30 april | 14.15 - 16.30 uur
Musea zijn vandaag meer dan bewaarplaatsen van objecten: ze functioneren als maatschappelijke spelers en als ontmoetingsplekken waar mensen, ervaringen en meningen samenkomen. Tentoonstellingen vervullen daarin een cruciale, maar ook bijzonder complexe rol. Ze zijn hybride media waarin objecten, taal, kleur, ruimte en textuur samen betekenis produceren — en waar bezoekers, elk met hun eigen achtergrond en verwachtingen, opnieuw een eigen verhaal van maken.
In deze lezing wordt de tentoonstelling benaderd als een sociaal-semiotische ruimte, waarin verschillende semiotische middelen – zoals tekstpanelen, labels, foto’s, objecten, film, geluid en ruimtelijk ontwerp – samen betekenis produceren. Vanuit dat perspectief wordt ingezoomd op processen van betekenisgeving en wordt onderzocht hoe tentoonstellingen retoriek inzetten: welke narratieven expliciet worden gemaakt, welke stiltes blijven bestaan en hoe keuzes in tekst, vormgeving en objectselectie bezoekers positioneren. Bijzondere aandacht gaat uit naar de vraag hoe dekoloniale perspectieven (al dan niet) worden verwoord en verbeeld in twee vergelijkende case studies. Wat gebeurt er wanneer musea koloniale nalatenschappen proberen te benoemen in een medium dat tegelijk visueel, materieel én discursief is — en waarin elk element een lading draagt?
Deze lezing laat zien hoe tentoonstellingen functioneren als krachtige, maar soms ook beperkte instrumenten voor maatschappelijke dialoog. Ze nodigt uit om voorbij de vitrines te kijken en de taal van het museum zelf te lezen: de keuzes, kadreringen en spanningen die bepalen welke verhalen worden verteld en hoe we ze interpreteren.
Hélène Verreyke
Hélène Verreyke is hoofddocent Museum Studies aan de Universiteit Antwerpen. Haar onderzoek en onderwijs vertrekken vanuit de vraag hoe objecten betekenis krijgen en wie betrokken wordt bij het vormgeven van die betekenis. Haar loopbaan begon in de archeologie, maar evolueerde al snel richting museale en erfgoedprofessionele contexten. Bij M Leuven ervoer ze van dichtbij hoe tentoonstellingspraktijken werken als complexe plekken van keuze, selectie en interpretatie — en hoe die processen bepalen welke verhalen uiteindelijk in de publieke ruimte belanden. Die ervaring voedt vandaag haar academisch onderzoek naar de manier waarop collecties worden beheerd, welke stemmen musea versterken of juist laten verdwijnen, en hoe instellingen omgaan met toxisch erfgoed.
Locatie: Campus Groenenborger
Inschrijvingsformulier hier beschikbaar vanaf 13 april