Lab bevolkingsvooruitzichten en simulaties

Studiegidsnr:2301FSWLBS
Vakgebied:Sociale wetenschappen
Academiejaar:2020-2021
Semester:1e semester
Contacturen:30
Studiepunten:3
Studiebelasting:84
Contractrestrictie(s):Geen contractrestrictie
Instructietaal:Nederlands
Examen:1e semester
Lesgever(s)Karel Neels
Jonas Wood

Deze cursusinformatie is bedoeld om de student te ondersteunen bij het verwerken van de leerstof

3. Inhoud *

Welke budgettaire ruimte moet vrijgemaakt worden om de pensioenlast tussen 2020 en 2050 te kunnen dragen? Hoeveel lagere scholen heeft provincie Antwerpen binnen 20 jaar nodig om aan de vraag tegemoet te komen? Welke grootteorde van investeringen in sociale huisvesting is er vereist om oplopende tekorten te vermijden? In verschillende beleidsdomeinen zijn de mogelijkheden, uitdagingen en marges voor beleid nauw verweven met de vooruitzichten betreffende de samenstelling en omvang van de bevolking. Evidente voorbeelden zijn de debatten rond pensioenen en gezondheidszorg in een context van vergrijzing, onderwijs- en arbeidsmarktbeleid in een context van ontgroening en verkleuring, integratie- en activeringsbeleid in een context van toenemende migratie, maar ook debatten rond huisvesting en ruimtelijke ordening in een context van gezinsverdunning of planning van kinderopvang in een context van een toenemend aantal hoogopgeleide tweeverdieners.

Diverse instellingen genereren bevolkingsvooruitzichten op verschillende geografische niveaus met de bedoeling om het beleid op verschillende governance levels te informeren. Om te begrijpen hoe de structuur van de aanwezige bevolking en verwachte evoluties op vlak van vruchtbaarheid, mortaliteit en interne en/of internationale migratie toekomstige bevolkingsevoluties sturen, worden stabiele populatiemodellen en cohort-componentprojecties in detail behandeld. Vervolgens worden de sterk verschillende assumpties en bevolkingsvooruitzichten onder de loep genomen zoals die door verschillende instellingen worden gegenereerd. Aangezien de impact van specifieke factoren (bv. migratie) sterk verschilt naargelang het beschouwde geografische en/of bestuursniveau, wordt zowel aandacht besteed aan vooruitzichten zoals die worden gegenereerd door lokale en regionale besturen, als vooruitzichten genereerd door het Federaal Planbureau & Statistics Belgium, Eurostat en de Verenigde Naties.

Na kennisname van de bestaande bevolkingsvooruitzichten en de onderliggende assumpties, gaan studenten zelf aan de slag met cohort-componentprojecties in functie van een specifieke beleidsvraag. Verschillende bevolkingsscenario’s worden uitgewerkt, waaruit steevast blijkt dat evoluties op vlak van vruchtbaarheid, mortaliteit en interne en/of internationale migratie in belangrijke mate de krijtlijnen voor toekomstig sociaal beleid vormen. De vraag is niet langer “Welke budgettaire ruimte moet vrijgemaakt worden om de pensioenlast tussen 2020 en 2050 te kunnen dragen?”, maar eerder “In welke mate is de toekomstige pensioenlast draagbaar onder verschillende vruchtbaarheids-, mortaliteits- en migratieregimes?”. Tot slot schrijven studenten gebaseerd op de uitkomsten van de verschillende scenario’s van hun vooruitzichten een beknopt advies ten aanzien van beleidsmakers: een wisselwerking tussen bevolkingsprognoses en beleidsontwikkeling die maar al te vaak over het hoofd gezien wordt.