Milieubeleid

Studiegidsnr:2106MDOMBL
Vakgebied:Milieuwetenschap
Academiejaar:2019-2020
Semester:1e semester
Contacturen:30
Studiepunten:3
Studiebelasting:84
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Ilse Loots

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

Sinds eind jaren 60 is de milieuproblematiek meer en meer op de maatschappelijke, politieke en beleidsagenda gekomen. Het startpunt van de cursus is dat milieuproblemen in essentie sociale vraagstukken zijn omdat ze maatschappelijke oorzaken en gevolgen hebben en maatschappelijke reacties uitlokken; milieubeleid is één van die reacties. Een van de centrale boodschappen van de cursus is dat er een voortdurende strijd heerst om de definitie van milieuproblemen en hun oplossingen, en dat afhankelijk van de framing bepaalde oplossingsscenario’s meer steun krijgen dan andere. Er wordt ook stilgestaan bij de verschillende wijzen waarop natuurwetenschappers enerzijds en sociale wetenschappers anderzijds naar milieuproblemen kijken.

De cursus beschrijft de ontwikkelingen in milieubeleid, zowel inhoudelijk als organisatorisch. De inhoudelijke beginselen die veel milieubeleid onderbouwen worden toegelicht en geïllustreerd, bv. het voorzorgbeginsel, het preventie- en ‘de vervuiler betaalt’. Belangrijke discoursen zoals grenzen aan de groei, ecologische modernisering en duurzame ontwikkeling worden onder de loep genomen, alsook de recente ontwikkeling om vanuit een systeemperspectief naar milieuproblemen te kijken (bv. via transitiegovernance). Op het organisatorische vlak is er aandacht voor: de stapsgewijze institutionalisering van verschillende strategieën en instrumentering in het milieubeleid, de oorzaken die ertoe bijdragen dat het milieubeleid, ondanks mooie beginselen en een uitgebreid organisatorisch kader, toch lastig blijkt en een karakterisering van de multi-actor, multi-level en multi-sector setting waarin milieubeleid tot stand komt en wordt uitgevoerd.

De analyse van milieubeleid in deze cursus vindt plaats vanuit diverse sociaalwetenschappelijke disciplines en invalshoeken en vanuit combinaties daarvan: de sociologie en de politicologie, de beleidswetenschappen, de communicatiewetenschappen… Geïnspireerd door deze invalshoeken worden drie perspectieven gepresenteerd waarlangs men naar milieubeleid kan kijken: het doelrationeel perspectief, het sociaal interactieperspectief en het institutioneel perspectief. Een belangrijke eigenschap van het doelrationeel perspectief is het belang van het wetenschappelijk doorgronden van milieuproblemen en het systematisch formuleren van doelstellingen. De cursus gaat o.a. in op de complexe relatie tussen wetenschap, samenleving en beleid, alsook op het belang, de vormen en do’s & don’ts van milieubeleidsplanning. Ook de rol die de media spelen in het framen van milieuvraagstukken wordt geïllustreerd, aan de hand van een praktijkvoorbeeld.

Noot: Milieurecht, Europees milieubeleid en Duurzame Ontwikkeling vormen aparte vakken aan de Universiteit Antwerpen. Het vak Milieubeleid vertegenwoordigt 3 studiepunten.