Heuristiek per historische periode: middeleeuwen

Studiegidsnr:1056FLWGES
Vakgebied:Geschiedenis
Academiejaar:2019-2020
Semester:1e semester
Contacturen:30
Studiepunten:3
Studiebelasting:84
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Jeroen Puttevils
Malika Dekkiche

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

Heuristiek is de kunst van het vinden (naar het Grieks heuriskein, vinden). De kunst van historische heuristiek bestaat er in om op een efficiënte en degelijke methode de juiste bronnen en werken te vinden in archieven, bibliotheken en uiteraard op het internet. Deze cursus heuristiek stelt niet alleen de belangrijkste heuristische werkinstrumenten voor. We oefenen zoekstrategieën in, zowel tijdens de oefenseminaries als in de individuele portfolio-opdrachten die studenten maken. De klemtoon ligt op geschreven bronnen uit West-Europa en de islamitische wereld in de middeleeuwse periode.

De cursus omvat drie componenten:

  1. We bespreken beknopt de specificiteit van de heuristiek van de middeleeuwse periode (gaat het hier over een ongeletterde, nauwelijks verschriftelijkte samenleving? Heeft het dan wel zin om alleen naar geschreven bronnen te kijken? Waarom zijn er geen archieven voor de middeleeuwse islamitische wereld?).
  2. Vervolgens behandelen we de woordenboeken, bibliografieën, bronnenrepertoria, archiefgidsen, collecties van uitgegeven bronnen en hulpwetenschappen die ter beschikking staan van de mediëvist (zowel in gedrukte als in digitale en online vorm).
  3. Hier worden de verschillende bronnen typologisch besproken: welke bronnen zijn er (beschikbaarheid, chronologie en geografie)? Hoe moeten we hun ontstaans-, gebruik- en bewaringscontext begrijpen? Wat kan de mediëvist er mee en wat niet? Hoe kunnen we deze gebruiken om de religieuze, sociale, economische, politieke en culturele geschiedenis van de middeleeuwen te schrijven? Voor elk brontype worden verschillende voorbeelden getoond en besproken. Aangezien er geen kennis van het Arabisch verwacht wordt geven we voldoende vertalingen en heuristische aanknopingspunten tot islamitische bronnen in andere talen. In dit deel van de lessencyclus maken de studenten ook kennis met het fysieke bronnenmateriaal voor de middeleeuwse Nederlanden tijdens een verplicht bezoek aan het Antwerpse Felixarchief.