Methoden en technieken voor Interdisciplinair Onderzoek

Studiegidsnr:2112MDOMTN
Vakgebied:Milieuwetenschap
Academiejaar:2019-2020
Semester:1e semester
Contacturen:15
Studiepunten:3
Studiebelasting:84
Contractrestrictie(s):Niet te volgen onder examencontracten
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Fleur Marchand

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

DEEL 1. Terminologie en algemene aanpak 


A. Terminologie

Het eerste deel van de cursus betreft kennismaking met de terminologie die gebruikt wordt in en omtrent interdisciplinair onderzoek. Het begrip interdisciplinariteit betekent letterlijk 'tussen de disciplines'. Het gaat om een benaderingswijze in de wetenschap waarbij niet vastgehouden wordt aan de eigen discipline of vakgebied, maar waar een tussenpositie wordt gecreëerd. Soms is dat door de perspectieven van andere wetenschappen te combineren. Na een langere periode kan een interdisciplinaire benadering als combinatie van disciplines zelf ook weer een discipline worden. In dit eerste deel bespreken we de verschillende types van samenwerking of vormen van interdisciplinair onderzoek. Wat is interdisciplinair onderzoek precies? Levert dit onderzoek nieuwe, zogenoemde ‘integrale’ kennis op of gaat het meer om het (her)combineren of (her)vertalen van inzichten? Anders gezegd: gaat het om integratie, interactie of misschien allebei? Daarnaast zoomen we ook in op de verschillende types kennis en onderzoek die relevant kunnen zijn binnen interdisciplinair onderzoek. Wat is ervaringskennis, wat is beta en gamma kennis? Wat is systeemkennis, doelkennis en transformatiekennis? Wat is kwalitatief onderzoek, kwantitatief onderzoek? Kunnen mixed methods een bijdrage leveren aan interdisciplinair onderzoek?

 

B. Algemene aanpak, Methodologie, Epistemologie, Meerwaarde en Belemmeringen van interdisciplinair onderzoek

Ondanks de valkuil om het gebrek aan eenduidige methoden te vertalen naar een stappenplan, handleiding of checklist, zullen we in dit deel de belangrijke aandachtspunten oplijsten bij het opzetten van interdisciplinair onderzoek. Daarbij zijn een aantal fases van belang, iteratief en met ruimte voor monitoring en reflectie, maar ook aspecten als competenties van de projectleider en het belang van betrekken van stakeholders komen in dit onderdeel aan bod. We zoomen in op de meerwaarde van interdisciplinair onderzoek, maar ontkennen ook niet de moeilijkheden en belemmeringen die in zowat elk interdisciplinair onderzoek naar boven komen. Samenvattend bespreken we Mode 0,1,2 onderzoek.

 

DEEL 2. Systeemdenken en vertaling naar concrete technieken

In Deel 2 worden de studenten aan het werk gezet, vanuit de opgedane kennis in deel 1 worden ze verwacht de inhoud van interdisplinaire studies (gepubliceerde A1 paper) te analyseren aan de hand van een aantal vragen en de concrete technieken aan hun medestudenten uit te leggen. We leren dus de basis van de technieken kennen via praktijkoefeningen reeds in de wetenschappelijke literatuur beschreven. Daarom worden eerst de verwachtingen en de aanpak grondig uitgelegd.

Omdat interdisciplinair onderzoek meerdere doelen tegelijk beoogt te realiseren, zal de aanpak van dergelijk onderzoek een combinatie van methoden of technieken betreffen. Systeemdenken staat daarbij vaak centraal. In dit onderdeel van de cursus komen concrete technieken aan bod. Enerzijds een aantal sociaalwetenschappelijke technieken die gericht zijn op de organisatie van interactie en kenniscocreatie. Anderzijds komen heel wat concepten, raamwerken en technieken aan bod die ontwikkeld zijn met het oog op interdisciplinair onderzoek. Heel wat van die technieken vertrekken vanuit het systeemdenken en proberen dit pragmatisch te vertalen om mogelijke oplossingen aan te reiken en als dusdanig  een kader/framework te creëren waarop de beslissingsnemers zich kunnen baseren. Voorbeelden zijn: systeemanalyse, wegingsanalyses, verschillende types assessments, stakeholderanalyse, kenniscocreatie technieken, stofstroomanalyses en modellenbouw.