Inleiding tot de sociologie

Studiegidsnr:1102TEWVSG
Vakgebied:Sociologie
Academiejaar:2017-2018
Semester:1e semester
Contacturen:30
Studiepunten:3
Studiebelasting:84
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Erik Henderickx
Annelies Haaren

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

De wereld om ons heen verandert razendsnel. Terreurdreiging, nieuwe vormen van spiritualiteit, werkloosheid en  verlies van inkomen (armoede) ondanks een herverdelend sociaal beleid, de opkomst van de 'nieuwe groeilanden', de grote doorbraken van ICT, de verkleuring van de samenleving (migratiestromen), normen en waarden worden vloeiender, secularisering, individualisering, organisaties moeten zich hoe langer hoe flexibeler weten te organiseren, religieus geweld, individualisering, het energie- en milieuvraagstuk  etc. ...  Twintig jaar geleden hoorde je niet of nauwelijks vragen over deze maatschappelijke thema’s. Nu zijn ze bijna dagelijks onderwerp van gesprek en relevant om ook (bedrijfs)economische vraagstukken te begrijpen.

Sociologie is de wetenschap die de maatschappelijke patronen en structuren bestudeert, in hun ontstaan, voortbestaan en veranderen; en tevens het sociale handelen van mensen in de interactie met deze patronen en structuren.  Daarom is sociologie is de wetenschappelijke studie van de samenleving (object) en de diverse groeperingen die met elkaar, elke dag opnieuw, die samenleving ‘maken’. Sociologie steunt enerzijds op theoretische inzichten om de complexe sociale realiteit te verduidelijken, anderzijds op wetenschappelijk onderzoek naar die sociale werkelijkheid. 

De focus van sociologie ligt op de (onderliggende) structuren van een samenleving. Denk aan groepen, organisaties, culturen, macht en sociale stratificatie (en dus sociale ongelijkheid).  De al dan niet bestaande structuren en culturen verduidelijken waarom er wel of niet verandering voorkomt of kan voorkomen. Immers alles is contingent, maar niet arbitrair. Met andere woorden, ons sociaal handelen is temporeel (binnen een tijdskader) en (sociaal) ruimtelijk bepaald. Zo zijn bv. verschillen tussen een industriële maatschappij en vandaag een kennismaatschappij (temporeel verschil). Of is cultuur (waarden, normen, gewoonten, gebruiken …) verschillend tussen België en Japan, of tussen ‘rijk’ en ‘arm’.    

Sociologen ontwikkelen niet alleen theoretische inzichten in het maatschappelijk gedrag, maar passen theorieën ook toe op (actuele) sociale vraagstukken (bv. armoede) en geven zo aanzetten tot sociaal beleid (bv. herverdeling van inkomen). 

Centrale vragen binnen de sociologie zijn:

  • Individu versus. samenleving?
  • Mogelijkheden versus beperkingen?
  • Solidariteit (orde) versus strijd (conflict)?
  • Gelijkheid versus ongelijkheid?
  • ‘Nature’ versus. ‘nurture’?
  • Stabiliteit versus verandering?

Ook vanuit bedrijfskundig oogpunt zijn dergelijke vragen zeer relevant en actueel. Een aanzet tot antwoord op deze vragen helpt ons immers om met kennis van zaken de ontwikkelingen in onze (globaliserende / digitaliserende) samenleving te begrijpen en te volgen. Ook krijgen wij zo een betere kijk op onze eigen positie in die samenleving, en op hoe een maatschappij ons eigen gedrag bepaalt. Gebrek aan kennis van de regels van het maatschappelijke spel kan tot uitsluiting leiden. 

De eerstejaarsstudent bachelor wordt vertrouwd gemaakt met de belangrijkste sociologische vragen, de onderzoekstradities, de sociologische concepten en de actuele thema’s van het wetenschappelijk onderzoek. Daarbij steunen wij, zowel op klassieke als op hedendaagse sociologen: hun sociologische concepten, hun ‘sociologische verbeelding’, hun analyses en hun centrale sociologische vragen. Actuele items zullen voortdurend opgenomen worden tijdens de onderwijsmomenten.  De voorbeelden die gebruikt worden in de lessen en het handboek worden geput uit ons onderzoek in de concrete praktijk, onze consultancy in het bedrijfsleven én uit onze vele contacten met alumni.