Handschriften en fragmenten

Een handschrift of manuscript is zoals de naam al aangeeft alles wat met de hand geschreven is. Zo vinden we bijvoorbeeld de prachtig uitgewerkte en verluchte (dat is met goud of zilver versierde decoraties) getijdenboeken uit de late middeleeuwen, maar ook bijvoorbeeld de notities van Lodewijk Scharpé († 1935) over de geschiedenis van letterkunde binnen onze handschriftencollectie, en zelfs de honderden losse blaadjes waar (vroeg)moderne preken op genoteerd staan.

Middeleeuwse handschriften behoren tot de oudste tekstuele getuigen van het spirituele leven in de Nederlanden. Om deze reden verzamelden de stichters van het Ruusbroecgenootschap al vanaf de eerste jaren middeleeuwse handschriften naast oude drukken. Het aanleggen van een handschriftenverzameling aan het begin van de twintigste eeuw was echter geen eenvoudige opgave, aangezien de meeste handschriften al een onderkomen hadden gevonden in grote institutionele collecties, zoals de Koninklijke Bibliotheek in Brussel, of de universiteitsbibliotheken van Gent en Leuven. Desondanks heeft de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap over de jaren 34 middeleeuwse handschriften en tientallen fragmenten weten te verzamelen. Het merendeel van deze handschriften is in het Nederlands of het Latijn.

In de inventaris en de catalogus kregen de handschriften een signatuur of plaatskenmerk naargelang de taal waarin ze oorspronkelijk opgesteld werden. 

Het plaatskenmerk handschrift uit de collectie van het Ruusbroecgenootschap begint steeds met de letters RG (= Ruusbroecgenootschap), gevolgd door HS (= handschrift) en daarna de letters van de taalcomponent. Het plaatskenmerk wordt afgesloten door het nummer van het handschrift binnen de taalcomponent. 

• NEERL = Manuscripta Neerlandica (Nederlandse handschriften)
• LAT = Manuscripta Latina (Latijnse handschriften)
• MISC = manuscripta Miscellanea (taalgemengde handschriften).
• VAR LING =  manuscripta Variarum linguarum (Duitse, Franse en Engelse handschriften)
  
• SERMO = (losse) prekenhandschriften die niet ondergebracht werden bij andere taalcomponenten.

Wil je bijvoorbeeld het handschrift inkijken dat de basis vormde voor het kookboek Goddelijke gerechten? Dan vraag je in de bibliotheek het handschrift met de signatuur RG HS NEERL 150 aan. Dan krijg je "Notitieboek van het Begijnhof van Leuven" ter inzage.