Methoden van communicatieonderzoek

Studiegidsnr:1100FSWMCO
Vakgebied:Communicatiewetenschappen
Academiejaar:2019-2020
Semester:2e semester
Contacturen:45
Studiepunten:6
Studiebelasting:168
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:2e semester
Lesgever(s)Joris Van Ouytsel

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

Dit opleidingsonderdeel bouwt voort op de verworven sociaalwetenschappelijke methodologische kennis, die vertaald wordt naar het veld van de communicatiewetenschappen. 

Dit opleidingsonderdeel wil niet zozeer concrete methoden 'aanleren' of inoefenen, maar wel aanzetten tot methodologische reflectie. De bedoeling is dat u aan het eind van de cursus begrijpt wat specifieke methoden inhouden, m.a.w. hoe zij de werkelijkheid bekijken en welke aspecten zij daarbij al dan niet in rekening brengen. Doorheen het opleidingsonderdeel wordt de nadruk gelegd op het actief en kritisch omgaan met methodologische aspecten van onderzoek, voortbouwend op de methodologische basiskennis uit het bachelor- of schakelprogramma.

Elk college bestaat uit twee delen. In het eerst deel wordt een basis gelegd via de systematische voorstelling van de belangrijkste onderzoeksbenaderingen en -methoden binnen de communicatiewetenschappen. Het tweede deel bouwt daarop voort, via gastlezingen waarin telkens een bepaalde methode wordt toegelicht op basis van recent onderzoek.

De lessenreeks start met twee inleidende colleges, waarin de basisprincipes, varianten en designs van sociaalwetenschappelijk onderzoek worden opgefrist en toegepast op de communicatiewetenschappen. De elementen die daarin aan bod komen worden verder uitgewerkt binnen een thematisch opgebouwde lessenreeks, waarbij kwantitatieve en kwalitatieve methoden elkaar afwisselen. Systematisch worden daarbij de methoden besproken die gebruikt worden om de productie, vorm en inhoud, gebruik, en effecten van media en communicatie te bestuderen. Centraal staan een aantal klassieke methoden zoals inhoudsanalyse, de survey en diepte-interviews, maar ook recentere benaderingen worden besproken, met bijzondere aandacht voor de studie van digitale media en communicatie.

In elk college stelt de docent eerst een of enkele methodes voor. Vragen die hierbij aan bod komen zijn: wat zijn de uitgangspunten van deze methode? Welke vragen kan zij beantwoorden? Hoe gaat het concreet in zijn werk? Wat zijn de pro's en contra's, sterktes en beperkingen van deze methode, vergeleken met andere methoden?

In een tweede deel wordt dit alles concreet toegepast via een gastcollege van een professor verbonden aan het departement. Die bespreekt, aan de hand van recent eigen onderzoek, thema’s en vragen uit zijn of haar onderzoek, de methode(n) die daarvoor gebruikt worden, en hoe dit concreet aangepakt wordt. Bij elke lezing hoort een artikel in de reader, geschreven door de gastdocent. Elke week treedt een groep studenten op als ‘discussianten’, die het artikel op voorhand lezen en kritische methodologische vragen stellen.

Deze gastcolleges hebben niet alleen als doel de studenten vertrouwd te maken met de concrete uitvoering en rapportering van verschillende methoden, maar ook hen kennis te laten maken met het soort onderwerpen en benaderingen die ze zelf kunnen toepassen in het kader van hun masterproef. Studenten raken op die manier ook meer vertrouwd het communicatiewetenschappelijke onderzoek dat aan het departement communicatie-wetenschappen wordt uitgevoerd, wat hen voorbereidt op en kan helpen bij het kiezen van hun masteropleiding en het onderwerp van hun masterproef.