van de structuurformule de biosynthetische opbouw van de molecule uit de betreffende bouwstenen te kunnen reconstrueren, en de biosynthetische reactiemechanismen te kunnen uitleggen. De structuur dient als uitgangspunt om de medicinale activiteit van het product of preparaat te bespreken.

Na een korte inleiding over de begrippen farmacognosie en fytochemie, en een situering van het primair en secundair metabolisme, worden de natuurstoffen met medicinale eigenschappen systematisch besproken volgens hun biosynthetische bouwstenen. In een eerste grote deel van de cursus worden de producten behandeld opgebouwd uit acetaat-eenheden (vetzuren en polyketiden), vervolgens de derivaten van shikimizuur, en hun combinatieproducten. Het tweede grote deel omvat de terpenoiden, en het derde grote deel de alkaloiden. Telkens worden de belangrijkste producten besproken, de planten of drogerijen waaruit ze afkomstig zijn, hun biosynthetische opbouw, farmacologische eigenschappen, en gebruik. Er wordt geen encyclopedisch overzicht van alle mogelijke producten gegeven, maar in de eerste plaats type-producten van de verschillende klassen.

Practische oefeningen: De studenten leren hoe plantaardige grondstoffen te identificeren aan de hand van enkele belangrijke voorbeelden, macroscopisch (voor gedroogde materialen) zowel als microscopisch (voor poeders).