Wat houdt je job en onderzoek in?
Ik ben gewoon hoogleraar in het departement Fysica, binnen de onderzoeksgroep Elektronenmicroscopie voor Materiaalonderzoek (EMAT). Mijn onderzoek is gericht op het oplossen van kristalstructuren met behulp van elektronenkristallografie. Naast mijn onderzoeksactiviteiten gaf ik de voorbije jaren ook les in fysica, kristallografie en microscopie. De komende vijf jaar zal ik echter tijdelijk een deel van mijn onderwijsopdracht neerleggen. Ik heb namelijk een Advanced ERC Grant toegekend gekregen, waardoor ik voor de duur van het project een meer onderzoeksgerichte functie met een verminderde onderwijsbelasting heb.
Wat motiveert jou in je onderzoek en job, en wat maakt het zo boeiend of uitdagend?
Ik wil graag constant nieuwe dingen leren en mijn job is daar ideaal voor. Niet alleen kan ik voortdurend nieuwe kennis vergaren in mijn onderzoek, maar ik geef ook les aan opleidingen met een totaal andere interesse en achtergrondkennis, wat me ook weer kansen geeft om nieuwe zaken te leren. De studenten stellen vragen vanuit een heel ander perspectief en doen je nadenken over zaken die je anders als vanzelfsprekend zou aannemen.
Ook in mijn onderzoek kan ik samenwerken met onderzoekers van allerlei verschillende takken van de wetenschap, omdat de kennis van de kristalstructuur een belangrijke rol speelt voor veel wetenschaps- en toepassingsgebieden. Zo bepaalt de kristalstructuur hoeveel energie je kan genereren of opslaan in materialen, hoe snel iets degradeert, hoe iets reageert … Zo heb ik onder mijn doctoraatsstudenten ook materiaalkundig, keramisch en elektrisch ingenieurs en chemici, niet alleen fysici. Dit zorgt voor interessante discussies waarbij we veel van elkaar leren.
Momenteel proberen we samen een techniek te ontwikkelen, 5D ED, waarmee uit elektronendiffractie de kristalstructuur van een volledig submicroscopisch deeltje in kaart gebracht kan worden tot op het niveau van individuele eenheidscellen. Met een transmissie-elektronenmicroscoop kan men wel beelden maken met atomaire resolutie, maar enkel in zeer dunne gebieden (maximaal enkele tientallen nanometers). Het volledig in kaart brengen van alle atomen in nanodeeltjes is momenteel alleen mogelijk voor eenvoudige structuren en zeer kleine deeltjes. Aan de andere kant laat X-stralendiffractie toe om complexe kristalstructuren te bepalen, maar daarvoor moet minstens één dimensie van het deeltje enkele micrometers groot zijn om voldoende signaal te verkrijgen.
Onze 5D ED-techniek zou het mogelijk maken om complexe structuren te bepalen van de nanometer- tot micrometerschaal, tot op eenheidscelniveau. Bovendien kunnen we deze structuren volgen onder veranderende omstandigheden of tijdens reacties die we in situ in de microscoop opzetten. Zo krijgen we inzicht in hoe materialen evolueren onder invloed van hun omgeving, tijdens degradatie of tijdens hun werking in bijvoorbeeld batterijen of zonnecellen.
Waarom is diversiteit (in gender, achtergrond, perspectieven) zo belangrijk in wetenschap? En wat kan er nog verbeteren op dat vlak?
Diversiteit maakt het mogelijk om problemen vanuit verschillende invalshoeken te benaderen, wat vaak leidt tot meer inzicht en alternatieve oplossingen. Toch is er nog ruimte voor verbetering, bijvoorbeeld wat betreft bias in het peerreviewproces van wetenschappelijke publicaties. Factoren zoals gender, afkomst, nationaliteit, maar ook de bekendheid van auteurs of hun instelling, beïnvloeden nog steeds de kans op aanvaarding.
Het invoeren van dubbelblind reviewen - waarbij zowel reviewers als auteurs anoniem blijven - zou het effect van deze vormen van bias aanzienlijk kunnen verminderen.
Heb je tips voor toekomstige wetenschappers?
Probeer alles te zien als een opportuniteit om iets nieuws te leren, ook over zaken die nu niet direct binnen je focus liggen. Vaak leidt dit naderhand en onverwacht tot synergie en kan je je kennis uit verschillende velden combineren tot iets nieuws.