Via onderwijs, onderzoek en dienstverlening wil het EMB bijdragen tot een effectievere, efficiëntere en meer democratische aanpak van maatschappelijke opgaven. We dragen zo bij tot een maatschappelijke bestuurskunde, d.w.z. een bestuurskunde die als wetenschap dienstig is om een visie te ontwerpen op een beter functionerende organisatie van de overheid, gericht op maatschappelijke vraagstukken. We richten ons daarbij op brede maatschappelijke vraagstukken zoals bijvoorbeeld: veiligheidszorg; eerstelijnszorg, zorg en welzijn; gezondheid en preventie; arbeidsmarkt, onderwijs en STEM; gebiedsgericht werken, omgevingsbeleid en stadsontwikkeling; ...
De expertise van het EMB situeert zich in het bijzonder in drie inhoudelijke, bestuurskundige pijlers:
- Structuur, organisatie en verandering
- Samenwerken en netwerkmanagement
- Kwaliteit, prestaties en vertrouwen
Elk van deze thema’s wordt door het EMB vanuit meerdere (analyse)niveaus beschouwd: op organisatie-, team- en individueel niveau. Zo kunnen we complexe bestuurskundige vraagstukken in hun volle breedte en diepte begrijpen. Tot slot laten onze academische inbedding en ruime netwerken toe om naargelang de vraag relevante expertise van andere onderzoeksgroepen in te schakelen of externe actoren te betrekken.
Pijler 1 – Structuur, organisatie en verandering
Publieke organisaties staan vrijwel constant bloot aan complexe maatschappelijke uitdagingen, snelle veranderingen en crisissituaties. Dergelijke veranderingen in de omgeving gaan vaak gepaard met reflecties over de structurele organisatie van de overheid. Onze expertise bevindt zich zowel op het niveau van de bredere organisatiestructuur, als op het niveau van concrete interne managementfuncties (zoals de organisatie van dienstverlening, interne en externe communicatie, structuur, cultuur, juridische aspecten).
Mogelijke onderzoeksvragen:
- Hoe kunnen overheden zich organiseren inzake structuur, cultuur en sturings- en coördinatie-arrangementen?
- Hoe kan de organisatiestructuur worden georganiseerd zodanig dat ze optimaal afgestemd is op de organisatiestrategie?
- Hoe ziet een samenhangend organisatiemodel van een organisatie of overheidsniveau er uit?
- Hoe kan interbestuurlijke samenwerking structureel en procesmatig worden vormgegeven (vb. op vlak van decentralisatie, autonomie)?
- Wat zijn mogelijke veranderingsscenario’s, en met welke bestuurlijke en juridische randvoorwaarden dient rekening te worden gehouden?
- Hoe integreren we verschillende, en soms conflicterende, publieke waarden in een governance arrangement?
- …
Pijler 2 – Samenwerken en netwerkmanagement
Maatschappelijke uitdagingen vereisen vaak een aanpak die de individuele organisatie, beleidsdomein of zelfs overheidsniveau overstijgt. Overheidsactoren zijn steeds meer geëvolueerd van hiërarchische aanstuurders van de samenleving naar participanten in netwerken. Dergelijke netwerken komen in vele vormen: met verschillende potentiële stakeholders (andere publieke organisaties, private actoren, maatschappelijk middenveld, burgers), in verschillende mate van formalisering, en gelinkt aan concrete beleidsprocessen (beleidsvorming en/of beleidsuitvoerend) of aan het ontwikkelen of implementeren van een innovatie.
We assisteren overheidsactoren in onder meer volgende vraagstukken in voor management en bestuur:
- Wat zijn de randvoorwaarden voor succesvolle samenwerking met publieke, private en/of maatschappelijke actoren?
- Hoe kan de governance van samenwerking met publieke, private en/of maatschappelijke actoren worden vormgegeven?
- Welke capaciteiten hebben organisaties of netwerken nodig om tot succesvolle samenwerking te komen?
- Hoe kunnen besturen en netwerken participatieprocessen met stakeholders en burgers organiseren?
- Welke rol speelt governance van samenwerking in het tot stand brengen van publieke sector innovaties?
- …
Pijler 3 – Kwaliteit, prestaties en vertrouwen
Wat is ‘goed beleid’? Het concept ‘prestatie’ staat centraal in een moderne overheid, maar is ook een paradoxaal begrip. Enerzijds vormt het meten van aantoonbare prestaties een belangrijke schakel in de verantwoordingscyclus. Prestatie-indicatoren kunnen beleidsuitvoering meer evidence-based, objectief en transparant maken. In een tijd waarin vele overheidsorganisaties actief zijn in een bredere setting van laag vertrouwen in de overheid, zijn aantoonbaar positieve prestaties een middel om de legitimiteit richting politiek, stakeholders en het bredere publiek in de verf te zetten. Anderzijds is het meten van prestaties in de publieke sector uitermate uitdagend, en leidt een doorgedreven prestatiefocus tot ongewenste effecten.
Wij staan publieke actoren bij in het managen van hun prestaties, op onder meer volgende vraagstukken:
- Wat zijn de randvoorwaarden voor het gebruik van prestatie-indicatoren? Hoe kunnen organisaties de voordelen van prestatiemanagement plukken, zonder bloot te staan aan de potentiële nadelen?
- Wat zijn de mogelijkheden en beperkingen van prestatiebegrotingen?
- Hoe kan een organisatie de transitie maken naar een lerende organisatie?
- Hoe kan de tevredenheid van stakeholders met de organisatie in kaart gebracht worden?
- Hoe kan een organisatie de omslag maken naar een datagedreven werking, en wat zijn cruciale randvoorwaarden?
- …
Daarnaast staat de rol van vertrouwen in de overheid hoog op de agenda van beleidsmakers en onderzoekers. Of het nu gaat om samenwerking tussen overheidsorganisaties, om het verkrijgen van steun van burgers en stakeholders als basis voor succesvol beleid, of om potentiële werknemers te overtuigen om een carrière uit te bouwen binnen uw organisatie… al deze acties vragen een mate van vertrouwen als bindmiddel tussen uw organisatie en zijn stakeholders.
Vanuit onze sterke inhoudelijke expertise en ruim netwerk (zie vb. het GOVTRUST Centre of Excellence waarin we een leidende partner zijn), staan we overheden bij in onder meer volgende vraagstukken:
- Wat verklaart vertrouwen in de overheid en uw organisatie?
- Hoe kunnen we vertrouwen meten, en vertalen in concrete verbeteracties?
- Hoe kan je als organisatie strategisch inzetten op vertrouwensvolle relaties met stakeholders?
- …