Babel: Inleiding tot de taal-, vertaal- en literatuurwetenschap

Studiegidsnr:1101FLWTLA
Vakgebied:Taalkunde en Taalbeheersing
Academiejaar:2019-2020
Semester:1e semester
Contacturen:66
Studiepunten:9
Studiebelasting:252
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Walter De Mulder
Remco Sleiderink
Iris Schrijver
Tijl Nuyts

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

INHOUD

De bedoeling van dit opleidingsonderdeel is de studenten een oriëntatieve blik te bieden op een aantal (taalwetenschap, literatuurwetenschap, vertaalwetenschap) wetenschappelijke disciplines die de complexiteit van de menselijke taal in kaart brengen. Daarbij worden de drie voornoemde disciplines ten opzichte van elkaar gesitueerd, en worden zij ook in het ruimere veld geplaatst van het onderzoek naar de menselijke cognitie.

 

Component Taalwetenschap

Mensen worden uniek gedefinieerd ten opzichte van andere levende wezens door hun taalvermogen, maar zij verschillen ook onderling sterk van elkaar door de verschillende talen die ze gebruiken. Deze tegenstelling komt ook tot uiting in de fundamentale vraag die de mythe van de toren van Babel stelt m.b.t. taal: “Waarom zijn er verschillende talen en waarom is er niet één taal? Dat zou toch veel gemakkelijker zijn voor de communicatie?”

Als antwoord op die vragen zullen we in het eerste gedeelte van de cursus aantonen dat taalverandering en taalvariatie onvermijdelijk zijn en een wezenlijk kenmerk vormen van menselijke taal. Daarbij zullen we o.a. nagaan wanneer taal ontstaan is en hoe ze geëvolueerd is. We zullen verder aandacht besteden aan de band tussen taal en cultuur, maar ook de vraag stellen in hoeverre taal aangeboren is en of er ondanks de grote taalvariatie zoiets bestaat als een universele grammatica.

In het tweede gedeelte wordt een eerste inleiding geboden in de subdisciplines van de taalkunde en hun basisbegrippen: fonetiek en de fonologie (de klanken en de klanksystematiek), morfologie (woordvorming), syntaxis (constructies en de structuur van de zin), semantiek (de betekenis van woorddelen, woorden en zinnen) en pragmatiek (de studie van taal in gebruik). Daarbij gaan we er opnieuw van uit dat taal een dynamisch gegeven is en dat de taalstructuren oprijzen uit ons taalgebruik.

Component vertaalwetenschap
In deze beschouwende collegereeks staan vertalen en vertalers centraal. Deze twee kernbegrippen zullen eerst worden gedefinieerd, waarna we de historische context van het vertalen en de vertaler (functies) zullen bespreken. Ook de verbanden tussen vertalen enerzijds en taal en literatuur anderzijds komen aan bod. Een laatste aandachtspunt is de rol van technologie in het vertaalproces. In deze collegereeks zullen algemene tendensen worden geschetst en beschouwd aan de hand van concrete voorbeelden. 

Component literatuurwetenschap
In dit onderdeel van de cursus analyseren we gedichten en verhalen aan de hand van een instrumentarium dat geleidelijk wordt opgebouwd aan de hand van voorbeelden die worden aangereikt in de verplichte lectuur en tijdens de colleges. De studenten lezen tevens een moderne roman die vervolgens in de colleges nader wordt geanalyseerd. LET OP: de invulling wijkt af van die in 2017-2018 (toen dit onderdeel werd aangeboden door prof. Kevin Absillis).