Congres: Zwangerschap, geboorte en ouderschap over disciplines heen

In februari 2025 vond de eerste editie van het congres ‘Zwangerschap, geboorte en moederschap over disciplines heen’ plaats. Dit initiatief willen we in 2026 verderzetten met een bredere thematische focus: ‘Zwangerschap, geboorte en ouderschap over disciplines heen’.Het doel van het congres is tweeledig. 

Enerzijds beogen we een beter en breder begrip te verwerven van het thema door een rechtsvergelijkende en interdisciplinaire benadering. Zwangerschap, geboorte en ouderschap zijn actuele thema’s in het politiek en maatschappelijk debat in België en Nederland (bv. prenatale jeugdhulp, zwangerschap-voor-een-ander, discreet bevallen, obstetrisch geweld, abortuswetgeving, normatief moederschap en ‘moederen’, de eerste 1000 dagen, de kinderopvangcrisis, parentale burn-out…). Door hun complexiteit vergen deze thema’s een interdisciplinaire kijk. Daarom benaderen we ze tijdens dit congres vanuit een breed scala aan perspectieven uit de humanities (rechtswetenschap, feministische filosofie, critical upbringing studies, intersectionaliteit, reproductieve rechtvaardigheid...), sociale wetenschappen (pedagogie, sociologie, geschiedenis, psychologie...) en geneeskunde (vroedkunde, verloskunde, gynaecologie, neonatologie, (kinder)psychiatrie...). Het is deze interdisciplinariteit, en de verbinding tussen theorie en praktijk, die dit congres zo bijzonder maakt. Inzichten uit juridisch onderzoek vormen daarbij een grote meerwaarde voor andere disciplines, omdat kennis van het juridisch kader vaak noodzakelijk is om de thematiek in haar volle gelaagdheid te begrijpen. Tegelijk biedt de ontmoeting met inzichten uit andere disciplines nieuwe perspectieven voor de rechtswetenschap, die zo kan nadenken over maatschappelijke vragen die niet uitsluitend via het positieve recht kunnen worden beantwoord. Daarnaast is het voor juristen van belang om praktijkkennis op te doen over de samenleving die via regelgeving mee wordt vormgegeven.

Anderzijds beogen we met dit congres (jonge) onderzoekers en professionals aan te zetten tot (onderzoeks)samenwerking over disciplines en de Belgisch-Nederlandse grens heen. Samenwerking maakt onderzoek mogelijk in de diepte en in de breedte. Onderzoekers zijn expert in het eigen onderzoeksgebied en kunnen het probleem binnen de eigen discipline en jurisdictie in de diepte uitwerken. Door horizontale samenwerking tussen onderzoekers van verschillende disciplines en jurisdicties en dialoog met de praktijk kan een probleem ook in de breedte worden uitgewerkt en kunnen verschillende onderzoeksmethoden naast elkaar worden gebruikt. Dergelijke samenwerking kan leiden tot innovatieve resultaten in de rechtswetenschap en in andere disciplines.

DEEL 1: Capita selecta

In het eerste deel presenteren (jonge) onderzoekers en professionals uit diverse disciplines rond thema’s zoals zwangerschap-voor-een-ander, verontrustende zwangerschappen, aanknopingspunten voor juridisch ouderschap en ouderschap bij (niet-)samenlevende ouders (ouderlijk gezag, verblijfsregeling, internationale kinderontvoering, meerouderschap, onderhoudsgeld…). De uiteindelijke selectie van presentaties gebeurt op basis van de ingezonden abstracts. Inzendingen over interdisciplinaire en rechtsvergelijkende samenwerking worden aangemoedigd.

Houdt je onderzoek verband met zwangerschap, geboorte en ouderschap of werk je als professional rond een van deze thema’s en ben je geïnteresseerd om je onderzoek of inzichten tijdens het congres te presenteren? Stuur dan je abstract in!

DEEL 2: Panelgesprek

We nodigen experten uit om in een panelgesprek in te gaan op het specifiek thema “Ouder (kunnen) worden en ouder zijn”. Deze experten hebben verschillende disciplinaire en professionele achtergronden en komen uit België of Nederland. 

Tijdens dit panelgesprek worden de sprekers ook gevraagd hun licht te werpen op de invloed van politieke ontwikkelingen op dit thema. Zowel in België als in Nederland hebben recente verkiezingen geleid tot een groei van rechts-conservatieve partijen, al tekende zich in de Nederlandse verkiezingen van oktober 2025 een lichte verschuiving af. Deze, en andere, politieke evoluties kennen hun weerslag in maatregelen die specifiek reproductie en opvoeding beïnvloeden. Denk aan het plan om jeugdhulp uit te breiden naar ongeboren kinderen, wetsvoorstellen over discreet bevallen, de politieke impasse rond ethische thema’s zoals (gedwongen) anticonceptie, abortus en zwangerschap-voor-een-ander, opvoedingsrechten voor plusouders etc. 

Tijdens dit panelgesprek willen we dan ook nagaan hoe deze thema’s politiek zijn opgepikt en wat de toekomst brengt.