Waarom luisteren politici (niet) naar de publieke opinie?

Stefaan Walgrave (UAntwerpen) krijgt prestigieuze ERC Advanced Grant van Europese Commissie

In een democratie moeten politici rekening houden met de publieke opinie, maar in de praktijk gebeurt dat selectief. Via een groot Europees onderzoeksproject wil prof. Stefaan Walgrave (UAntwerpen) dat proces in kaart brengen.

De Europese Commissie maakt jaarlijks grote budgetten vrij voor wetenschappelijk onderzoek. Dat doet ze onder meer door het toekennen van ‘grants’ via de European Research Council (ERC). Die zijn er voor onderzoekers in verschillende stadia van hun carrière. De ERC Advanced Grants gaan naar gevestigde onderzoekleiders. 

Tweede Advanced Grant

De voorbije jaren kregen meerdere onderzoekers van de Universiteit Antwerpen reeds zo’n ERC-toelage. Stefaan Walgrave, prof politieke wetenschappen, krijgt nu voor de tweede keer een ERC Advanced Grant.  “Tweemaal een ERC Grant krijgen is heel bijzonder, zeker in het segment van de Advanced Grants”, vertelt Kristof Geeraerts van het Departement Onderzoek & Innovatie op UAntwerpen. “Het geeft aan dat prof. Walgrave een topper is en echt baanbrekend werk verricht binnen zijn domein.”

In zijn nieuwe onderzoeksproject zal Stefaan Walgrave zich buigen over de manier waarop politici omgaan met de publieke opinie. “Een democratie veronderstelt dat het beleid inspeelt op wat er leeft bij de bevolking”, legt hij uit. “Uit eerder onderzoek blijkt echter dat het verband tussen wat de mensen willen en het beleid dat zij krijgen in veel landen selectief is. De respons varieert naargelang het onderwerp, de voorkeur van het publiek, het land en de tijd.”

Fragmentarische reactie

Stefaan Walgrave wil achterhalen waarom de reactie van politici op de publieke opinie zo fragmentarisch is. Dat zal onder meer gebeuren via een grootschalige vergelijkende studie in acht landen, met uiteenlopende kies- en partijenstelsels: Australië, België, Canada, Israël, Portugal, Tsjechië, Zweden en Zwitserland.

Prof. Stefaan Walgrave.

Walgrave: “Het project wil nagaan hoe politici de publieke opinie beoordelen. Vinden politici bijvoorbeeld dat mensen wel goed nagedacht hebben over hun mening, of dat hun mening is gedreven door eigenbelang? Door na te gaan hoe politici de publieke opinie beoordelen, zowel positief als negatief, en hoe dat een invloed heeft en of politici die opinie dan volgen in hun beleid, kan het onderzoek leiden tot een verschuiving in het denken over democratische vertegenwoordiging.”

Het onderzoeksproject luistert naar de naam POLEVPOP, wat staat voor ‘How politicians evaluate public opinion’. Over een periode van vijf jaar zorgt de European Research Council voor een financiering van 2,5 miljoen euro.