Onderzoek Dries Verhelst

Abstract

Het systematisch monitoren van cognitieve vaardigheden, leerprestaties en leerwinst van leerlingen vormt een essentieel onderdeel van (een) kwaliteitsvol onderwijs(systeem). Vanaf de start van de schoolloopbaan, bij de toegang tot de kleuterklas, tot en met de toegang tot hoger onderwijs, doorlopen leerlingen diverse ontwikkelingsfasen waarin hun cognitieve capaciteiten en schoolse prestaties op uiteenlopende manieren tot uiting (dienen te) komen. Het monitoren van de schoolse en cognitieve vaardigheden van leerlingen biedt niet alleen inzicht in individuele leerprocessen, maar vormt ook een belangrijke bron van informatie voor beleidsmakers en schoolteams. In het hedendaagse onderwijsbeleid wordt het belang van het monitoren van leerlingen doorheen de schoolloopbaan dan ook nadrukkelijk onderstreept. Monitoring vormt immers een essentiële schakel in het brede(re) kader van evaluatie en zelfevaluatie, en draagt bij aan zowel de ontwikkeling als de verantwoording van onderwijzen en leren. Hoewel ook in Vlaanderen ondertussen een breed scala aan gestandaardiseerde (toets)instrumenten beschikbaar is, ontbreekt momenteel een geïntegreerd overzicht van hun doelen, reikwijdte en onderlinge complementariteit. Deze gefragmenteerde situatie leidt mogelijk tot overlappingen of hiaten, onvoldoende afstemming, verhoogde planlast voor scholen en een suboptimaal gebruik van de beschikbare data. Tegen deze achtergrond beoogt dit project Vlaamse beleidsmakers te voorzien van onderbouwde handvatten om de monitoring van schoolse en cognitieve vaardigheden van leerlingen doorheen de hele schoolloopbaan te optimaliseren. De doelen van het project zijn drieledig. Ten eerste wordt een systematische inventaris gemaakt van de (toets)instrumenten die in Vlaanderen bestaan en gehanteerd worden om schoolse en cognitieve vaardigheden van leerlingen in kaart te brengen, vanaf de instroom in het kleuteronderwijs tot en met de overgang naar het hoger onderwijs. Ten tweede documenteert en analyseert het onderzoek hoe deze (toets)instrumenten zich tot elkaar verhouden op het vlak van design, gebruikte analysemethoden, databeheer en feedbackmechanismen. Dit levert inzicht op in overlappingen, mogelijkheden tot complementariteit en hiaten. Ten derde ontwikkelt het project toekomstscenario's voor een meer coherente en efficiënte aanpak van monitoring. Deze scenario's worden mede geïnspireerd door internationale casussen. Om na te gaan welke optimalisaties of innovaties zowel praktisch haalbaar als beleidsmatig wenselijk zijn, worden de scenario's ex ante geëvalueerd door prominente stakeholders op criteria zoals doeltreffendheid, proportionaliteit, institutionele toewijding en juridische conformiteit. Dit onderzoek genereert bijgevolg een comprehensief overzicht van (toets)instrumenten die in het Vlaamse onderwijsveld bestaan en ingezet worden om schoolse en cognitieve vaardigheden van leerlingen in kaart te brengen, inclusief hun onderlinge samenhang. Door het rapporteren van aanbevelingen draagt het bij tot de beleidsmatige voorbereiding van een geïntegreerd monitoringsysteem dat niet alleen redundantie en planlast vermindert, maar ook de bruikbaarheid en valorisatie van toetsgegevens verhoogt. Daarmee levert dit project een onderbouwde en maatschappelijk relevante bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het Vlaamse onderwijsbeleid.

Onderzoeker(s)

• Promotor: Vanhoof Jan
• Co-promotor: Vanlommel Kristin
• Co-promotor: Verhelst Dries

Onderzoeksgroep(en)

• EduBROn

Project type(s)

• Onderzoeksproject

Abstract

Educatie voor Duurzame Ontwikkeling wordt door beleidsmakers en wetenschappers, zowel internationaal als in Vlaanderen, gezien als een van de belangrijkste hefbomen naar een duurzame toekomst. De implementatie van Educatie voor Duurzame Ontwikkeling in scholen is daarom de focus van onderzoek, praktijk en beleid (UNESCO 2020). Toch zijn internationaal gevalideerde instrumenten om Educatie voor Duurzame Ontwikkeling binnen schoolorganisaties in kaart te brengen niet wijdverspreid. In dit project wilden we de Education for Sustainable Development School Organization Questionnaire (ESD-SOQ) in verschillende culturele en geografische contexten toepassen en valideren. Door na te gaan in hoeverre de ESD-SOQ ook buiten Vlaanderen valide en betrouwbaar is voor het meten van de kenmerken van het kader voor de EDO-effectieve schoolorganisatie zal dit onderzoeksproject bijdragen aan meer empirisch onderbouwd EDO-onderzoek. De centrale doelstelling van dit project is dan ook het door ontwikkelen van de ESD-SOQ tot een internationaal bruikbaar en gevalideerd instrument dat ingezet kan worden voor vergelijkend EDO-onderzoek.

Onderzoeker(s)

• Promotor: Verhelst Dries

Onderzoeksgroep(en)

• EduBROn

Project type(s)

• Onderzoeksproject