Nuttige melkzuurbacteriën kunnen gewassen beschermen
Onderzoekers Universiteit Antwerpen slepen prestigieuze ERC PoC Grant in de wacht
Pesticiden beschermen gewassen tegen ziekten en insecten, maar de chemische bestrijdingsmiddelen kunnen ook schadelijk zijn voor de natuur en de gezondheid. Bacteriën, zoals lactobacillen, kunnen een ecologische oplossing bieden. Microbiologen van de Universiteit Antwerpen krijgen Europese financiering om een duurzaam gewasbeschermingsmiddel te ontwikkelen.
De vraag naar biocontrolemiddelen – het biologische alternatief voor chemische gewasbeschermingsproducten – zit in de lift. Onder impuls van strengere Europese wetgeving zullen chemische producten op termijn alleen nog in uitzonderlijke gevallen gebruikt mogen worden. De negatieve gevolgen voor mens en milieu worden immers steeds duidelijker.
Goed voor de gezondheid
Om het onderzoek naar duurzame gewasbeschermingsmiddelen verder te stimuleren, ontvangen bio-ingenieurs van de Universiteit Antwerpen, onder leiding van professor Sarah Lebeer, een ERC Proof of Concept Grant (ERC PoC Grant), goed voor 150 000 euro.
“Het nieuwe onderzoek – ‘LAB-Protect’ - bouwt voort op het werk dat ons lab verrichtte rond de Lactobacillaceae, een familie van melkzuurbacteriën die we ook kennen als lactobacillen”, legt Lebeer uit. “Deze micro-organismen komen voor in het menselijk lichaam, onder meer in de darmen en de vagina, maar ook in de natuur, bijvoorbeeld op bloemen en bij bijen. Lactobacillen spelen bovendien een belangrijke rol bij de fermentatie van voeding. Omdat ze een positief effect kunnen hebben op de gezondheid, worden ze soms gebruikt als probiotica.”
Potentieel buiten het petrischaaltje
Door de jaren heen hebben de Antwerpse onderzoekers een indrukwekkende bibliotheek van bacteriesamples opgebouwd, met onder meer tal van lactobacillenvarianten. Daarin zitten ook stalen van bio-ingenieur Jari Temmermans. Tijdens zijn doctoraat onderzocht hij of melkzuurbacteriën kunnen helpen om schimmels op aardbeiplanten te bestrijden. Die kennis wil hij nu inzetten voor LAB-Protect.
Een hommel vervoert melkzuurbacteriën naar aardbeibloemen om ze te beschermen tegen schimmel. (Beeld: Jari Temmermans)
“De bevindingen van ons lab wijzen op een enorm potentieel”, vertelt Temmermans. “Maar om bedrijven te overtuigen, is meer nodig dan fundamenteel onderzoek alleen. Een geslaagd experiment in een petrischaaltje garandeert daarom nog geen resultaat in het veld. Tal van factoren die in een laboratorium niet voorkomen, hebben een invloed, zoals temperatuur, luchtvochtigheid en UV-straling. Dankzij deze financiële steun kunnen we de lactobacillen op grotere schaal testen en nagaan of ze werkzaam zijn bij verschillende gewassen.”
De wetenschappers moeten ook aantonen dat hun biologische alternatief voor pesticiden veilig is. “De Europese Unie registreert een biocontrolemiddel niet zomaar: producten worden grondig gescreend op mogelijke schadelijke effecten. In dat opzicht vormt de familie van de Lactobacillaceae een cruciale bron, aangezien we deze bacteriën vandaag al gebruiken om de gezondheid te ondersteunen”, besluit Temmermans.